วารสารวิชาการจินตาสิทธิ์ (online)

ทักษะในศตวรรษที่ 21 ที่จำเป็นต่อการงานและอาชีพ

ชิษณพงศ์ ศรจันทร์ — 2026-01-07

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและวิเคราะห์ทักษะในศตวรรษที่ 21 ที่จำเป็นต่อการงานและอาชีพในบริบทของสังคมโลกยุคดิจิทัล ซึ่งมีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วทั้งด้านเทคโนโลยี เศรษฐกิจ และสังคม โดยใช้การทบทวนเอกสารและแนวคิดทางวิชาการที่เกี่ยวข้องเป็นหลัก ผลการศึกษาพบว่า ทักษะในศตวรรษที่ 21 สามารถจำแนกออกเป็น 4 กลุ่มสำคัญ ได้แก่ ทักษะการเรียนรู้และนวัตกรรม ทักษะด้านเทคโนโลยีและดิจิทัล ทักษะชีวิตและการทำงาน และทักษะด้านคุณธรรมและสังคม ทักษะเหล่านี้มีบทบาทสำคัญในการเสริมสร้างความสามารถในการคิดวิเคราะห์ การแก้ปัญหา การใช้เทคโนโลยีอย่างมีประสิทธิภาพ และการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงของโลกการทำงาน บทความนี้ชี้ให้เห็นว่าการพัฒนาทักษะในศตวรรษที่ 21 เป็นภารกิจสำคัญของสถาบันการศึกษา องค์กร และบุคคล เพื่อเตรียมความพร้อมในการประกอบอาชีพอย่างยั่งยืนและมีคุณภาพในอนาคต

การแสวงหาความหมายของชีวิตท่ามกลางมายาคติแห่งความสำเร็จบนโซเชียลมีเดีย

พระสุทธิวชิรเมธี,ดร. สายศรี — 2026-01-07

โซเชียลมีเดียได้กลายเป็นพื้นที่หลักของการนำเสนอ “ความสำเร็จ” ในรูปแบบที่มองเห็นได้ง่าย วัดได้จากยอดไลก์ ยอดผู้ติดตาม และการเล่าเรื่องความก้าวหน้าเชิงวัตถุ/สถานะ จนก่อให้เกิด “มายาคติแห่งความสำเร็จ” ที่ทำให้ความสำเร็จถูกทำให้เป็นภาพมาตรฐานเดียวกันและดูราวกับเข้าถึงได้โดยเพียง “พยายามให้มากพอ” บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) อธิบายกลไกที่โซเชียลมีเดียผลิตซ้ำมายาคติความสำเร็จผ่านการแสดงตน การคัดสรรเนื้อหา และเศรษฐกิจความสนใจ (2) วิเคราะห์ผลกระทบต่อการแสวงหาความหมายของชีวิตในระดับปัจเจก ผ่านกรอบ “การเปรียบเทียบทางสังคม” และความต้องการพื้นฐานตามทฤษฎีการกำหนดตนเอง และ (3) เสนอแนวทางฟื้นคืนความหมายของชีวิตด้วยกรอบจิตวิทยาเชิงอัตถิภาวนิยม/โลโกเธอราพี และภูมิปัญญาพุทธร่วมสมัยของไทย รวมถึงข้อเสนอเชิงปฏิบัติสำหรับการรู้เท่าทันสื่อและการออกแบบวัฒนธรรมดิจิทัลที่เอื้อต่อคุณค่าภายใน บทความเป็นการทบทวนวรรณกรรมและสังเคราะห์เชิงแนวคิด โดยอ้างอิงงานวิจัยไทยว่าด้วยการเปรียบเทียบบนสื่อสังคมออนไลน์และผลต่อความภาคภูมิใจในตนเอง/สุขภาวะ ตลอดจนงานต่างประเทศเกี่ยวกับ social comparison, ความอิจฉา, การใช้โซเชียลแบบรับสาร (passive use) และความเป็นอยู่ทางจิต (well-being) เพื่อนำไปสู่กรอบวิเคราะห์และข้อเสนอเชิงนโยบาย

