การเตรียมและการประเมินประสิทธิผลของปัสสาวะเทียม เพื่อการเรียนการสอนสำหรับนักศึกษาเทคนิคการแพทย์

บทคัดย่อ

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อเตรียมปัสสาวะเทียมใช้ในการเรียนการสอน สำหรับนักศึกษาเทคนิคการแพทย์ และประเมินประสิทธิผลของปัสสาวะเทียม เนื่องจากการใช้ปัสสาวะผู้ป่วยมีข้อจำกัดหลายด้าน ประกอบกับคุณภาพของปัสสาวะผู้ป่วยไม่เหมาะสมตามวัตถุประสงค์การเรียนการสอน จึงมีความต้องการพัฒนางานการเตรียมตัวอย่างปัสสาวะเทียมให้สามารถนำมาใช้สอนนักศึกษาแทนตัวอย่างจริงจากทางห้องปฏิบัติการของโรงพยาบาล  โดยการเตรียมปัสสาวะเทียมให้มีส่วนประกอบใกล้เคียงกับปัสสาวะจริงจากมนุษย์ ซึ่งแบ่งเป็น 3 กลุ่มตัวอย่าง ตามค่า pH และความถ่วงจำเพาะที่ปรับให้เท่ากับ 6.0; 1.015, 7.0; 1.010 และ 8.0; 1.005 ตามลำดับ จากนั้นทำการศึกษาคุณภาพความคงตัวของปัสสาวะเทียม โดยใช้แถบทดสอบปัสสาวะตรวจ สัปดาห์ละ 1 ครั้ง เป็นเวลารวม 8 สัปดาห์ ผลการศึกษาพบว่าปัสสาวะเทียมทั้ง 3 กลุ่มตัวอย่าง ไม่พบการเปลี่ยนแปลงของ pH และความถ่วงจำเพาะ นอกจากนี้ สารเคมีที่ใช้เตรียมตัวอย่างปัสสาวะเทียมไม่มีผลต่อแถบตรวจปัสสาวะ ได้แก่ leukocyte, nitrite, protein, glucose, ketone, urobilinogen และ bilirubin โดยให้ผล Negative ทั้ง 8 สัปดาห์ ทำการทดลองเพิ่มเติมโดยการเติมน้ำตาลกลูโคส 4 ระดับ ได้แก่ 0.15, 0.25, 0.50 และ 1.15 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร ลงในปัสสาวะเทียม และตรวจวัดซ้ำ 3 ครั้ง แถบตรวจปัสสาวะให้ผลบวก ระดับ 1+ ถึง 4+ เหมือนกันทั้ง 3 ครั้ง การทดลองปรับระดับสีของปัสสาวะเทียม ทำได้โดยเติมสารละลายสีผสมอาหารสีเหลืองลงในปัสสาวะเทียมในปริมาตรต่าง ๆ สามารถอ่านสีด้วยตาเปล่าได้ 3 ระดับ ได้แก่ สีเหลืองอ่อน (ใช้สีผสมอาหาร 10 ไมโครลิตร) สีเหลือง (ใช้สีผสมอาหาร 20-90 ไมโครลิตร) และสีเหลืองเข้ม (ใช้สีผสมอาหาร 100-150 ไมโครลิตร) ผลการศึกษายังพบว่าสีผสมอาหารไม่มีผลรบกวนต่อแถบทดสอบปัสสาวะ การศึกษาครั้งนี้ทำให้ได้วิธีการเตรียมปัสสาวะเทียมอย่างง่าย มีคุณภาพความคงตัวนาน สามารถปรับเพิ่มเติมสารอื่นเพื่อจำลองปัสสาวะผู้ป่วยได้ และลดข้อจำกัดในการใช้ปัสสาวะผู้ป่วยในการเรียนการสอนสำหรับนักศึกษาเทคนิคการแพทย์ การวิจัยนี้สามารถนำไปปรับใช้ในงานทดลองทางห้องปฏิบัติการวิทยาศาสตร์และงานด้านการเรียนการสอนของนักศึกษาสาขาวิทยาศาสตร์ได้