ปีที่ 2 ฉบับที่ 2 (2025): ปีที่ 2 ฉบับที่ 2 (กรกฎาคม - ธันวาคม 2568)

วารสารฉบับนี้รวบรวมบทความวิชาการที่มีจุดร่วมสำคัญ คือการใช้ “ภาพยนตร์” และ “พื้นที่ทางวัฒนธรรม” เป็นฐานในการทำความเข้าใจความสัมพันธ์เชิงอำนาจ สิทธิมนุษยชน และการเมืองในสังคมร่วมสมัย บทความทั้งหมดมิได้มองภาพยนตร์ในฐานะเพียงสื่อบันเทิง หากแต่พิจารณาภาพยนตร์ในฐานะตัวบททางการเมือง (political text) ที่สะท้อน กระทบ และตั้งคำถามต่อโครงสร้างอำนาจ ความไม่เท่าเทียม และระเบียบคุณค่าที่ดำรงอยู่ในสังคม

ในระดับเชิงทฤษฎี บทความในฉบับนี้แสดงให้เห็นว่า ภาพยนตร์สามารถทำหน้าที่เป็น “พื้นที่สาธารณะทางวัฒนธรรม” ซึ่งเปิดโอกาสให้ประเด็นด้านสิทธิมนุษยชน สิทธิสตรี ความเป็นพลเมือง ความยุติธรรม และอำนาจ ถูกนำเสนอและต่อรองในรูปแบบที่เข้าถึงประสบการณ์ชีวิตของผู้คนมากกว่าภาษานามธรรมของกฎหมายหรือนโยบาย การวิเคราะห์ภาพยนตร์จึงมิใช่เพียงการอ่านเนื้อเรื่อง หากแต่เป็นการอ่านโครงสร้างทางสังคม ความสัมพันธ์เชิงอำนาจ และวาทกรรมที่ถูกผลิตซ้ำผ่านภาพ เสียง ตัวละคร และการเล่าเรื่อง

บทความว่าด้วย Hidden Figures และ Selma ชี้ให้เห็นมิติของการกดทับ การเลือกปฏิบัติ และการต่อสู้เพื่อสิทธิในบริบทของสังคมประชาธิปไตยตะวันตก โดยเฉพาะบทบาทของสตรี คนผิวสี และพลเมืองในการท้าทายโครงสร้างอำนาจที่อ้างความเสมอภาค แต่ยังคงดำรงความไม่เท่าเทียมในทางปฏิบัติ ขณะที่บทความเกี่ยวกับ คังคุไบ กฐียาวาฑี เปิดให้เห็นการเมืองเรื่องเพศและชนชั้นในสังคมอินเดีย ผ่านการต่อสู้ของผู้หญิงชายขอบที่เปลี่ยนจาก “เหยื่อ” สู่ “ผู้มีอำนาจต่อรอง” ในโครงสร้างที่กดทับพวกเธออย่างเป็นระบบ

ในอีกมิติหนึ่ง บทความที่วิเคราะห์ภาพยนตร์ มหาราช และ สัปเหร่อ ได้ขยายขอบเขตการศึกษาการเมืองไปสู่ความสัมพันธ์ระหว่างอำนาจ ศรัทธา ศาสนา และพิธีกรรม โดยชี้ให้เห็นว่า ความยุติธรรม ความชอบธรรม และการควบคุมชีวิต ความตาย มิได้ดำรงอยู่เพียงในรัฐสมัยใหม่หรือระบบกฎหมายเท่านั้น หากแต่แทรกซึมอยู่ในความเชื่อ พิธีกรรม และการปฏิบัติในชีวิตประจำวันอย่างแนบเนียน ขณะเดียวกัน บทความว่าด้วยเวทีการประกวดนางงามในสังคมไทยได้สะท้อนการเมืองเชิงสัญลักษณ์ อำนาจละมุน และข้อจำกัดของการแสดงออกทางการเมืองของสตรีในพื้นที่สาธารณะที่ดูเหมือน “ปลอดการเมือง”

เมื่อพิจารณาภาพรวม บทความทั้งหมดในวารสารฉบับนี้ร่วมกันตั้งข้อสังเกตสำคัญว่า การเมืองมิได้จำกัดอยู่ในสถาบันรัฐ พรรคการเมือง หรือการเลือกตั้ง หากแต่กระจายตัวอยู่ในพื้นที่วัฒนธรรม ภาพยนตร์ พิธีกรรม เรื่องเล่า และการแสดงออกเชิงสัญลักษณ์ การศึกษาการเมืองผ่านสื่อวัฒนธรรมจึงช่วยเปิดมุมมองใหม่ในการทำความเข้าใจอำนาจ สิทธิมนุษยชน และความขัดแย้งในสังคม โดยเฉพาะในยุคที่การเมืองดำรงอยู่ควบคู่กับอารมณ์ ความรู้สึก และประสบการณ์ของผู้คน

กองบรรณาธิการหวังว่า วารสารฉบับนี้จะมีส่วนช่วยขยายพรมแดนการศึกษาทางรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ ให้ก้าวข้ามการวิเคราะห์เชิงสถาบันไปสู่การทำความเข้าใจการเมืองในชีวิตประจำวัน และกระตุ้นให้เกิดการถกเถียงเชิงวิชาการเกี่ยวกับบทบาทของวัฒนธรรม สื่อ และศิลปะ ในการผลิตซ้ำหรือท้าทายโครงสร้างอำนาจและความไม่เท่าเทียมในสังคมร่วมสมัย