การศึกษาวิเคราะห์หลักสัปปุริสธรรม 7 กับการพัฒนาภาวะผู้นำในศตวรรษที่ 21
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิเคราะห์หลักสัปปุริสธรรม 7 ในฐานะกรอบพุทธธรรมสำหรับการพัฒนาภาวะผู้นำในศตวรรษที่ 21 โดยมุ่งเชื่อมโยงหลักธรรมทางพระพุทธศาสนากับแนวคิดภาวะผู้นำร่วมสมัย ได้แก่ ภาวะผู้นำเชิงวิสัยทัศน์ ภาวะผู้นำดิจิทัล ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลง ภาวะผู้นำเชิงจริยธรรม และภาวะผู้นำเพื่อความยั่งยืน วิธีการศึกษาใช้การวิเคราะห์เอกสารจากพระไตรปิฎก อรรถกถา หนังสือ ตำรา บทความวิชาการ และงานวิจัยที่เกี่ยวข้องทั้งภาษาไทยและภาษาต่างประเทศ ผลการวิเคราะห์พบว่า หลักสัปปุริสธรรม 7 ประกอบด้วย ธัมมัญญุตา การรู้หลักและเหตุ อัตถัญญุตา การรู้ความมุ่งหมายและผล อัตตัญญุตา การรู้จักตน มัตตัญญุตา การรู้จักประมาณ กาลัญญุตา การรู้จักกาล ปริสัญญุตา การรู้จักชุมชนและบริบท และปุคคลัญญุตา การรู้จักบุคคล สามารถนำมาประยุกต์ใช้เป็นกรอบการพัฒนาภาวะผู้นำได้อย่างเป็นระบบ โดยสังเคราะห์เป็น 4 มิติ ได้แก่ 1) มิติด้านปัญญาและวิสัยทัศน์ 2) มิติด้านการบริหารตนเองและความสมดุล 3) มิติด้านการบริหารการเปลี่ยนแปลงและบริบท และ 4) มิติด้านมนุษยสัมพันธ์และการพัฒนาคน บทความเสนอกรอบแนวคิด “SAPPURISA Leadership Development Framework” เพื่อใช้เป็นแนวทางในการพัฒนาผู้นำที่มีทั้งความรู้ ความสามารถ คุณธรรม ความเข้าใจมนุษย์ และความรับผิดชอบต่อสังคม อันจะนำไปสู่การบริหารองค์กรอย่างมีประสิทธิภาพ สมดุล และยั่งยืน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
วารสารวิชาการจินตาสิทธิ์ อยู่ภายใต้การอนุญาต Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) เว้นแต่จะระบุไว้เป็นอย่างอื่น โปรดอ่านหน้านโยบายของเราสำหรับข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับการเข้าถึงแบบเปิด ลิขสิทธิ์ และการอนุญาต
เอกสารอ้างอิง
กรมการศาสนา. (2557). คุณธรรมสำหรับผู้นำ. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
เกตุชญา วงษ์เพิก. (2022). สัปปุริสธรรม 7: การบริหารสถานศึกษาสู่ความสำเร็จ. วารสารชัยภูมิปริทรรศน์, 5(1), 1–12.
จำนง อดิวัฒนสิทธิ์. (2557). สังคมวิทยาตามแนวพุทธศาสตร์. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
ชื่นสมบุญ, ศิขริน, พระครูสังฆวิสุทธิคุณ, และวงศ์ทิม, นารี. (2568). ภาวะผู้นำเชิงพุทธในองค์กรธุรกิจไทยสมัยใหม่. วารสารสถาบันวิจัยญาณสังวร, 16(2), 114–124.
ธานินทร์ กรัยวิเชียร. (2558). ธรรมะสำหรับผู้บริหาร. กรุงเทพฯ: สถาบันพระปกเกล้า.
นนฺทิวฑฺฒโน (พัดทะสีลา), พระอานันทะสัก, มหาหิง, ประจิตร, และวิสิฏฺฐปญฺโญ, พระมหาพิสิฐ. (2022). รูปแบบการพัฒนาภาวะผู้นำตามหลักสัปปุริสธรรม 7 สำหรับผู้บริหารวิทยาลัยครูในนครหลวงเวียงจันทน์ สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว. วารสารสังคมศาสตร์ปัญญาพัฒน์, 4(3), 1–14.
