กิจกรรมการดูแลสุขภาพที่สอดคล้องกับความต้องการของกลุ่มเปราะบางในครัวเรือน ตำบลตาลีอายร์ อำเภอยะหริ่ง จังหวัดปัตตานี

ผู้แต่ง

  • จิรัชยา เจียวก๊ก คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี อำเภอเมือง จังหวัดปัตตานี 94000
  • อนุพนธ์ อุมา คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี อำเภอเมือง จังหวัดปัตตานี 94000

คำสำคัญ:

กิจกรรมการดูแลสุขภาพ, กลุ่มเปราะบาง, ปัญหาและความต้องการ

บทคัดย่อ

กลุ่มเปราะบางเป็นผู้ที่มีข้อจำกัดในการเข้าถึงสิทธิด้านสุขภาพ ซึ่งส่งผลกระทบต่อการดำเนินชีวิตประจำวัน งานวิจัยฉบับนี้จึงมีวัตถุประสงค์หลัก 2 ประการ ได้แก่ 1) ศึกษาปัญหาด้านสุขภาวะ และ 2) สำรวจความต้องการกิจกรรมเพื่อแก้ไขปัญหาดังกล่าวในกลุ่มเปราะบาง การเก็บรวบรวมข้อมูลดำเนินการกับกลุ่มตัวอย่างจำนวน 168 คน ประกอบด้วย เด็กและเยาวชน ผู้สูงอายุ และผู้ที่เกี่ยวข้อง โดยใช้วิธีการสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง การสังเกตการณ์ และการสนทนากลุ่ม จากนั้นจึงวิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหา และตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลด้วยวิธีการตรวจสอบแบบสามเส้า (triangulation) พร้อมทั้งจัดหมวดหมู่ข้อมูล และนำเสนอผลการวิจัยในรูปแบบการอธิบายเชิงพรรณนา ผลการวิจัย พบว่า 1) ปัญหาด้านสุขภาพของกลุ่มเปราะบางในกลุ่มเด็กและเยาวชน ได้แก่ การขาดความรู้และความตระหนักในการดูแลสุขภาพ การเผชิญกับความวิตกกังวลเกี่ยวกับอนาคต ซึ่งส่งผลต่อความมั่นใจในตนเอง รวมถึงปัญหาที่เกิดจากสภาพแวดล้อม ส่วนในกลุ่มผู้สูงอายุ พบว่ามีปัญหาสุขภาพที่เกี่ยวข้องกับโรคประจำตัวและความเสื่อมถอยของร่างกาย รวมทั้งปัญหาด้านจิตใจ เช่น ความรู้สึกด้อยคุณค่า ความท้อแท้ และความรู้สึกว่าเป็นภาระของครอบครัว 2) ความต้องการกิจกรรมของกลุ่มเปราะบาง พบว่า มีความต้องการกิจกรรมที่ช่วยส่งเสริมสุขภาวะจำนวน 4 ด้าน ได้แก่ การส่งเสริมความรู้ด้านสุขภาพ การจัดกิจกรรมสันทนาการและการออกกำลังกาย การเสริมสร้างความสัมพันธ์ในครอบครัว และการเตรียมความพร้อมด้านคุณภาพชีวิต โดยเฉพาะในกลุ่มผู้สูงอายุ

เอกสารอ้างอิง

จิตติมา บุญเกิด, อัญญพร สุทัศน์วรวุฒิ, พิชิต สุขสบาย, กัลญารัตน์ รามรงค์, และ ธเนศ แก่นสาร. (2558). การสร้างความตระหนักรู้และทัศนคติเชิงบวกแก่ผู้สูงอายุในชุมชนเพื่อป้องกันการหกล้มโดยคำแนะนำจากอาสาสมัครและจากสื่อส่งเสริมสุขภาพ. วารสารวิจัยระบบสาธารณสุข, 9(1), 13-25.

ทินารมภ์ ชัยพุทธานุกูล. (2567). สุขภาพจิตในผู้สูงอายุ: ความสำคัญและแนวทางการดูแล. https://www.pitsanuvej.com/articles/older-adults-mental-health

นิสากร กรุงไกรเพชร, สุวรรณา จันทร์ประเสริฐ, และ พัชรินทร์ พูลทวี. (2556). กระบวนการสร้างเสริมสุขภาพ ด้านโภชนาการและการออกกำลังกายของเด็กเรียนในชุมชน. วารสารคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 21(2), 38-55.

พนารัตน์ เจนจบ, เกศราภรณ์ ชูพันธ์, ศรินยา พลสิงห์ชาญ, นฤมล เอกธรรมสุทธิ์, สมาภรณ์ เทียนขาว, และสมตระกูล ราศิริ. (2566). ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการดูแลสุขภาพของคนในชุมชนชนบทไทย: ประสบการณ์จากภาคเหนือตอนล่างประเทศไทย. วารสารวิจัยการพยาบาลและวิทยาศาสตร์สุขภาพ, 15(2), e266295.

