การจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดประเด็นทางสังคมที่เกี่ยวข้องกับวิทยาศาสตร์ (SSI) เพื่อส่งเสริม ความคิดสร้างสรรค์ เรื่อง สมดุลในระบบนิเวศ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3
คำสำคัญ:
ความคิดสร้างสรรค์ , การจัดการเรียนรู้ แนวคิดประเด็นทางสังคมที่เกี่ยวข้องกับวิทยาศาสตร์, สมดุลในระบบนิเวศบทคัดย่อ
การวิจัยปฏิบัติการครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาแนวทางการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ตามแนวคิดประเด็นทางสังคมที่เกี่ยวข้องกับวิทยาศาสตร์ เพื่อส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์ เรื่อง สมดุลในระบบนิเวศ และ 2) ศึกษาพัฒนาการความคิดสร้างสรรค์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 เมื่อจัดการเรียนรู้ตามแนวทางนี้ ผู้เข้าร่วมวิจัยคือ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 จำนวน 10 คน ในโรงเรียนขยายโอกาสแห่งหนึ่งในจังหวัดพิษณุโลก เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แผนการจัดการเรียนรู้ แบบสะท้อนผลการจัดการเรียนรู้ ใบกิจกรรม และแบบประเมินความคิดสร้างสรรค์ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ โดยใช้การวิเคราะห์เนื้อหา และตรวจสอบข้อมูลแบบสามเส้า ผลการวิจัย พบว่า 1) แนวทางการจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดประเด็นทางสังคมที่เกี่ยวข้องกับวิทยาศาสตร์ ที่ส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์ของนักเรียนประกอบด้วย 5 ขั้นตอน คือ ขั้นการวิเคราะห์ปัญหา ขั้นการชี้แจงพื้นฐานทางวิทยาศาสตร์ ขั้นการอภิปรายด้านสังคมและวิทยาศาสตร์ ขั้นการอภิปรายและประเมินมุมมองที่แตกต่างกัน และขั้นการสะท้อนความคิด ตามลำดับ ทั้งนี้สิ่งสำคัญของการจัดการเรียนรู้ คือ การเลือกใช้ปัญหาหรือสถานการณ์จริงเพื่อกระตุ้นกระบวนการเรียนรู้และการคิดของผู้เรียน ส่งเสริมให้เกิดการมีส่วนร่วมอย่างกระตือรือร้นกับปัญหา กระตุ้นการคิดแบบหลากหลาย และส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์ และ 2) ผลการศึกษายังพบว่า นักเรียนมีพัฒนาการที่โดดเด่นที่สุดในด้านการสร้างแนวคิดที่หลากหลาย รองลงมาคือ ด้านการสร้างแนวคิดอย่างสร้างสรรค์และด้านการประเมินและปรับปรุงแนวคิด ตามลำดับ
เอกสารอ้างอิง
ธัญญเรศ ก้อนจันทร์เทศ. (2566). การจัดการเรียนรู้แบบสะตีมศึกษาเพื่อส่งเสริมทักษะความคิดสร้างสรรค์และเจตคติต่อวิทยาศาสตร์ เรื่อง สารอาหาร ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6. การค้นคว้าอิสระการศึกษามหาบัณฑิต คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร.
พินิจ ขำวงษ์. (2551). สอนวิทยาศาสตร์อย่างไรให้สอดคล้องกับบริบทชุมชนเมือง. ใน เอกสารประกอบการสัมมนา. คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
พิมพ์ชนก แพงไตร. (2558). การพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้ด้วยกระบวนการคิดแก้ปัญหาอนาคตตามแนวคิดทอแรนซ์ เรื่อง อาหารและการดำรงชีวิต เพื่อส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์ สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2. การศึกษาค้นคว้าด้วยตนเอง ปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร.
ศศิเทพ ปิติพรเทพิน. (2558). การจัดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์กับสังคมแห่งศตวรรษที่ 21. บอสส์การพิมพ์.
