A Study of Research Works on the History of Emotions in Thai Society (2013–2024)
Article Sidebar
Main Article Content
Abstract
This article surveys the historical research on emotions produced within Thai academia between 2013 and 2024. It traces the development of this emerging field by examining the volume of scholarship, thematic categories, and key areas of inquiry, as well as the methods and theoretical frameworks employed. The study focuses specifically on academic outputs such as research reports, peer-reviewed journal articles, academic books, and graduate theses produced by Thai institutions.
The findings reveal that historical studies of emotion in Thailand can be broadly divided into three periods, each reflecting shifts in the country’s political landscape: the pre-2014 coup period, the NCPO (National Council for Peace and Order) regime from 2014 to 2019, and the post-election era from 2019 to 2024. A total of 40 works were identified, comprising 28 journal articles, 11 graduate theses, and 1 monograph. Among these, the most commonly explored topic is the emotional life of the middle class (17 works), followed by studies focusing on emotions related to the state and ruling elites (7 works), gender and emotional relations (4 works), miscellaneous emotional themes (4 works), theoretical and methodological approaches to the history of emotions (3 works), political movements (2 works), local emotional cultures (2 works), and emotions in international contexts (1 work).
Methodologically, the majority of studies rely on textual interpretation, often situated within a broader analysis of changing political, economic, and social contexts. Since 2019, there has been a marked increase in the adoption of Western theoretical perspectives—particularly the concepts developed by William Reddy—highlighting the growing influence of global scholarship on the Thai academic discourse surrounding emotions and history.
Article Details
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
References
หนังสือ และบทความในหนังสือ
ธัญณ์ณภัทร์ เจริญพานิช. (2565). การเมืองไทยร่วมสมัย พ.ศ. 2540-2563 : พัฒนาการทางการเมือง ความขัดแย้ง และประชาธิปไตยไทย. สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สายชล สัตยานุรักษ์. (2567). พลวัตทางอุดมการณ์ของชนชั้นกลางไทยในคืนวันที่ผันแปร. สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.).
สิงห์ สุวรรณกิจ. (2563). ท่องสมุทรแห่งความรู้สึก: วิลเลียม เรดดี้กับประวัติศาสตร์อารมณ์ความรู้สึก. (หน้า 521-574). ใน ชนิดา พรหมพยัคฆ์ และณัฏฐพงษ์ สกุลเลี่ยว, (บก.). วิธีวิทยาในการศึกษาประวัติศาสตร์. สำนักพิมพ์ศยาม.
อรรถจักร สัตยานุรักษ์. (2556). ความรู้สึกกับประวัติศาสตร์: ประวัติศาสตร์ความรู้สึก. ใน ด้วยรัก : ปรัชญาและสาระของประวัติศาสตร์และสังคมศาสตร์ รวมบทความในโอกาสศาสตราจารย์กิตติคุณ ดร.ฉัตรทิพย์ นาถสุภา อายุ 72 ปี. สำนักพิมพ์สร้างสรรค์.
บทความในวารสาร
กฤษณ์พชร โสมณวัตร. (2564). พิพากษารมณ์: ระบอบกฎหมายแห่งความรู้สึกเดือดร้อนรำคาญของชนชั้นกลางไทย. มนุษยศาสตร์สาร. 22(ฉบับเพิ่มเติม): 73-94.
เกรียงศักดิ์ เชษฐพัฒนวนิช. (2560, มกราคม-มิถุนายน). การสร้างวัฒนธรรมใหม่ และ บทละครประวัติศาสตร์ของหลวงวิจิตรวาทการ: โครงสร้างทางอารมณ์ความรู้สึกและความทรงจำชาตินิยมแบบทหารของคณะราษฎรสายทหาร. วารสารสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร. 13(1): 27-47.
ชาติชาย มุกสง. (2566). ตัวกระทำการภูมิอากาศ น้ำท่วม ฝนแล้งกับวิกฤตเศรษฐกิจสังคมสยามที่ก่อเกิดการปฏิวัติ 2475. วารสารประวัติศาสตร์ มศว. 48(1): 119-158.