ลิลลี่ ชัยสมพงษ์. (2564). ผู้สูงอายุกับปัญหาสุขภาพ. คลินิกสุขภาพผู้สูงอายุนิวไลฟ์ โรงพยาบาลบำรุงราษฎร์มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี. (2567). รายงานโครงการตาลีอายร์ยั่งยืน (Eco-Tali-Ai). สำนักวิจัยและพัฒนาท้องถิ่น.

วิมลรัตน์ คำยาน. (2567, 5 มิถุนายน). มีสุขภาพดีได้ด้วย 3 อ. (อาหาร, ออกกำลังกาย, อารมณ์) สำหรับวัยทำงาน. ThaiSook. https://www.thaisook.org/2024/06/05/food-exercise-mood/

วิลาวัลย์ ภูอาราม, รังสรรค์ โฉมยา, และ วิริณธิ์ กิตติพิชัย. (2553). การเปรียบเทียบความวิตกกังวล และพฤติกรรมการเผชิญความเครียดของนักเรียนมัธยมศึกษาปีที่ 3 ในจังหวัดกาฬสิทธุ์ ที่มีสัมพันธภาพในกลุ่มเพื่อน และการเห็นคุณค่าตนเองแตกต่างกัน. วารสารการบริหารและพัฒนา มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 2(3), 159-169.

ศูนย์อํานวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้. (2566). ยุทธศาสตร์การพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ พ.ศ. 2566 -2568. ศูนย์อํานวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้.

สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล. (2560). เสริมพลังกลุ่มเปราะบางสร้างสังคมที่ไม่ทอดทิ้งกัน. สถาบันวิจัยประชากรและสังคมมหาวิทยาลัยมหิดล.

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2567). รายงานการสำรวจครัวเรือนที่ยากจนในพื้นที่จังหวัดชายแดนใต้. กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม.

สุเทพ คำเมฆ, และ ปฏิมาพร เคลือขอน. (2565). การพัฒนาระบบสวัสดิการชุมชนเชิงบูรณาการเพื่อลดความเหลื่อมล้ำทางคุณภาพชีวิตให้กับกลุ่มเปราะบางทางสังคมของเทศบาลตำบลสามง่าม อำเภอสามง่าม จังหวัดพิจิตร. วารสารสังคมศาสตร์ปัญญาพัฒน์, 4(3), 97-110.

สุริยา ฟองเกิด, สรวงทิพย์ ภู่กฤษณา, มนทรา ตั้งจิรวัฒนา, และ สิบตระกูล ตันตลานุกูล. (2560). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการสร้างเสริมสุขภาพของวัยรุ่นไทย. วารสารการพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข, 27, 196-209.

องค์การยูนิเซฟ ประเทศไทย. (2566). รายงานสถานการณ์เด็กและเยาวชนในพื้นที่ความเสี่ยง. องค์การยูนิเซฟ ประเทศไทย

อมาวสี อัมพันศิริรัตน์, ศศิธร ชิดนายี, อัมภิชา นาไวย์, พิมพ์ใจ อุ่นบ้าน, ศิริวรรณ ชูกำเนิด, มาริสา สุวรรณราช, วรางคณา บุตรศรี, สะอาด มุ่งสิน, ภิรมย์ ลี้สุวรรณ์, และ รัชนี ครองละวะ. (2566). รูปแบบการพัฒนาศักยภาพของท้องถิ่นในการบริหารจัดการระบบอาหารและโภชนาการเพื่อส่งเสริมโภชนาการชุมชน. วารสารวิจัยการพยาบาลและวิทยาศาสตร์สุขภาพ, 15(2), e267008.

Arnstein, S. R. (1969). A ladder of citizen participation. Journal of the American Institute of Planners, 35(4), 216-224.

DFID. (1999). Sustainable livelihoods guidance sheets. Department for International Development.

Von Bertalanffy, L. (1968). General system theory: Foundations, development, applications. George Braziller.

World Health Organization. (2020). Quality of care in fragile, conflict-affected and vulnerable settings: tools and resources compendium. World Health Organization.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

04-07-2026

รูปแบบการอ้างอิง

เจียวก๊ก จ. ., & อุมา อ. (2026). กิจกรรมการดูแลสุขภาพที่สอดคล้องกับความต้องการของกลุ่มเปราะบางในครัวเรือน ตำบลตาลีอายร์ อำเภอยะหริ่ง จังหวัดปัตตานี. วารสารวิชาการ ปขมท., 15(2), e2137. สืบค้น จาก https://so19.tci-thaijo.org/index.php/CUASTJournal/article/view/2137