แผนการจัดประสบการณ์การรู้เท่าทันสื่อ เพื่อพัฒนาความรู้ความเข้าใจเรื่องการรู้เท่าทันสื่อ สำหรับเด็กปฐมวัย

ผู้แต่ง

  • พลอย ประกอบชาติ สถาบันแห่งชาติเพื่อการพัฒนาเด็กและครอบครัว มหาวิทยาลัยมหิดล
  • อธิวัฒน์ เจี่ยวิวรรธน์กุล สถาบันแห่งชาติเพื่อการพัฒนาเด็กและครอบครัว มหาวิทยาลัยมหิดล
  • นนทสรวง กลีบผึ้ง สถาบันแห่งชาติเพื่อการพัฒนาเด็กและครอบครัว มหาวิทยาลัยมหิดล

คำสำคัญ:

การรู้เท่าทันสื่อ, แผนการจัดประสบการณ์, เด็กปฐมวัย

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง มีวัตถุประสงค์ดังนี้ 1) เพื่อพัฒนาแผนการจัดประสบการณ์การรู้เท่าทันสื่อสำหรับเด็กปฐมวัย 2) เพื่อศึกษาผลของความรู้ความเข้าใจ เรื่องการรู้เท่าทันสื่อของเด็กปฐมวัยก่อนและหลังการจัดประสบการณ์การรู้เท่าทันสื่อสำหรับเด็กปฐมวัย กลุ่มตัวอย่างคือเด็ก อายุ 5-6 ปี  จำนวน 29 คน เครื่องมือที่ใช้ได้แก่ แบบสอบถามข้อมูลทั่วไปและข้อมูลการใช้สื่อ แผนการจัดประสบการณ์การรู้เท่าทันสื่อสำหรับเด็กปฐมวัย แบบทดสอบความรู้ความเข้าใจเรื่องการรู้เท่าทันสื่อ วิเคราะห์ข้อมูลโดยสถิติบรรยาย ได้แก่ จำนวน ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และใช้สถิติอนุมาน ได้แก่ Wilcoxon Matched Pairs Signed Rank Test ผลการวิจัย พบว่า  1) แผนการจัดประสบการณ์การรู้เท่าทันสื่อสำหรับเด็กปฐมวัย มีค่า IOC 0.67 - 1  โดยมีแผนการจัดประสบการณ์ทั้งหมด 8 แผน ยกตัวอย่างเช่น หัวข้อเรื่อง ผลกระทบของสื่อ สื่อสร้างสรรค์ โฆษณาชวนเชื่อ เป็นต้น มีการดำเนินเก็บรวบรวมข้อมูลโดยการจัดกิจกรรมกลุ่ม มีการใช้สื่อที่หลากหลาย รวมถึงให้เด็กแสดงความคิดเห็นและลงมือปฏิบัติ เช่น วาดภาพ ระบายสี และทำแบบฝึกหัด เพื่อทบทวนความรู้ความเข้าใจในเนื้อหาการเรียนรู้  2) ผลของความรู้ความเข้าใจ เรื่องการรู้เท่าทันสื่อสำหรับเด็กปฐมวัย มีการใช้แบบทดสอบความรู้ความเข้าใจ ทั้งก่อนเรียนและหลังเรียน  เด็กมีความเข้าใจเรื่องผลกระทบของสื่อเพิ่มขึ้น 65.5% เรื่องการใช้สื่ออย่างสร้างสรรค์เพิ่มขึ้น 58.6%   เด็กปฐมวัยมีความรู้ความเข้าใจเรื่องการรู้เท่าทันสื่อเพิ่มสูงขึ้นหลังเข้าร่วมกิจกรรม อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 ( t = -4.715, p-value< 0.001)

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงศึกษาธิการ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2560). หลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พุทธศักราช ๒๕๖๐. (2560). กรุงเทพฯ: สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ.

กระทรวงสาธารณสุข. (2565). ข้อมูลการทบทวนและวิเคราะห์ข้อมูลสถานการณ์พัฒนาการเด็กปฐมวัยระดับประเทศ ย้อนหลัง 3 ปีทั้งเชิงปริมาณและคุณภาพและความรู้ที่นำมาใช้. สืบค้นเมื่อ 15 กุมภาพันธ์ 2568 จาก https://shorturl.asia/UDSAm

กาญจนา จินดานิล, สิริพร พงศ์หิรัญสกุล, และพัชรี ฉลาดธัญกิจ. (2565). การเปลี่ยนแปลงเทคโนโลยีในยุคดิจิทัลที่มีผลกระทบต่อการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์. Journal of Management Science Research, Surindra Rajabhat University, 6(3), 187–199.

คุณากร ผลสุวรรณ, สืบสาย แสงวชิระภิบาล และภัคพงศ์ ทุ่งสี่. (2566). สื่อการสอนแอปพลิเคชันกับการเรียน สาขาวิชาการออกแบบภายใน ในสถานการณ์ โควิด-19. วารสารวิชาการ DEC Journal คณะมัณฑนศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร, 2(1), 156–173.

ชลาธิป สมาหิโต. (2562). การจัดประสบการณ์การเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐานสำหรับเด็กปฐมวัย. วรสารมหาวิทยาลัยศิลปากร, 36(1), 113–129.