การวิเคราะห์หลักราชสังคหวัตถุกับการพัฒนาภาวะผู้นำทางการเมืองในระบอบประชาธิปไตย

ธนวัฒน์ ชาวโพธิ์ — 2026-01-07

ภาวะผู้นำทางการเมืองในระบอบประชาธิปไตยถือเป็นองค์ประกอบสำคัญในการขับเคลื่อนระบบการปกครองให้ก้าวหน้า มีบทบาทสำคัญในการกำหนดทิศทางของสังคมและสร้างความเป็นธรรมในกระบวนการทางการเมือง ผู้นำในระบอบประชาธิปไตยไม่เพียงแต่ต้องทำหน้าที่เป็นตัวแทนของประชาชน แต่ยังต้องมีความสามารถในการนำพาสังคมไปสู่การพัฒนาอย่างยั่งยืนในหลายด้าน รวมถึงเศรษฐกิจ สังคม การศึกษา และวัฒนธรรม ภาวะผู้นำที่มีคุณธรรมและความรับผิดชอบต่อสังคมช่วยสร้างความเชื่อมั่นในกระบวนการทางการเมืองและเสริมสร้างความร่วมมือที่มั่นคงระหว่างประชาชนและผู้นำ (Burns, 1978) โดยเฉพาะในระบบประชาธิปไตยที่มีความคิดเห็นและผลประโยชน์ที่หลากหลาย การพัฒนาผู้นำทางการเมืองจึงจำเป็นต้องเรียนรู้และปรับตัวในหลายด้าน เช่น การสื่อสารที่เปิดเผย การฟังความคิดเห็นจากประชาชน และการปฏิบัติที่ยุติธรรม หลักราชสังคหวัตถุในพระพุทธศาสนาได้ถูกพัฒนาและนำมาประยุกต์ใช้ในการปกครองเพื่อเสริมสร้างความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างผู้นำและประชาชน โดยเน้นการให้บริการเพื่อส่วนรวม การใช้คำพูดที่สุภาพ และการกระทำที่เป็นประโยชน์ต่อสังคม

หลักราชสังคหวัตถุที่มีรากฐานมาจากหลักธรรมในพระพุทธศาสนานี้ไม่เพียงแต่ช่วยส่งเสริมความสัมพันธ์ที่ดีในครอบครัวและสังคมโดยทั่วไป แต่ยังสามารถนำมาประยุกต์ใช้ในการปกครองเพื่อส่งเสริมผู้นำที่มีคุณธรรมและความสามารถในการจัดการกับความท้าทายในสังคมประชาธิปไตยได้อย่างมีประสิทธิภาพ การบูรณาการหลักราชสังคหวัตถุกับการพัฒนาภาวะผู้นำทางการเมืองไม่เพียงแต่ช่วยเสริมสร้างคุณธรรมและค่านิยมที่ดีในสังคม แต่ยังช่วยเสริมสร้างความเข้าใจในการสร้างสังคมที่เสมอภาคและยุติธรรม ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของระบอบประชาธิปไตย บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจและอภิปรายการประยุกต์ใช้หลักราชสังคหวัตถุในการพัฒนาภาวะผู้นำทางการเมืองในระบอบประชาธิปไตย โดยการศึกษาการใช้หลักเหล่านี้ในเชิงสังคมศาสตร์และการปกครอง รวมถึงการนำเสนอตัวอย่างกรณีศึกษาจากทั้งในประเทศและต่างประเทศ เพื่อเป็นแนวทางในการพัฒนาและเสริมสร้างภาวะผู้นำที่มีคุณภาพ

บทบาทของขบวนการนักศึกษาและเยาวชนในการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองไทย: จากอดีตสู่ปัจจุบัน

