การป้องกันตนเองไม่ให้ตกเป็นเหยื่อการถูกติดตามคุกคามทางอินเทอร์เน็ตของเด็กและเยาวชนในสถานศึกษา
คำสำคัญ:
การป้องกันตนเอง, ละเว้นพฤติกรรม, การถูกติดตามคุกคามทางอินเทอร์เน็ต, เด็กและเยาวชน, สถานศึกษาบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาระดับการป้องกันตนเองไม่ให้ตกเป็นเหยื่อของการถูกติดตามคุกคามทางอินเทอร์เน็ต (Cyberstalking) และ 2) เปรียบเทียบระดับการป้องกันตนเองระหว่างเพศชายและเพศหญิงของเด็กและเยาวชนในสถานศึกษา โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงปริมาณ กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้นและตอนปลายจากโรงเรียนในกรุงเทพมหานคร จำนวน 400 คน ที่ได้มาจากการสุ่มตัวอย่างแบบแบ่งชั้น (Stratified Random Sampling) เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสอบถามออนไลน์ ซึ่งผ่านการตรวจสอบความเที่ยงตรงเชิงเนื้อหาโดยผู้ทรงคุณวุฒิ 3 ท่าน และมีค่าความเชื่อมั่นของเครื่องมือเท่ากับ 0.83 สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน เพื่ออธิบายลักษณะทั่วไปของกลุ่มตัวอย่าง และการทดสอบค่าทีแบบกลุ่มอิสระ (Independent Samples t-test) เพื่อศึกษาเปรียบเทียบระดับการป้องกันตนเองไม่ให้ตกเป็นเหยื่อการถูกติดตามคุกคามทางอินเทอร์เน็ตระหว่างเพศชายและเพศหญิง ผลการวิจัยพบว่า 1) เด็กและเยาวชนมีระดับการป้องกันตนเองในภาพรวมอยู่ในระดับมาก (ค่าเฉลี่ย 3.57, SD = 0.66) โดยเฉพาะด้านการละเว้นพฤติกรรมที่สุ่มเสี่ยง (ค่าเฉลี่ย 4.05, SD = 0.737) และด้านการกระทำเพื่อป้องกันตนเองอยู่ในระดับปานกลาง (ค่าเฉลี่ย 3.08, SD = 0.58) นอกจากนี้ยังพบว่า 2) นักเรียนเพศหญิงมีระดับการป้องกันตนเองสูงกว่าเพศชายอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 (p < .05) โดยสรุป ผลการวิจัยสะท้อนให้เห็นถึงความเสี่ยงของเด็กและเยาวชนจากพฤติกรรมการใช้งานสื่อสังคมออนไลน์ที่อาจนำไปสู่การตกเป็นเหยื่อของการถูกติดตามคุกคามทางอินเทอร์เน็ต ข้อเสนอแนะจากการวิจัย ได้แก่ ควรบูรณาการองค์ความรู้เกี่ยวกับการรู้เท่าทันสื่อดิจิทัล ความปลอดภัยทาง ไซเบอร์และการป้องกันพฤติกรรมเสี่ยงเข้าสู่กระบวนการเรียนการสอนในสถานศึกษาอย่างเป็นระบบ พร้อมทั้งส่งเสริมบทบาทของผู้ปกครองในการดูแล กำกับ และให้คำแนะนำเกี่ยวกับพฤติกรรมการใช้งานสื่อสังคมออนไลน์ของบุตรหลานอย่างใกล้ชิด
เอกสารอ้างอิง
ชญาณ์พิมพ์ บัวดิษฐ์เดชา. (2551). ความรับผิดทางอาญาของผู้คุกคามผู้อื่นโดยใช้อินเทอร์เน็ต. วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต คณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. สืบค้นเมื่อ 15 มีนาคม 2568 จาก Digital Research Information Center. https://dric.nrct.go.th/index.php?/Search/SearchDetail/225271
ชนิสรา อร่ามพงษ์, และสุชาติ ธรรมมาพิทักษ์กุล. (2557). การกำหนดความผิดและโทษอาญาฐานคุกคามเฝ้าติดตามและข่มขู่ทางอินเทอร์เน็ต. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชีย ฉบับสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, 4(3), 148-156. สืบค้นเมื่อ 15 มีนาคม 2568 จาก https://opacdb02.dpu.ac.th/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=146166
รักข์ษิตา โพธิ์พิทักษกุล. (2550). มาตรการทางกฎหมายเกี่ยวกับการคุกคามทางอินเตอร์เน็ต (Cyberstalking). วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยกรุงเทพ. สืบค้นเมื่อ 15 มีนาคม 2568 จาก http://dspace.bu.ac.th/handle/123456789/886
รัชนี แตงอ่อน และจิรวัธ ศิริศักดิ์สมบูรณ์. (2560). มาตรการทางกฎหมายในการคุ้มครองเหยื่อจากความรุนแรงในครอบครัว ศึกษากรณีการคุกความติดตาม ทางอินเทอร์เน็ต (Cyberstalking) ในกฎหมายต่างประเทศ. วารสารการเมือง การบริหารและกฎหมาย, 10(3), 465-489. สืบค้นเมื่อ 15 มีนาคม 2568 จาก http://www. polsci-law.buu.ac.th/journal/document/10-3/21.pdf
วิชุตา พวงมาลัย. (2556). ปัญหาอาชญากรรมในสังคมไทย.บทความวิชาการเรื่องปัญหาสังคม กลุ่ม1. สืบค้นเมื่อ 15 มีนาคม 2568 จาก http://sd-group1.blogspot.com/2013/01/53242568.html
วีรอร ธีรพงศ์นภาลัย. (2552). ความผิดฐานข่มขู่ทางอินเตอร์เน็ต. วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. สืบค้นเมื่อ 15 มีนาคม 2568 จาก https://doi.nrct.go.th/ListDoi/listDetail? Resolve_DOI=10.14457/TU.res.2009.148
สาวตรี สุขศรี. (2560). อาชญากรรมคอมพิวเตอร์/ไซเบอร์กับทฤษฎีอาชญวิทยา. วารสารนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัย ธรรมศาสตร์, 46(2), 415-432. สืบค้นเมื่อ 6 กรกฎาคม 2568 จาก https://so05.tci-thaijo.org/index.php/ tulawjournal/article/view/197615/137559
สาวตรี สุขศรี. (2563). กฎหมายว่าด้วยอาชญากรรมคอมพิวเตอร์และอาชญากรรมไซเบอร์ (พิมพ์ครั้งที่ 2). มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ คณะนิติศาสตร์: โครงการตําราและเอกสารประกอบการสอน.