ศุธิดา อาจทะนงค์. (2565). การพัฒนาการจัดการเรียนรู้ที่ใช้การออกแบบเป็นฐาน เพื่อส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์ เรื่อง อัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5. วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร.
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2565). INFOGRAPHICS การประเมินความคิดสร้างสรรค์ใน PISA 2022. PISA Thailand. https://pisathailand.ipst.ac.th/infographics-pisa2022-creative-thinking-part1-2/
สิทธิชัย ชมพูพาทย์. (2554). การพัฒนาพฤติกรรมการเรียนการสอนเพื่อการแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ของครูและนักเรียนในโรงเรียนส่งเสริมนักเรียนที่มีความสามารถพิเศษทางวิทยาศาสตร์ โดยใช้การวิจัยปฏิบัติการเชิงวิพากษ์. วิทยานิพนธ์วิทยาศาสตรดุษฎีบัณฑิต คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพิษณุโลก เขต 2. (2566). รายงานผลการทดสอบทางการศึกษาระดับชาติขั้นพื้นฐาน. https://sites.google.com/phitsanulok2.go.th/dmc-pkl2-2567/ขอมลวชาการ
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566–2570). https://www.nesdc.go.th/the-national-economic-and-social-development-plan/the-thirteenth-plan-2023-2027/
อาภาภรณ์ ปานมี. (2566). รูปแบบการเรียนการสอนตามแนวคิดการใช้ประเด็นทางสังคมที่เกี่ยวเนื่องกับวิทยาศาสตร์เพื่อส่งเสริมสมรรถนะทางวิทยาศาสตร์. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรดุษฎีบัณฑิต คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
Kemmis, S., McTaggart, R., & Nixon, R. (2014). The action research planner: doing critical participatory action research. Springer.
Klosterman, Sadler & Brown. (2012). Science teachers' use of mass media to address socio-scientific and sustainability issues. Research in Science Education, 42(1), 51–74. https://doi.org/10.1007/s11165-011-9256-z
Organisation for Economic Co-operation and Development. (2022). Thinking outside the box: The PISA 2022 creative thinking assessment. https://www.oecd.org/en/topics/sub-issues/creative-thinking/pisa-2022-creative-thinking.html
Pitpiorntapin, S. & Topçu, M. S. (2016). Teachings based on socioscientific issues in science classroom: A review study. KKU International Journal of Humanities and Social Sciences, 6(1), 119–136. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/KKUIJ/article/view/59481
Pratiwi, Y., Rahayu, S., & Fajaroh, F. (2016). Socioscientific issues (SSI) in reaction rates topic and its effect on the critical thinking skills of high school students. Jurnal Pendidikan IPA Indonesia, 5(2), 164–170. https://journal.unnes.ac.id/nju/jpii/article/view/7676/
Presley, M. L., Sickel, A. J., Muslu, N., Merle-Johnson, D., Witzig, S. B., Izci, K., & Sadler, T. D. (2013). A framework for socio-scientific issues based education. Science Educator, 22(1), 26–32. https://eric.ed.gov/?id=EJ1062183
Sadler, T. (2011). Socio-scientific issues in the classroom: Teaching, learning and research. Springer.
Sadler, T. D., & Klosterman, M. L. (2009). Exploring the socio-political dimensions of global warming. Science Activities, 45(4), 9–13. https://doi.org/10.3200/SATS.45.4.9-13
Tal, T., & Kedmi, Y. (2006). Teaching socioscientific issues: Classroom culture and students’ performances. Cultural Studies of Science Education, 1(4), 615-644. https://link.springer.com/article/10.1007/s11422-006-9026-9
Treffinger, D. J., Isaksen, S. G., & Dorval, K. B. (2010). Creative Problem Solving (CPS Version 6.1™) A contemporary framework for managing change. Center for Creative Learning. https://www.creativelearning.com/~clearning/images/freePDFs/CPSVersion61.pdf
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารวิชาการบัณฑิตวิทยาลัยสวนดุสิต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