ละอองดาว ชาทองยศ — 2026-01-07

บทความวิชาการนี้วิเคราะห์บทบาทของขบวนการนักศึกษาและเยาวชนในการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองไทยตั้งแต่เหตุการณ์ 14 ตุลา 2516 จนถึงการชุมนุมปี 2563-2564 โดยใช้กรอบแนวคิดทฤษฎีขบวนการทางสังคม (Social Movement Theory) และแนวคิดการเปลี่ยนผ่านทางประชาธิปไตย (Democratic Transition) ในการศึกษา ผลการวิจัยพบว่าขบวนการนักศึกษาไทยมีวิวัฒนาการที่สำคัญทั้งในด้านรูปแบบการชุมนุม ข้อเรียกร้องทางการเมือง และกลยุทธ์การสื่อสาร โดยเฉพาะการใช้สื่อดิจิทัลและสื่อสังคมออนไลน์ในยุคปัจจุบัน อย่างไรก็ตาม ขบวนการเหล่านี้ยังคงเผชิญกับความท้าทายจากโครงสร้างอำนาจและกลไกการควบคุมของรัฐ บทความนี้เสนอว่าขบวนการเยาวชนเป็นตัวแปรสำคัญในการผลักดันการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองไทยไปสู่ความเป็นประชาธิปไตยที่มีส่วนร่วมมากขึ้น แม้จะมีข้อจำกัดในเชิงโครงสร้างและสถาบัน

การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำเชิงศรัทธาบารมีของผู้บริหารกับขวัญกำลังใจของครูโรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา สังกัดสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

พระครูสุตธรรมบรรพต (บุดดี) สุธงษา — 2025-12-30

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาระดับภาวะผู้นำเชิงศรัทธาบารมีของผู้บริหารสถานศึกษา 2) ศึกษาระดับขวัญกำลังใจในการปฏิบัติงานของครู และ 3) ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำเชิงศรัทธาบารมีของผู้บริหารกับขวัญกำลังใจของครูโรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงสหสัมพันธ์ (Correlational Research) กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย คือ ครูผู้สอน (ทั้งบรรพชิตและคฤหัสถ์) ในโรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ปีการศึกษา 2567 จำนวน 350 รูป/คน ได้มาโดยการสุ่มตัวอย่างแบบแบ่งชั้น (Stratified Random Sampling) ตามขนาดของสถานศึกษา เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ ซึ่งผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาโดยผู้เชี่ยวชาญ 5 ท่าน มีค่าดัชนีความสอดคล้อง (IOC) ระหว่าง 0.80–1.00 และมีค่าความเชื่อมั่นของแบบสอบถามภาวะผู้นำเชิงศรัทธาบารมีเท่ากับ 0.97 และขวัญกำลังใจของครูเท่ากับ 0.95 สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ การแจกแจงความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์อย่างง่ายของเพียร์สัน (Pearson’s Product Moment Correlation Coefficient)
ผลการวิจัยพบว่า

ระดับภาวะผู้นำเชิงศรัทธาบารมีของผู้บริหารสถานศึกษา ตามการรับรู้ของครู โดยรวมอยู่ในระดับมาก ( = 4.45, S.D. = 0.59) เมื่อพิจารณารายด้านพบว่า ด้านการมีอิทธิพลอย่างมีอุดมการณ์มีค่าเฉลี่ยสูงสุด รองลงมาคือ ด้านการคำนึงถึงความเป็นปัจเจกบุคคล
ระดับขวัญกำลังใจของครูโรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา โดยรวมอยู่ในระดับมาก ( = 4.38, S.D. = 0.57) เมื่อพิจารณารายด้านพบว่า ด้านผู้บริหารมีค่าเฉลี่ยสูงสุด รองลงมาคือ ด้านเพื่อนร่วมงาน
ภาวะผู้นำเชิงศรัทธาบารมีของผู้บริหารในภาพรวมมีความสัมพันธ์ทางบวกกับขวัญกำลังใจของครูอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 (r = .785) ซึ่งเป็นความสัมพันธ์ในระดับสูง เมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า ภาวะผู้นำเชิงศรัทธาบารมีทุกด้านมีความสัมพันธ์ทางบวกกับขวัญกำลังใจของครู โดยด้านที่มีความสัมพันธ์สูงสุดคือ ด้านการคำนึงถึงความเป็นปัจเจกบุคคล (r = .768) รองลงมาคือ ด้านการมีอิทธิพลอย่างมีอุดมการณ์ (r = .755)