ณัฏฐพงษ์ สกุลเลี่ยว. (2564). จากความสัมพันธ์เชิงอุปถัมภ์สู่ความสัมพันธ์เชิงมิตรภาพ: อารมณ์ความรู้สึกและชีวิตครอบครัวของชนชั้นกลางไทยในทศวรรษ 2500-2530. มนุษยศาสตร์สาร. 22(ฉบับเพิ่มเติม): 95-111.
ณัฏฐพงษ์ สกุลเลี่ยว. (2565, มกราคม-มิถุนายน). บ้านคือวิมานของเรา: ความคิดเกี่ยวกับบ้านและครอบครัวของชนชั้นกลางไทยทศวรรษ 2520. วารสารไทยคดีศึกษา. 19(1): 226-248.
ตะวัน วรรณรัตน์. (2564). อารมณ์ความรู้สึกของคนชั้นกลางต่อกรรมกร. มนุษยศาสตร์สาร. 22(ฉบับเพิ่มเติม): 175-188.
ธนิต โตอดิเทพย์. (2560, กันยายน-ธันวาคม). ความเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจ สังคมและอารมณ์ของชุมชนชาวประมงแห่งหนึ่งในภาคตะวันออก. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์. 25(49):
-57.
นฤพนธ์ ด้วงวิเศษ. (2563, กรกฎาคม-ธันวาคม). ความรักโรแมนติกในยุคการสร้างชาติไทย ทศวรรษ 2480. วารสารมานุษยวิทยา. 3(2): 115-151.
บุณฑริกา พวงคำ. (2564). เสถียรธรรมสถาน: ที่พักพิงทางความรู้สึกของผู้หญิงชนชั้นกลางไทยในทศวรรษ 2540-2550. มนุษยศาสตร์สาร. 22(ฉบับเพิ่มเติม): 56-72.
ปราการ กลิ่นฟุ้ง. (2564). บทบันทึกว่าด้วยการพึ่งตนเองของคนชั้นกลางไทย ทศวรรษ 2540-2550. มนุษยศาสตร์สาร. 22(ฉบับเพิ่มเติม): 156-174.
พสิษฐ์ โฆษิตชัยพิทักษ์. (2566, กรกฎาคม-ธันวาคม). “เสียงร่ำไห้ที่โศกเศร้า” กับ “การละเลยอารมณ์ความรู้สึก” ของกฎหมาย: การวิพากษ์กฎหมายลักษณะละเมิดผ่านแว่นตาประวัติศาสตร์อารมณ์ความรู้สึก. CMU Journal of Law and Social Sciences. 16(2): 130–171.
พีรพัฒน์ อินทรัตนรังสี. (2566). การก่อตัวทางความคิด และความหมายว่าด้วย "ความอับอาย" ของชนชั้นนำสยาม ตั้งแต่ปลายอยุธยาจนถึง ต้นรัตนโกสินทร์ก่อนทศวรรษที่ 2390. วารสารประวัติศาสตร์ มศว. 48(1): 7-30.
ภัทรัตน์ พันธุ์ประสิทธิ์. (2557, มกราคม-มิถุนายน). “รัก” ในกระแสความเปลี่ยนแปลงของ หนุ่มสาวชนบทไทยช่วงทศวรรษ 2520-2530. มนุษย์ศาสตร์สังคมศาสตร์ปริทัศน์. 2(1): 46-74.
ภัทรัตน์ พันธุ์ประสิทธิ์. (2558, กรกฎาคม-ธันวาคม). เปลือยชายไทย : ว่าด้วยภาพของผู้หญิง ความคิดเรื่องความสัมพันธ์และเพศระหว่างหญิงและชายที่ปรากฏ ในนิตยสารสำหรับผู้ชาย ทศวรรษ 2520. มนุษยศาสตร์สังคมศาสตร์ปริทัศน์. 3(2): 61-92.
