Otaku in Thai Society: The History of “Cultural Marginalized People” in A Case Study of Manga Fans 1970s-2010s
Main Article Content
Abstract
This research aims to study the history of Otaku, a group of people who consume interests, particularly in anime, manga, pop music, cosplay and Japanese idols in Thai society. Those are defined as “cultural marginalized people.” It focuses on a case study of manga fans and aims to study 3 objectives (1) to explain the meaning and story of “Otaku” in Thai society, (2) to explain the process of turning “Otaku” to be ““cultural marginalized people, (3) to explain the social spaces where Otaku communicated, negotiated, represented themselves in one way. This research is also conducted by historical methods to analyze texts, such as magazines, newspaper, books, thesis and websites, with the concepts of Sociology and Anthropology to analyze those texts. The findings are that when Japanese comics came to Thai society, the favorite consumption of manga fans were resisted by a group of people creating the mainstream discourse that reading manga was nonsensical and disgusting. As a result, the manga fans were defined as “Cultural Marginalized People”. In this situation, the people who obsessed with Otaku cultures and private businesses relating to the translation of Japanese comic to Thai language created social spaces such as activities and online platforms for Thai people who favored Otaku subcultures. They could meet, do activities and present their own identity in order to negotiate with the mainstream society which expelled them and described them as “cultural marginalized people.”
Article Details

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
References
กุลภา วจนสาระ. (2555). “มองหาความเป็นธรรมในสังคมไทยผ่านคนชายขอบ”. ใน กุลภา วจนสาระ และ กฤตยา อาชนิจกุล (บรรณาธิการ). ประชากรชายขอบและความเป็นธรรมในสังคมไทย นครปฐม: สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล.
คาวางุจิ,โมริโนะซุเกะ . (2554). ซากุระกรรมศาสตร์. แปลและเรียบเรียงโดย ปฏิมา สินธุภิญโญ. กรุงเทพฯ: สมาคมส่งเสริมเทคโนโลยี (ไทย-ญี่ปุ่น).
จรัล ดิษฐาอภิชัย. (2546). ก่อนจะถึง 14 ตุลา: บันทึกความทรงจำเกี่ยวกับพัฒนาการและบทบาทของขบวนการนักศึกษายุคถนอม-ประภาส. กรุงเทพฯ: เมฆขาว.
ชาญวิทย์ เกษตรศิริ. (2541). “14 ตุลา: บันทึกประวัติศาสตร์”. ใน ชาญวิทย์ เกษตรศิริ และ ธำรงศักดิ์ เพชรเลิศอนันต์ (บรรณาธิการ). จาก 14 ถึง 6 ตุลา. กรุงเทพฯ: มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์.
โดม ไกรปกรณ์. (2563). เส้นทางประชาธิปไตย . กรุงเทพฯ: สถาบันพระปกเกล้า.
ทวิช จตุวรพฤกษ์ . (2541). เสียงจากชายขอบ: ศักดิ์ศรีความเป็นคนของชาวลีซอ. เชียงใหม่ : เครือข่ายชาติพันธุ์ศึกษาและศูนย์ภูมิภาคเพื่อการศึกษาสังคมศาสตร์และการพัฒนาที่ยั่งยืน.
ธเนศ วงศ์ยานนาวา และเพื่อน. (2561). ครอบครัวจินตกรรม: บทวิพากษ์ว่าด้วยชุมชน การปกครอง และรัฐ. กรุงเทพฯ: Illumination Editions.
นันทขว้าง สิรสุนทร. (2545). “เมื่อวัฒนธรรมป๊อปจากญี่ปุ่นสร้างจักรวรรดิในยุคใหม่”, ใน เอกสารประชุมวิชาการ National Conference on Japanese Studies in Thailand เรื่อง บทบาทของญี่ปุ่นที่มีต่อประเทศไทยหลังวิกฤตเศรษฐกิจ”. ปทุมธานี: โครงการญี่ปุ่นศึกษา สถาบันเอเชียตะวันออกศึกษา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
นิธิ เอียวศรีวงศ์. (2549). วัฒนธรรมคนอย่างทักษิณ. กรุงเทพฯ: มติชน.
นิรวาณ คุระทอง. (2553). ประวัติย่อการ์ตูนไทย. กรุงเทพฯ: เล็ดคอมมิค.
บัณฑิต จันทร์โรจนกิจ. (2563). การเมืองไทยร่วมสมัย. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: สถาบันพระปกเกล้า.
ปนัดดา ชำนาญสุข. (2531). “เบ้าหลอมความรุนแรงในเด็กและเยาวชนไทย”. ใน เพ็ญจันทร์ ประดับมุข-เชอร์เรอร์ และคณะ. มิติทางสังคมวัฒนธรรมที่ส่งผลต่อพฤติกรรมความรุนแรงในเด็กและเยาวชน. นครปฐม: คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล.
