บทบาทสถาบันสงฆ์กับการมีส่วนร่วมทางการเมืองภาคประชาชน
คำสำคัญ:
บทบาท, สถาบันสงฆ์, , การมีส่วนร่วมทางการเมือง, ประชาชนบทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์บทบาทของสถาบันสงฆ์ต่อการมีส่วนร่วมทางการเมืองภาคประชาชน และสังเคราะห์แนวทางการมีส่วนร่วมที่เหมาะสมของสถาบันสงฆ์ภายใต้บริบทสังคมประชาธิปไตย โดยใช้วิธีการศึกษาจากเอกสาร แนวคิดทางวิชาการ หลักธรรมทางพระพุทธศาสนา งานวิจัย และเอกสารที่เกี่ยวข้อง แล้วนำมาวิเคราะห์และสังเคราะห์เนื้อหาอย่างเป็นระบบ ผลการศึกษาพบว่า การมีส่วนร่วมทางการเมืองของประชาชนมีความหมายกว้างกว่าการออกเสียงเลือกตั้ง โดยครอบคลุมถึงการติดตามข่าวสารทางการเมือง การแสดงความคิดเห็น การเสนอปัญหาและความต้องการต่อภาครัฐ การเข้าร่วมกิจกรรมของชุมชน ตลอดจนการตรวจสอบการใช้อำนาจทางการเมือง ขณะที่สถาบันสงฆ์มีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับประชาชนและชุมชน จึงสามารถมีบทบาทสนับสนุนการมีส่วนร่วมทางการเมืองได้โดยไม่จำเป็นต้องเข้าไปมีบทบาททางการเมืองโดยตรง ผลการศึกษายังพบว่า สถาบันสงฆ์สามารถส่งเสริมจิตสำนึกพลเมือง คุณธรรม จริยธรรม ความรับผิดชอบต่อส่วนรวม การเคารพสิทธิและความคิดเห็นที่แตกต่าง รวมถึงสร้างพื้นที่สำหรับการเรียนรู้ การสนทนา และการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นในชุมชน โดยเฉพาะในยุคดิจิทัลที่การสื่อสารทางการเมืองเกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว ดังนั้น บทบาทที่เหมาะสมของสถาบันสงฆ์คือการเป็นกลไกในการสร้างพลเมืองที่มีคุณภาพและสร้างพื้นที่สาธารณะเพื่อส่งเสริมการมีส่วนร่วมอย่างสร้างสรรค์ โดยคงไว้ซึ่งความเป็นกลางทางการเมือง และเปิดโอกาสให้ประชาชนตัดสินใจทางการเมืองด้วยข้อมูล เหตุผล และความเป็นอิสระ
เอกสารอ้างอิง
กิตติทัศน์ ผกาทอง. (2556). การมีส่วนร่วมทางการเมืองของสถาบันสงฆ์ในสังคมไทย. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 1(2). 1-22.
เกษฎา ผาทอง และธีรภัทร์ เสรีรังสรรค์. (2561). พระพุทธศาสนากับการเมืองในสังคมไทย. วารสารวไลยอลงกรณ์ปริทัศน์, 8(1). 195-207.
จิรารัตน์ อินศร และสหัทยา วิเศษ. (2567). การมีส่วนร่วมของประชาชนในนโยบายสาธารณะทางการเมือง กรณีศึกษานิสิตสาขารัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยพะเยา. วารสารไตรศาสตร์, 9(2), 40–47.
ชูชาติ สุทธะ. (2560). พระสงฆ์กับการส่งเสริมประชาธิปไตยหรือทำลายความเป็นกลาง. วารสารบัณฑิตแสงโคมคำ, 2(1), 79–106.
ณิกษ์สรรค์ เตศิริ และวัชรินทร์ ชาญศิลป์. (2566). การพัฒนาการมีส่วนร่วมทางการเมืองในระบอบประชาธิปไตยของนิสิตมหาวิทยาลัยสงฆ์แห่งคณะสงฆ์ไทย. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 12(4), 139-152.
ปรีชา ช้างขวัญยืน. (2533). ปรัชญาแห่งอุดมการณ์ทางการเมือง. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ปรีชา ช้างขวัญยืน. (2534). ความคิดทางการเมืองในพระไตรปิฎก. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ปรีชา ช้างขวัญยืน. (2540). ทรรศนะทางการเมืองของพระพุทธศาสนา. สามัคคีสาส์น.
พระครูธรรมคุต (สุทธิพจน์ สุทฺธิวจโน), พระครูปลัดสุวัฑฒนพรหมจริยคุณ (คำมาก), ชาตรี สุขสบาย, สุพัตรา สันติรุ่งโรจน์, และเกษฎา ผาทอง. (2565). การมีส่วนร่วมทางการเมืองในระบอบประชาธิปไตยกับการพัฒนาที่ยั่งยืน. วารสารสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย, 5(1), 140–158.
พระเมธาวินัยรส (สุเทพ พุทธจรรยา). (2563). การเมืองภาคพลเมือง: การมีส่วนร่วมทางการเมืองในระบอบประชาธิปไตย. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 3(2), 67–72.
พระอธิการภูมิสิษฐ์ ปิยสีโล, และ นัชพล คงพันธ์. (2563). พระสงฆ์กับการเมืองไทยในบริบทสังคมปัจจุบัน. วารสาร มจร การพัฒนาสังคม, 6(2), 33–44.
ไพรวรรณ ปุริมาตร. (2564). พลวัตทางการเมืองกับการเสริมสร้างวัฒนธรรมทางการเมืองในระบอบประชาธิปไตยของนักการเมืองท้องถิ่น. วารสาร มจร พุทธปัญญาปริทรรศน์. 120-130.
สายชล ปัญญชิต, พฤทธิ์ ศุภเศรษฐศิริ, และชลวิทย์ เจียรจิตต์. (2564). เครือข่ายพระสงฆ์ลาวกระบวนการสร้างชุมชนและทุนทางสังคมในสังคมไทย. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 9(5), 1871-1883.
สุรพศ ทวีศักดิ์. (2554). ความคิดทางจริยธรรมกับการเลือกฝ่ายทางการเมืองของพระสงฆ์ในสังคมปัจจุบัน. วารสารพุทธศาสน์ศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 18(2), 49–86.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารสินธุ์โสธร
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Authors who publish with Journal of TCI agree to the following terms:
- Authors retain copyright and grant the journal right of first publication with the work simultaneously licensed under a Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) that allows others to share the work with an acknowledgment of the work's authorship and initial publication in this journal.
- Authors are able to enter into separate, additional contractual arrangements for the non-exclusive distribution of the journal's published version of the work (e.g., post it to an institutional repository or publish it in a book), with an acknowledgment of its initial publication in this journal.
- Authors are permitted and encouraged to post their work online (e.g., in institutional repositories or on their website) prior to and during the submission process, as it can lead to productive exchanges, as well as earlier and greater citation of published work.