ภาคิน นิมมานนรวงศ์. (2557, เมษายน-กันยายน). ปริทัศน์ประวัติศาสตร์อารมณ์. วารสารประวัติศาสตร์ ธรรมศาสตร์. 1(1): 107-154.
ภิญญพันธุ์ พจนะลาวัณย์ และสายชล สัตยานุรักษ์. (2564, มกราคม-มิถุนายน). บ้านและ(ความ)สวย: ความงามของชนชั้นกลางกับความเปลี่ยนแปลงการจัดการพื้นที่บริเวณบ้าน ทศวรรษ 2520-2540. วารสารสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร. 17(1): 31-70.
ภิญญพันธุ์ พจนะลาวัณย์. (2564). จักรวาลการบริโภคในบ้าน ความเปลี่ยนแปลงของรสนิยม ความงาม และอารมณ์ความรู้สึกของสมาชิกในครอบครัวชนชั้นกลางไทย ทศวรรษ 2520-2540. มนุษยศาสตร์สาร. 22(ฉบับเพิ่มเติม): 112-133.
ภิญญพันธุ์ พจนะลาวัณย์. (2564, กรกฎาคม-ธันวาคม). วินัยและการลงทัณฑ์ ในประวัติศาสตร์การศึกษาไทย (พ.ศ. 2475-2563). วารสารสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร. 17(2): 283-316.
ภูวดล ศรีวิไล. (2565, ตุลาคม-ธันวาคม). การศึกษาเกี่ยวกับชีวิต และความรู้สึกของผู้คนในงานเขียนเชิงสารคดี ช่วง พ.ศ. 2515-2516 ของ ‘รงค์ วงษ์สวรรค์’. วารสารศิลปการจัดการ. 6(4): 2024-2040.
สายชล สัตยานุรักษ์. (2564, กันยายน-ธันวาคม). ชีวิตและครอบครัวของผู้หญิงชนชั้นกลางไทย กับ “ความทุกข์ทนทางอารมณ์ความรู้สึก” และการก่อตัวของระบอบอารมณ์ความรู้สึกใหม่. มนุษยศาสตร์สาร. 22(3): 188-212.
สายชล สัตยานุรักษ์. (2565). ความเปลี่ยนแปลงของครอบครัวชนชั้นกลางไทย ทศวรรษ 2500-2540, บทความวิชาการ. สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.).
สิทธิเทพ เอกสิทธิพงษ์. (2564). กรอบประวัติศาสตร์ความรู้สึกชนชั้นกลางไทยเชื้อสายจีน กับประวัติศาสตร์ความรู้สึกในวงวิชาการนานาชาติ. มนุษยศาสตร์สาร. 22(ฉบับเพิ่มเติม): 12-37.
อรรถจักร สัตยานุรักษ์. (2565). ความเปลี่ยนแปลงความคิด/ความรู้สึกเรื่อง “ความซื่อสัตย์” ในสังคมไทย, บทความวิชาการ. สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.).
อาณดา วิรมณรมิตา. (2564). ความรักและวิถีทางกามารมณ์ของชนชั้นกลางไทย พ.ศ.2540-2560. มนุษยศาสตร์สาร. 22(ฉบับเพิ่มเติม): 134-155.
อาสา คำภา. (2564). จาก คึกฤทธิ์ ปราโมช ถึง พุทธทาสภิกขุ: อิทธิพลของประกาศกบุคคล ต่อจริตและอารมณ์ความรู้สึกชาวพุทธชนชั้นกลางไทย. มนุษยศาสตร์สาร. 22(ฉบับเพิ่มเติม): 38-55.
เอเซีย บินตอเล็บ. (2564). “อุดมการณ์ราชาชาตินิยม” ในสังคมมุสลิมไทย จากรัฐสมบูรณาญาสิทธิราชย์ ถึง พ.ศ. 2519. มนุษยศาสตร์สาร. 22(ฉบับเพิ่มเติม): 189-209.