ประเสริฐ ผลิตผลการพิมพ์. (2548). “ความคิดรวบยอดเรื่องการ์ตูน”. ใน นิพนธ์ แจ่มดวง และคณะ. การ์ตูน: โลกใบใหญ่ของความรักและจินตนาการ. กรุงเทพฯ: โครงการสื่อการ์ตูนเพื่อการพัฒนาสุขภาวะทางจิตวิญญาณ สถาบันการ์ตูนไทย มูลนิธิเด็ก.
ปุณยวีร์ จันทรขจร. (2557). โตเกียวเที่ยวนี้รวย. กรุงเทพฯ: สต็อคทูมอร์โรว์.
พีรพิชญ์ ฉั่วสมบูรณ์. (2557). 12-4-48 สิบสอง-สี่-สี่สิบแปด. กรุงเทพฯ: แซลมอนเฮ้าส์.
ไพศาล ธีรพงศ์วิษณุพร. (2561). 140 ปี “การ์ตูน” เมืองไทย (ประวัติและตำนาน พ.ศ. 2417-2557).
ภิญญพันธุ์ พจนะลาวัณย์. (2561). ประวัติศาสตร์สำเหนียก. กรุงเทพฯ: มติชน.
วรัชญ์ วานิชวัฒนากุล. (2549). การสื่อสารความหมายใน “การ์ตูนไทยพันธุ์ใหม่” . กรุงเทพฯ: มติชน.
เวร์สแตปเปิน,นิโคลาส . (2564). การ์ตูนไทย: ศิลปะและประวัติศาสตร์. แปลโดย ชนิดา อรวัฒนานนท์. กรุงเทพฯ: ริเวอร์บุ๊คส์.
สุธาชัย ยิ้มประเสริฐ. (2564). เมื่ออรุณจะรุ่งฟ้า: ขบวนการนักศึกษาไทย พ.ศ. 2513-2519 . กรุงเทพฯ: Illumination Editions.
สุริชัย หวันแก้ว. (2550). คนชายขอบ: จากความคิดสู่ความจริง. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
BNK48 COMIC MOST DREAM vol. 1. (2018). กรุงเทพฯ: เซนชู พับลิชชิ่ง จำกัด.
ชัยวัฒน์ สถาอานันท์. (2533, กุมภาพันธ์-กรกฎาคม). “เทววิทยาแห่งวาทกรรม: ทำความเข้าใจอำนาจแห่งวาทกรรมว่าด้วยนารายณ์สิบปาง”. สมุดสังคมศาสตร์ 12 (3-4): 175-191.
โดม ไกรปกรณ์. (2563, มกราคม-ธันวาคม). “ธุรกิจศิลปินไอดอล BNK48 ในกระแสความซบเซาของธุรกิจเพลงไทย: ประวัติศาสตร์ธุรกิจบันเทิงร่วมสมัย”. วารสารประวัติศาสตร์ 45: 191-210.
นิธิ เอียวศรีวงศ์. (2531-2532, กันยายน-เมษายน). “จดหมายตอบ”. รัฐศาสตร์สาร 14-15 (3-4): 311-340.
“BNK 48 ฟีเวอร์ พวกเธอน่ารักมาก”. (2561, มกราคม). สุดสัปดาห์: 34-39.
เขมทัต พิพิธธนาบรรพ์. (2551). การแต่งคอสเพลย์ของกลุ่มวัยรุ่นไทยกับการสร้างอัตลักษณ์วัฒนธรรมย่อยและบทบาทของสื่อ. วิทยานิพนธ์นิเทศศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาวารสารสนเทศ ภาควิชาวารสารสนเทศ คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
จรรยา เหลียวตระกูล. (2540). พัฒนาการของภาพยนตร์การ์ตูนนำเข้าจากต่างประเทศที่ออกอากาศทางสถานีโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 9 อ.ส.ม.ท.. วิทยานิพนธ์นิเทศศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการสื่อสารมวลชน ภาควิชาการสื่อสารมวลชน บัณฑิตวิทยาลัย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ชญานุตม์ พัฒนสุวรรณ. (2549). การรับวัฒนธรรมสมัยนิยมจากญี่ปุ่นของวัยรุ่นไทย กรณีศึกษาแฟนเพลงเจ-ป๊อป. วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาญี่ปุ่นศึกษา คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ธนิดา กำปั่นทอง. (2539). ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศไทยกับประเทศญี่ปุ่น พ.ศ. 2491-2500. วิทยานิพนธ์อักษรศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาประวัติศาสตร์ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
วาสนา ละอองปลิว. (2546). ความเป็นชายขอบและการสร้างพื้นที่ทางสังคมของคนพลัดถิ่น . วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตร์มหาบัณฑิต สาขาวิชาการพัฒนาสังคม บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
อัจฉราพร แสนอาทิตย์. (2557). การต่อต้านสินค้าญี่ปุ่น พ.ศ. 2515-2527. วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาประวัติศาสตร์ ภาควิชาประวัติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
“กลุ่มทุนญี่ปุ่น” พันธมิตรคู่ค้า ลงทุนไทยระยะยาวในหลายอุตสาหกรรม”. (2021). สืบค้นเมื่อ 8 กรกฎาคม 2565, จาก https://forbesthailand.com/commentaries/special-report.