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. (2560). เมื่อมีลูกชายวัยรุ่น. สืบค้นเมื่อ 15 มีนาคม 2568 จากhttps://dol.thaihealth.or.th/Media/Index/95c6473a-d49d-e711-80e3-00155d65ec2e
Al-Khateeb, H. M., Al-Khateeb, J. M., & Rawashdeh, A. A. (2015). The self-protection of children from cyberstalking. International Journal of Adolescence and Youth, 20(2), 205–219. Retrieved on July 6, 2025 from https://doi.org/10.1080/02673843.2015.1005205
Al-Khateeb, H. M., Epiphaniou, G., Alhaboby, Z. A., Barnes, J., & Short, E. (2017). Cyberstalking: Investigating formal intervention and the role of Corporate Social Responsibility. Telematics and Informatics, 34(4), 339-349. Retrieved on March 15, 2025 from https://doi.org/10.1016/j.tele. 2016.08.016
Al-Rahmi, W. M., Othman, M. S., & Yusuf, L. M. (2019A). The effect of social media use on students’ social interaction: A study of university students in Malaysia. Heliyon, 5(12), e02935. Retrieved on July 6, 2025 from https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2019.e02935
Al-Rahmi, W. M., Yahaya, N., Alamri, M. M., & Ali, N. (2019B). How cyber stalking and cyber bullying affect students’ open learning. IEEE Access, 99, 1-10. Retrieved on March 15, 2025 from https://doi.org/10.1109/ACCESS.2019.2891853
Cohen, L.E. & Felson, M. (1979). Social change and crime rate trends: A routine activities approach. American Sociological Review, 44,2(2), 588-609. Retrieved on March 15, 2025 from https:// doi.org/10.2307/2094589
Daniela, A. & Tatiana, B. (2019). Prevalence of Cyberstalking and Previous Offline Victimization in a Sample of Italian University Students. Social Sciences, 8(1), 30. Retrieved on March 15, 2025 from https://doi.org/10.3390/socsci8010030
Emma, S., Guppy, A., Hart, J. A., & Barnes, J. (2015). The Impact of Cyberstalking. Redfame, 3(2), 23-37. Retrieved on March 15, 2025 from https://doi.org/10.11114/smc.v3i2.970
Hinduja, S., & Patchin, J. W. (2008). Cyberbullying: An exploratory analysis of factors related to offending and victimization. Deviant Behavior, 29(2), 129–156. Retrieved on July 6, 2025 from https://doi.org/ 10.1080/01639620701457816
Higgins, G. E., Marcum, C. D., & Nicholson, J. (2016). I’m watching you: Cyberstalking behaviours of university students in romantic relationships. American Journal of Criminal Justice, 42, 373-388. Retrieved on March 15, 2025 from https://doi.org/10.1007/s12103-016-9358-2
Jaishankar, K. (2008). Space Transition Theory of Cyber Crimes. Crimes of the Internet, 1(1), 283-301. Retrieved on March 15, 2025 from https://www.researchgate.net/publication/321716315_ Space_Transition_Theory_of_Cyber_Crimes
Livingstone, S., Haddon, L., Görzig, A., & Ólafsson, K. (2011). Risks and safety on the internet: The perspective of European children. LSE, EU Kids Online.
Mesch, G. S. (2009). Parental Mediation, Online Activities, and Cyberbullying. CyberPsychology & Behavior, 12(4), 387–393. Retrieved on July 6, 2025 from https://doi.org/10.1089/cpb.2009. 0068
Mitchell, K. J., Finkelhor, D., & Wolak, J. (2007). Youth internet users at risk for the most serious online sexual solicitations. American Journal of Preventive Medicine, 32(6), 532–537. Retrieved on July 15, 2025 from https://doi.org/10.1016/j.amepre.2007.02.004
Short, E., Lin, L., & Williams, C. (2015). Examining the protective behaviours of youth in online social networks: Implications for risk reduction. Journal of Youth Studies, 18(8), 1029–1044. Retrieved on August 10, 2025 from https://doi.org/10.1080/13676261.2015
Ybarra, M. L., & Mitchell, K. J. (2004). Youth engaging in online harassment: Associations with caregiver–child relationships, Internet use, and personal characteristics. Journal of Adolescence, 27(3), 319–336. Retrieved on July 6, 2025 from https://doi.org/10.1016/j.adolescence.2004.03.007
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารวิชาการบัณฑิตวิทยาลัยสวนดุสิต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
