การเมืองในการประกวดนางงาม : บทบาทในการส่งเสริมสิทธิมนุษยชนและค่านิยมทางการเมืองในสังคมไทย

บทคัดย่อ

บทความนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อวิเคราะห์บทบาทของเวทีการประกวดนางงามในสังคมไทยในฐานะพื้นที่ทางการเมืองที่มีส่วนในการส่งเสริมสิทธิมนุษยชน การสร้างอัตลักษณ์ และการเปลี่ยนแปลงค่านิยมทางการเมืองของสังคม โดยศึกษาพัฒนาการของการประกวดนางงามในบริบทสังคมการเมืองไทยตั้งแต่หลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 จนถึงปัจจุบัน ผ่านกรอบแนวคิดสิทธิมนุษยชน แนวคิดอัตลักษณ์ และทฤษฎีอำนาจ

บทความใช้วิธีการวิเคราะห์เชิงคุณภาพ โดยอาศัยการทบทวนเอกสาร แนวคิดทางทฤษฎี และกรณีศึกษาที่ปรากฏบนเวทีการประกวดนางงามระดับชาติและนานาชาติ โดยเฉพาะเวที Miss Universe Thailand เพื่ออธิบายการใช้อำนาจเชิงสัญลักษณ์ (symbolic power) และอำนาจละมุน (soft power) ของผู้เข้าประกวดในการสื่อสารประเด็นด้านสิทธิสตรี ความเท่าเทียม และปัญหาทางสังคมร่วมสมัย

ผลการศึกษาพบว่า เวทีการประกวดนางงามมิได้เป็นเพียงกิจกรรมด้านความบันเทิงหรือการประกวดความงามเชิงกายภาพ หากแต่เป็นพื้นที่สาธารณะที่เอื้อให้ผู้หญิงสามารถแสดงออกทางความคิด สร้างอัตลักษณ์ทางสังคมและการเมือง และมีส่วนร่วมในการขับเคลื่อนประเด็นด้านสิทธิมนุษยชนในสังคมไทย อย่างไรก็ตาม เวทีดังกล่าวยังคงอยู่ภายใต้ข้อจำกัดจากโครงสร้างอำนาจ กฎระเบียบ และความคาดหวังเรื่องความเป็นกลางทางการเมือง ซึ่งสะท้อนความซับซ้อนของความสัมพันธ์ระหว่างความงาม อำนาจ และการเมืองในสังคมร่วมสมัย