“แก๊งการ์ตูนแชเนล”. (2564). สืบค้นเมื่อ 31 ตุลาคม 2564, จาก https://th.wikipedia.org/wiki/แก๊งการ์ตูนแชเนล.
“แกร็บ” ดึง “BNK48” นั่งแท่นแบรนด์แอมบาสเดอร์ครั้งแรก หวังเข้าถึงโอตะ 10 ล้านรายในไทย”. (2018). สืบค้นเมื่อวันที่ 21 กรกฎาคม 2565, จาก https://positioningmag.com/1198824.
“คุกกี้ฟีเวอร์! BNK48 เตรียมฟันพรีเซ็นเตอร์รวม 10 ตัวในปีนี้”. (2018). . สืบค้นเมื่อวันที่ 21 กรกฎาคม 2565, จาก https://brandinside.asia/bnk48-fever-presenter-2018/
“จิตแพทย์ท้วง!รับรองสมาคม “อี-สปอร์ต” ห่วงทำเด็กติดเกม ก้าวร้าวรุนแรง”. (2561). . สืบค้นเมื่อ 25 ธันวาคม 2564), จาก https://www.khaosod.co.th/special-stories/news_1576882.
“ช่อง 9 การ์ตูน”. (2564). สืบค้นเมื่อ 31 ตุลาคม 2564, จาก https://th.wikipedia.org/wiki/ ช่อง_9_การ์ตูน.
“เดี๋ยวนี้เว็บบอร์ดการ์ตูนใหญ่ ๆ นอกจากพันทิพ ตุรกีมีที่ไหนบ้างอ่ะคะ”. (2556). สืบค้นเมื่อ 5 มิถุนายน 2565, จาก www.pantip.com/topics/3ท75738.
“ถึงลูกถึงคน ตอนหลุมดำ-ถกเรื่องการ์ตูน”. (2557). สืบค้นเมื่อ 2 พฤศจิกายน 2564, จาก www.youtube.com/watch?v=z8muom;5cwq.
“พันทิป.คอม”. (2565). สืบค้นเมื่อ 5 มิถุนายน 2565, จาก www.th.wikipedia.org/wiki/พันทิป.คอม.
“วิดีโอเกมในประเทศไทย”. (2564). สืบค้นเมื่อ 21 มีนาคม 2564, จาก https://th.wikipedia.org/wiki/วิดีโอเกมในประเทศไทย.
“อนิเมะ เฟสติวัล เอเชีย ไทยแลนด์ 2016 เอาใจคนรักการ์ตูนญี่ปุ่น”. (2016). สืบค้นเมื่อ 5 มิถุนายน 2565, จาก www.brandinside.asia/anime-festival-asia-thailand-2016/.
“[KG plus] Animent Weekend #23-สิ่งไม่เล็กที่เรียกว่า โอตาคุแมน”. (2557). สืบค้นเมื่อ 1 พฤศจิกายน 2564, จาก www.youtube.com/watch?v=Xk-6WSOJK28.
“Pluto Time to Play EP.308 โศกนาฏกรรม “หลุมดำ” วงการการ์ตูนไทย”. (2021). สืบค้นเมื่อ 2 พฤศจิกายน 2564, จาก www.youtube.com/watch?v=jfipouypbf8.
Ricchan Sama. (2561). “เมื่อ BNK 48 คือบันเทิงกระแสหลัก: รู้จักวัฒนธรรมโอตาคุจาก Sub Culture สู่ Main Stream”. สืบค้นเมื่อวันที่ 31 มีนาคม 2561, จาก https://gmlive.com/otaku-meaning-from-sub-culture-to-main-stream-bnk 48.
The Cloud. (2563). “กิจจะรักมังงะ วุฒิ-วรวุฒิ วรวิทยานนท์ แฟนการ์ตูนญี่ปุ่นผู้เติบโตมาเป็น บ.ก. สำนักพิมพ์ที่บุกเบิกการ์ตูนญี่ปุ่นแปลไทย กับความเชื่อว่า ‘ความชอบการ์ตูนจะติดตัวไปจนวันตาย’ ”. สืบค้นเมื่อวันที่ 2 พฤศจิกายน 2563, จาก https://readthecloud.co/vibulkij/.
Kelts, Roland . (2006). Japanamerica How Japanese Pop Culture has Invaded the U.S.. New York: Palgrave Macmillan.