วิทยานิพนธ์
กรรนิการ์ โพธิสิทธิ์. (2564). อารมณ์ความรู้สึกกับความเปลี่ยนแปลงทางชนชั้น เพศสภาพ และ วัฒนธรรมการบริโภค ใน “อุตสาหกรรมภาพยนตร์” ของสยาม พ.ศ. 2470-2499. วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาประวัติศาสตร์ บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
จารุกิตติ์ เชียงจันทร์. (2563). ประวัติศาสตร์ว่าด้วยความสุขในมุมมองของรัฐและสื่อสิ่งพิมพ์ไทย พ.ศ. 2501-2515. วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาประวัติศาสตร์ บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
บัญชา ราชมณี. (2565). ประวัติศาสตร์อารมณ์ของชาวอินโดนีเซียจากยุคอาณานิคมจนถึงยุคหลังสุฮารโต. วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ศึกษา บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยนเรศวร.
บุญพิทักษ์ เสนีบุรพทิศ. (2566). “ความรักของชนชั้นกลางไทย” ในบทเพลงสุนทราภรณ์ พ.ศ. 2482 – 2516. วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาประวัติศาสตร์ บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
พงศกร เฉลิมชุติเดช. (2566). บันทึกการเดินทาง: ความเปลี่ยนแปลงทางความคิดและอารมณ์ความรู้สึก
ในสังคมไทย พ.ศ. 2540-2560. วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต บัณฑิตวิทยาลัย สาขาวิชาประวัติศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
พรชัย นาคสีทอง. (2564). หนังสือแจกงานศพกับความแปรเปลี่ยนของอารมณ์ความรู้สึกและความใฝ่ฝันของคนภาคใต้ ประเทศไทยทศวรรษ 2460 – 2550. วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาประวัติศาสตร์ บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
ภัทรนิษฐ์ เกียรติธนวชิญ์. (2562). รัฐและสังคมสยามกับการจัดการความรู้สึก: ระบอบความสยดสยอง, พ.ศ. 2394-2453. วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาประวัติศาสตร์ บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
ภัทรัตน์ พันธุ์ประสิทธิ์. (2556). ความเปลี่ยนแปลงของชีวิตและความรู้สึกนึกคิดของผู้หญิงชั้นกลางระดับล่างตั้งแต่ช่วงทศวรรษ 2530 ถึงปัจจุบัน. วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาประวัติศาสตร์ บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
เสนาะ เจริญพร. (2563). ความรักกับความสัมพันธ์ในสื่อสิ่งพิมพ์ของผู้หญิงช่วงทศวรรษ 2490. ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาประวัติศาสตร์ คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
อรวรรณ จ่ากุญชร. (2567). ‘ผู้หญิงเสื้อแดง’ ในหมู่บ้านชานเมืองจังหวัดอุดรธานี: กรณีศึกษาประวัติชีวิต ความเปลี่ยนแปลงทางอารมณ์ และการเคลื่อนไหวทางการเมือง พ.ศ. 2548 - 2564. วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาประวัติศาสตร์ บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
อาณดา วิรมณรมิตา. (2567). ความเปลี่ยนแปลงของความสัมพันธ์ระหว่างความรักวิถีทางกามารมณ์ และเทคโนโลยีของ ชนชั้นกลางไทย พ.ศ. 2540-2560. วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาประวัติศาสตร์ บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
แหล่งข้อมูลออนไลน์
วจนา วรรลยางกูร. (2566, 18 ตุลาคม). ‘ความซื่อสัตย์’ บนเส้นทางการต่อสู้ของระบอบเกียรติยศในสังคมไทย: อรรถจักร์ สัตยานุรักษ์. The 101.world. สืบค้นเมื่อ 15 มิถุนายน 2568, จาก https://www.the101.world/attachak-sattayanurak-interview-2023/