ชุติมน กองสัมฤทธิ์. (2564). เลี้ยงเด็กติดจอมากเกินไป อาจเสี่ยงลูกเป็น”ออทิสติกเทียม”. สืบค้นเมื่อ 8 กุมภาพันธ์ 2568 จาก https://www.synphaet.co.th/lamlukka/เลี้ยงเด็กติดจอมากเกิน/

ณัฐญา นันทราช. (2563). การพัฒนาทักษะการคิดพื้นฐานของเด็กปฐมวัย โดยการจัดประสบการณ์ การเรียนรู้แบบไฮสโคปด้วยกิจกรรมเกมการศึกษา. สืบค้นเมื่อ 8 พฤษภาคม 2565 จาก https://gsmis.snru.ac.th/e-thesis/ file_att1/2020080758421228120_fulltext.pdf

ทิพจุฑา สุภิมารส สิงคเสลิต, ปุณณรัตน์ พิงคานนท์, วิสุทธิ์ ขันศิริ, พัชรา พานทองรักษ์, เพ็ญนภา วัยเวก และนริศรา ระโส. (2567). การมีส่วนร่วมของผู้ปกครองและครูปฐมวัยต่อการใช้สื่อดิจิทัลของเด็กปฐมวัย. วารสารวิจัยวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์, 8(1), 163–172.

พรทิพย์ เย็นจะบก. (2557). คู่มือการรู้เท่าทันสื่อสำหรับเด็กปฐมวัย. สืบค้นเมื่อ 8 พฤษภาคม 2565 จาก https://shorturl.asia/2Ll0k

ภักดีกุล รัตนา. (2564). การจัดการศึกษาระดับปฐมวัยเพื่อความเป็นพลเมืองในโลกยุคดิจิทัล : บทเรียนจากต่างประเทศ. วารสารสังคมวิจัยและพัฒนา, 3(4), 1–23

วีระศักดิ์ ชลไชยะ. (2561). ผลของสื่ออิเล็กทรอนิกส์ผ่านจอต่อเด็กและวัยรุ่น. กรุงเทพฯ: บียอนด์ เอ็นเทอร์ไพรซ์.

สถาบันสื่อเด็กและเยาชน. (2563). ตัวบ่งชี้การรู้เท่าทันสื่อ สารสนเทศ และดิจิทัลระดับบุคคล เพื่อส่งเสริมความเป็นพลเมืองประชาธิปไตย. สืบค้นเมื่อ 8 พฤษภาคม 2568 จาก http://cclickthailand.com/ตัวบ่งชี้การรู้เท่าทัน/

สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.). (2564). หนุนเด็กไทยใช้สื่อดิจิทัล พัฒนาตัวเองยุคโควิด. สืบค้นเมื่อ 12 พฤษภาคม 2568 จาก https://www.thaihealth.or.th/หนุนเด็กไทยใช้สื่อดิจิ/

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาราชบุรีเขต 2. (2565) ข้อมูลสารสนเทศนักเรียน. สืบค้นเมื่อ 8 พฤษภาคม 2565 จาก https://sites.google.com/rb2.go.th/bigdatarb2/ขอมลสารสนเทศนกเรยน?authuser=0

สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ. (2565). จังหวัดราชบุรีพร้อมภาคีเครือข่ายร่วมขับเคลื่อน MOU สู่เมืองรู้เท่าทันสื่อ. สืบค้นเมื่อ 8 พฤษภาคม 2565 จาก https://ratchaburi. prd.go.th/th/content/category/ detail/id/33/iid/99235

สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดราชบุรี. (2561). การลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือ (MOU) การสร้างสังคมแห่งการเรียนรู้เท่าทันสื่อในเด็กและเยาวชน จังหวัดราชบุรี. สืบค้นเมื่อ 8 พฤษภาคม 2565 จาก https://old.nationalhealth.or.th/th/node/3830

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2563). สถิติการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศของประชากร และครัวเรือนไทย. สืบค้นเมื่อ 8 พฤษภาคม 2568 จาก https://ittdashboard.nso.go.th/preview.php?id_project=23

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ สำนักนายกรัฐมนตรี. (2565). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ ๑๓ (พ.ศ. ๒๕๖๖ - ๒๕๗๐). เล่ม 139 ตอนพิเศษ หน้า 258. สืบค้นเมื่อ 15 พฤษภาคม 2568 จาก https://www.nesdc.go.th/ewt_news.php?nid=13651

อภิรดี เดชพงษ์สัมฤทธิ์. (2567). การพัฒนาบอร์ดเกมการเรียนรู้ตามแนวทางทฤษฎีพัฒนาการทางความคิดของเพียเจท์ เพื่อส่งเสริมทักษะการยืดหยุ่นทางความคิดของนักศึกษาในศตวรรษที่ 21. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเซาธ์อีสท์บางกอก, 4(1), 96–111.

Cohen J. (1988). Statistical Power Analysis for the Behavioral Sciences. New York. Retrieved on April 18, 2025 from https://www.utstat. toronto.edu/brunner/oldclass/378f16/readings/ CohenPower.pdf

Faul, F., Erdfelder, E., Lang, A. G., & Buchner, A. (2007). G* Power 3: A flexible statistical power analysis program for the social, behavioral, and biomedical sciences. Behavior research methods, 39(2), 175-191. Retrieved on June 16, 2025 from https://link.springer.com/article/ 10.3758/BF03193146

Potter, W. J. (2022). Analysis of Definitions of Medialiteracy. Journal of Media Literacy Education, 14(2), 27–43, Retrieved on April 15, 2025 from https://doi.org/10.23860/JMLE-2022-14-2-3

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-10-27

รูปแบบการอ้างอิง

ประกอบชาติ พ. ., เจี่ยวิวรรธน์กุล อ. ., & กลีบผึ้ง น. . (2026). แผนการจัดประสบการณ์การรู้เท่าทันสื่อ เพื่อพัฒนาความรู้ความเข้าใจเรื่องการรู้เท่าทันสื่อ สำหรับเด็กปฐมวัย. วารสารวิชาการบัณฑิตวิทยาลัยสวนดุสิต, 22(3), 61–73. สืบค้น จาก https://so19.tci-thaijo.org/index.php/SDUGSAJ/article/view/1775

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย