คุณธรรมในยุคปัจจุบัน: ความท้าทายและทิศทางในโลกสมัยใหม่
คำสำคัญ:
คุณธรรม, โลกสมัยใหม่, ความท้าทายบทคัดย่อ
ในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา โลกได้เข้าสู่ยุคแห่งการเปลี่ยนผ่านอย่างรวดเร็วจากผลกระทบของเทคโนโลยีดิจิทัล โลกาภิวัตน์ และวิกฤตการณ์หลากหลายด้าน ทั้งเศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อม ความขัดแย้งระหว่างประเทศ และโรคระบาด สิ่งเหล่านี้ได้ท้าทายกรอบคิดดั้งเดิมเกี่ยวกับ “คุณธรรม” และบทบาทของคุณธรรมในการดำรงอยู่ร่วมกันของมนุษย์ในสังคมร่วมสมัยอย่างมีนัยสำคัญ คุณธรรมซึ่งเคยเป็นรากฐานสำคัญในการกำหนดพฤติกรรม ความคิด และความสัมพันธ์ระหว่างบุคคล กลับเผชิญกับแรงปะทะจากบริบทสมัยใหม่ที่เน้นประสิทธิภาพ ความสะดวก และผลลัพธ์ มากกว่าการพิจารณาความถูกต้องในเชิงจริยธรรม สถานการณ์ในปัจจุบันได้สะท้อนความท้าทายด้านคุณธรรมอย่างชัดเจน เช่น กรณีการใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ในการตัดสินใจแทนมนุษย์ที่ก่อให้เกิดข้อถกเถียงด้าน “ความรับผิดชอบ” และ “การตัดสินเชิงคุณค่า” หรือวิกฤตความขัดแย้งในหลายภูมิภาคซึ่งแสดงให้เห็นถึงการถดถอยของคุณธรรมพื้นฐาน เช่น ความเมตตา ความเห็นอกเห็นใจ และความยุติธรรม ในระดับสังคมทั่วไป เราเห็นพฤติกรรมละเมิดสิทธิผู้อื่นผ่านโซเชียลมีเดีย การหลอกลวงทางการค้า และความไร้จริยธรรมในวงการการเมืองและธุรกิจ ซึ่งล้วนแต่ตั้งคำถามต่อความมั่นคงของคุณธรรมในฐานะหลักยึดแห่งสังคม
บทความนี้มีศึกษาและวิเคราะห์สภาพการณ์ของคุณธรรมในยุคปัจจุบัน โดยเน้นให้เห็นถึงลักษณะเชิงพลวัตของคุณธรรม การปรับเปลี่ยนในบริบทของโลกสมัยใหม่ ตลอดจนพิจารณาความท้าทายหลักที่ส่งผลกระทบต่อการดำรงอยู่และการถ่ายทอดคุณธรรม ทั้งในระดับปัจเจกและโครงสร้างสังคม นอกจากนี้ยังมุ่งเสนอแนวทางการพัฒนาคุณธรรมที่เหมาะสมกับบริบทร่วมสมัย เพื่อสร้างสังคมที่ไม่เพียงแค่ทันสมัย แต่ยังคงไว้ซึ่งความเป็นมนุษย์อย่างแท้จริง
เอกสารอ้างอิง
ภาษาไทย
เจือจันทร์ จงสถิตอยู่ และคณะ (2555). การสังเคราะห์งานวิจัยคุณลักษณะและกระบวนการปลูกฝังคุณธรรมจริยธรรมของประเทศต่าง ๆ. กรุงเทพฯ: พริกหวาน.
ธนพล จาดใจดี (2548). คุณลักษณะและกระบวนการปลูกฝังคุณธรรมจริยธรรมของประเทศอินเดีย. กรุงเทพฯ: ศูนย์ส่งเสริมและพัฒนาพลังแผ่นดินเชิงคุณธรรม.
พระราชธรรมนิเทศ (ระแบบ ฐิตญาโณ). (2541). โลกและชีวิตในวิถีแห่งธรรม. กรุงเทพมหานคร: พรศิวการพิมพ์.
พระเทวินทร์ เทวินโท. (2550). พุทธจริยศาสตร์. พิมพครั้งที่ 1 กรุงเทพฯ:มหาจุฬาบรรณาคาร.
พุทธทาสภิกขุ. (2553). พุทธทาสแนะแนวจริยธรรมร่วมสมัย ชุดที่ 3 จุดหมายปลายทาง และ ตัวแท้ของจริยธรรม. กรุงเทพมหานคร: ดวงตะวัน.
อินตนา พุทธเมตะ (2548). คุณลักษณะและกระบวนการปลูกฝังคุณธรรมจริยธรรมของประเทศเกาหลี. กรุงเทพฯ: ศูนย์ส่งเสริมและพัฒนาพลังแผ่นดินเชิงคุณธรรม.
English
Juejan Chongstituth and team (2012). Synthesis of research on characteristics and processes of cultivating morality and ethics in various countries. Bangkok: Prikhawan.[In Thai]
Intana Phutthameda (2005). Characteristics and processes of cultivating morality and ethics in South Korea. Bangkok: Center for the Promotion and Development of Morality- Based Power. .[In Thai]
Thanaphon Jatjaidee (2005). Characteristics and processes of cultivating morality and ethics in India. Bangkok: Center for the Promotion and Development of Morality-Based Power. .[In Thai]
Phra Rajathammavitee (Rabap Thitanyano) (1998). The world and life in the way of Dharma. Bangkok: Phornsiewakarn Printing. .[In Thai]
Phra Thewin Thiwinto (2007). Buddhist ethics. 1st edition. Bangkok: Mahachulalongkornrajavidyalaya Press. .[In Thai]
Phutthathat Phikkhu (2010). Phutthathat's guidelines for contemporary ethics, series 3: The ultimate goal and the essence of ethics. Bangkok: Duangtawan. .[In Thai]