สถานะทางกฎหมายของพระสงฆ์ : ความซับซ้อนของการบังคับใช้กฎหมายทางโลกและผลกระทบต่อการปกครองคณะสงฆ์
คำสำคัญ:
กฎหมาย, พระสงฆ์, การปกครองคณะสงฆ์บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มุ่งวิเคราะห์สถานะทางกฎหมายของพระสงฆ์ในประเทศไทย อันสะท้อนถึงความซับซ้อนของการอยู่ภายใต้ทั้งพระธรรมวินัยและกฎหมายบ้านเมือง แม้พระสงฆ์สละเพศฆราวาสแล้ว แต่ยังคงมีสิทธิและหน้าที่ทางกฎหมาย เช่น สิทธิในการครอบครองทรัพย์สิน การเป็นทายาทโดยธรรม และสิทธิขั้นพื้นฐานในฐานะบุคคลทั่วไป อย่างไรก็ตามข้อจำกัดของสมณเพศและพระธรรมวินัยทำให้เกิดความท้าทายในการใช้สิทธิเหล่านี้ การบังคับใช้กฎหมายของรัฐผ่านพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ช่วยสร้างกรอบการกำกับดูแลที่ชัดเจน แต่ขณะเดียวกันก็อาจกระทบต่อความเป็นอิสระของคณะสงฆ์ ทำให้เห็นว่าความสมดุลระหว่างกฎหมายทางโลกกับพระธรรมวินัยเป็นสิ่งสำคัญต่อการรักษาศักดิ์ศรีของสมณเพศ ความน่าเชื่อถือของสถาบันสงฆ์ และความมั่นคงของพระพุทธศาสนาในสังคมไทย
เอกสารอ้างอิง
นิติพันธ์ อินทโชติ. (2563). พระราชบัญญัติคณะสงฆ์. วารสารชัยภูมิปริทรรศน์, 3(3), 52-60.
ประเสริฐ ลิ่มประเสริฐ และ พระสิทธิ นิติธาดา. (2565). วิเคราะห์การรอการลงโทษพระสงฆ์ไทยและฆราวาสในกระบวนการยุติธรรมไทย. Journal of Buddhist Anthropology, 7(11), 37-53.
ประเสริฐ ลิ่มประเสริฐ และ วรพจน์ ถนอมกุล. (2565). สถานภาพทางกฎหมายของพระสังฆาธการในพระพุทธศาสนาศึกษากรณีพระสังฆาธิการในประเทศไทย. Journal of Buddhist Anthropology, 7(5), 416-432.
พระครูธรรมคุต (สุทธิพจน์ สัพโส) และคณะ (2567). รัฐกับพระพุทธศาสนา : ความสัมพันธ์เชิงอำนาจระหว่างรัฐกับคณะสงฆ์ไทย. Journal of Multidisciplinary in Humanities and Social Sciences, 7(2), 630-643.
พระครูภาวนารัตนาภรณ์ (กำพล สิริภทฺโท). (2568). ปัญหาทางกฎหมายเกี่ยวกับการจํากัดสิทธิในการเรียกร้องเอาทรัพย์มรดกของพระภิกษุตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1622. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 8(1), 133-148
พระครูวินัยธรเอก ชินวํโสและคณะ. (2567). สำรวจและรวบรวมข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการปกครองคณะสงฆ์ในปัจจุบัน. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 7(1), 251-259.
พระเทพวชิรโกศล (เทพธีรวงศ์ ขันติโก), และคณะ (2568). อิทธิพลของระบอบประชาธิปไตยกับพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2484. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 8(1), 330-344.
พระมหาหรรษา ธมฺมหาโส (หรรษา กิตติญาโณ). (2560). กฎหมายสงฆ์กับการปกครองคณะสงฆ์ไทย : ศึกษาเชิงวิเคราะห์. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระรังสิมันตุ์ จารุวํโสและคณะ. (2567). การวิเคราะห์หลักสิทธิมนุษยชนของพระภิกษุตามหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาและหลักสิทธิมนุษยชนที่เกี่ยวกับสิทธิทางการเมือง. วารสารพุทธศาสตร์ มจร. อุบลราชธานี, 6(3), 797-808.
พระราชวชิรธรรมคณี (บังคม รกฺขิตธมฺโม). (2567). รูปแบบการปกครองคณะสงฆ์ตามยุทธศาสตร์การปฏิรูปกิจการพระพุทธศาสนาของคณะสงฆ์จังหวัดตราด. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 7(6), 369-382.
พระอาดุสิต สุวรรณสิงห์ และ เพิ่ม หลวงแก้ว. (2568). การพิจารณาคดีในทางปกครองสงฆ์ศึกษากรณีปัญหาการชำระวินัยสงฆ์. ปัญญาปณิธาน, 10(1), 377-390.
วรวุฒิ บุญมี และ อัจฉราพร สีหวัฒนะ. (2567). ปัญหาทางกฎหมายในการรับรองสถานะของภิกษุณีตามพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505. ปัญญาปณิธาน, 9(2), 43-56.
วิญญู เถาถาวงษ์ และ พระณัฐวุฒิ พันทะลี. (2568). ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับกฎหมายในประเทศไทย วารสารเมธีวิจัยSavant Journal of Social Sciences, 2(4), 58-71.
สนธิ เฉลิมลาภ. (2561). กฎหมายรัฐธรรมนูญและสถาบันทางการเมือง (พิมพ์ครั้งที่ 2). สำนักพิมพ์วิญญูชน.
อมรรัตน์ ม่วงกลิ่น. (2567). ปัญหากฎหมายในการปล่อยชั่วคราวของผู้ต้องหาหรือจำเลยในคดีอาญาที่เป็นพระภิกษุในพระพุทธศาสนา. ปริญญานิติศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชานิติศาสตร์. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารสินธุ์โสธร
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Authors who publish with Journal of TCI agree to the following terms:
- Authors retain copyright and grant the journal right of first publication with the work simultaneously licensed under a Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) that allows others to share the work with an acknowledgment of the work's authorship and initial publication in this journal.
- Authors are able to enter into separate, additional contractual arrangements for the non-exclusive distribution of the journal's published version of the work (e.g., post it to an institutional repository or publish it in a book), with an acknowledgment of its initial publication in this journal.
- Authors are permitted and encouraged to post their work online (e.g., in institutional repositories or on their website) prior to and during the submission process, as it can lead to productive exchanges, as well as earlier and greater citation of published work.