พระครูธรรมาภิสมัย, วุฒิชัย เยาวโพธิ์, และขวัญใจ แก้วแสง. (2022). ภาวะผู้นำของผู้บริหารโรงเรียนมัธยมศึกษาตามหลักพุทธธรรมในยุค New Normal. วารสาร มจร มนุษยศาสตร์ปริทรรทน์, 8(2), 439–459.
พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). (2546). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม (พิมพ์ครั้งที่ 12). กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2559). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระมหาสำราญ ฐานุตฺตโม. (2566). การพัฒนาภาวะผู้นำเชิงพุทธในศตวรรษที่ 21. วารสารพุทธ นวัตกรรมและการจัดการ, 6(6), 88–104.
พระมหาหรรษา ธมฺมหาโส. (2556). พุทธธรรมกับการพัฒนาสังคมและเศรษฐกิจ. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระมหาสุนันท์ สุนนฺโท. (2561). พุทธบูรณาการเพื่อการพัฒนาภาวะผู้นำในศตวรรษที่ 21. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 5(2), 1–16.
มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
วิโรจน์ สารรัตนะ. (2557). ภาวะผู้นำ: ทฤษฎีและนานาทัศนะร่วมสมัยปัจจุบัน. กรุงเทพฯ: ทิพยวิสุทธิ์.
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2562). ภาวะผู้นำ: ความสำคัญต่อการพัฒนาคน พัฒนาประเทศ. กรุงเทพฯ: ผลิธัมม์.
สุเทพ พงศ์ศรีวัฒน์. (2558). ภาวะผู้นำทฤษฎีและปฏิบัติ: ศาสตร์และศิลป์สู่ความเป็นผู้นำที่สมบูรณ์ (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: วิรัตน์ เอ็ดดูเคชั่น.
ดลนภา อ่อนละเอียด, และพระครูวุฒิชัยการโกศล. (2025). การประยุกต์ใช้หลักสัปปุริสธรรม 7 ของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อการเป็นองค์กรแห่งความสุขของสถานศึกษาในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุราษฎร์ธานี เขต 3. เสฏฐวิทย์ปริทัศน์, 5(2), 1168–1180.
Avolio, B. J., Walumbwa, F. O., & Weber, T. J. (2009). Leadership: Current theories, research, and future directions. Annual Review of Psychology, 60, 421–449.
Bass, B. M., & Riggio, R. E. (2006). Transformational leadership (2nd ed.). psychology Press.
Benmira, S., & Agboola, M. (2021). Evolution of leadership theory. BMJ Leader, 5(1), 3–5. https://doi.org/10.1136/leader-2020-000296
Day, D. V., & Antonakis, J. (2012). The nature of leadership (2nd ed.). SAGE Publications.
Dirani, K. M., Abadi, M., Alizadeh, A., Barhate, B., Garza, R. C., Gunasekara, N., Ibrahim, G., & Majzun, Z. (2020). Leadership competencies and the essential role of human resource development in times of crisis: A response to COVID-19 pandemic. Human Resource Development International, 23(4), 380–394. https://doi.org/10.1080/13678868.2020.1780078
Goleman, D. (2000). Leadership that gets results. Harvard Business Review, 78(2), 78–90.
López-Figueroa, J. C., Ochoa-Jiménez, S., Palafox-Soto, M. O., & Hernandez Munoz, D. S. (2025). Digital leadership: A systematic literature review. Administrative Sciences, 15(4), 129. https://doi.org/10.3390/admsci15040129
Northouse, P. G. (2021). Leadership: Theory and practice (9th ed.). SAGE Publications.
Rakovic, L., Maric, S., Djordjevic Milutinovic, L., Vukovic, V., & Bjekic, R. (2024). The role of leadership in managing digital transformation: A systematic literature review. E&M Economics and Management, 27(2), 87–107. https://doi.org/10.15240/tul/001/2024-2-006
Schwab, K. (2016). The fourth industrial revolution. World Economic Forum.
UNESCO. (2023). Global education monitoring report 2023: Technology in education: A tool on whose terms? UNESCO.
World Economic Forum. (2025). The future of jobs report 2025. World Economic Forum.
Yukl, G. A., & Gardner, W. L. (2020). Leadership in organizations (9th ed.). Pearson Education.
