ต้นทุนและความยั่งยืนในห้องปฏิบัติการ: การวิเคราะห์ต้นทุนต่อหน่วยและจุดคุ้มทุนของบริการเครื่องมือ Zetasizer และ UV-Vis DRS กรณีศึกษาศูนย์เครื่องมือวิทยาศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์ สจล.
คำสำคัญ:
การวิเคราะห์ต้นทุนต่อหน่วย, จุดคุ้มทุน, เครื่อง Zetasizer, เครื่อง UV-Vis DRS, การกำหนดอัตราค่าบริการบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ต้นทุนต่อหน่วยและจุดคุ้มทุนของการให้บริการวิเคราะห์ด้วยเครื่องวัดขนาดอนุภาคนาโนและค่าศักย์ซีต้า (Zetasizer) และเครื่องวัดคุณสมบัติของแสง (UV-Vis DRS) ณ ศูนย์เครื่องมือวิทยาศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง โดยเก็บข้อมูลในปีงบประมาณ พ.ศ. 2567 และใช้แนวทางการวิเคราะห์ต้นทุนตามพฤติกรรมต้นทุน ทั้งต้นทุนคงที่และต้นทุนผันแปรผลการวิจัยพบว่า เครื่อง Zetasizer มีต้นทุนรวม 291,788.37 บาท และต้นทุนต่อหน่วยอยู่ที่ 2,026.31 บาท (หรือ 902.75 บาท ไม่รวมค่าเสื่อมราคาครุภัณฑ์) ขณะที่เครื่อง UV-Vis DRS มีต้นทุนรวม 170,185.69 บาท และต้นทุนต่อหน่วย 437.50 บาท (หรือ 306.90 บาท ไม่รวมค่าเสื่อมราคาครุภัณฑ์) จุดคุ้มทุนทางการเงินของการให้บริการแสดงให้เห็นว่าต้องให้บริการขั้นต่ำ 130 ตัวอย่าง (Zetasizer) และ 399 ตัวอย่าง (UV-Vis DRS) ต่อปีในกรณีผู้ใช้จากหน่วยงานราชการ และ 109 ตัวอย่าง (Zetasizer) และ 272 ตัวอย่าง (UV-Vis DRS) ต่อปีในกรณีผู้ใช้งานจากเอกชน จึงจะครอบคลุมต้นทุนเงินสด การเปรียบเทียบต้นทุนต่อหน่วยกับอัตราค่าบริการที่เรียกเก็บจริง ชี้ให้เห็นถึงความเสี่ยงในการขาดทุนหากไม่มีการกำหนดราคาที่สะท้อนต้นทุนที่แท้จริง โดยเฉพาะในบริบทของมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐซึ่งต้องบริหารต้นทุนอย่างอิสระและยั่งยืน ดังนั้น ผลการศึกษาชี้ชัดว่าอัตราค่าบริการปัจจุบันมีความเสี่ยงที่จะไม่ครอบคลุมต้นทุนที่แท้จริง โดยเฉพาะต้นทุนค่าเสื่อมราคา ซึ่งเป็นสัญญาณเตือนสำคัญสำหรับมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐในการทบทวนนโยบายการตั้งราคาเพื่อสร้างความยั่งยืนทางการเงินในระยะยาว
เอกสารอ้างอิง
เกียรติศักดิ์ ตันเจริญ, กนิษฐา จำรูญสวัสดิ์, สุคนธา คงศีล, และ อนุชัย ภิญโญภูมิมินทร์. (2554). การวิเคราะห์ต้นทุนและต้นทุนต่อหน่วยในการให้บริการโรงพยาบาลสัตว์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ หนองโพ ปีงบประมาณ 2551. วารสารสัตวแพทย์, 21(2), 94–106.
กองบัญชีภาครัฐ กลุ่มงานระบบบัญชีภาครัฐ. (2568). คู่มือการบัญชีภาครัฐสำหรับส่วนราชการ (ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2568). กรมบัญชีกลาง.
ธันวา เจริญศิริ. (2565). วิเคราะห์ต้นทุนหน่วยสัตว์ทดลอง คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล. วารสารวิชาการ ปขมท., 11(1), 10–20.
พัณณ์ชิตา ทัพพ์วรางค์กูร. (2565). การวิเคราะห์ต้นทุนต่อหน่วยการให้บริการทดสอบคุณภาพน้ำ. วารสารวิชาการ ปขมท., 11(2), 45–55.
ศรีราชา วงศ์สวัสดิ์, ยศศรี รัตนพิทักษ์, สาขา บุญมาก, และ กมลรัตน์ ปราบปราม. (2565). การประเมินต้นทุนต่อหน่วยการตรวจวิเคราะห์ทางห้องปฏิบัติการของกลุ่มห้องปฏิบัติการทางการแพทย์ด้านควบคุมโรค สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 จังหวัดขอนแก่น. วารสารสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 ขอนแก่น, 29(3), 87–97.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ. (2567). แนวทางการประเมินความคุ้มค่าในการให้บริการของภาครัฐ. สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ.
สำนักงานปลัดทบวงมหาวิทยาลัย. (2545). คู่มือการวิเคราะห์ต้นทุนต่อหน่วยผลผลิตของส่วนราชการ. โรงพิมพ์องค์การรับส่งสินค้าและพัสดุภัณฑ์.
สุวิทย์ เมษินทรีย์, ศุภชัย พานิชภักดิ์, และ วรากรณ์ สามโกเศศ. (2553). ต้นทุนการศึกษาไทย: แนวคิด วิธีการ และแนวทางการประเมินผลตอบแทน. สำนักงานส่งเสริมสังคมแห่งการเรียนรู้และคุณภาพเยาวชน.
Hockberger, P., Meyn, S., Nicklin, C., Tabarini, D., Turpen, P., & Auger, J. (2013). Best practices for core facilities: handling external customers. Journal of Biomolecular Techniques, 24(2), 87–97.
O'Toole, P. J., & Marrison, J.L. (2024). A perspective into full cost recovery within a core facility/shared resource lab. Journal of Microscopy, 294, 372–379. https://doi.org/10.1111/jmi.13246
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
หมวดหมู่
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารวิชาการ ปขมท.
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
