NiNA1479: การทำให้สิทธิเป็นจริงของคนพิการในประเทศไทย ผ่านการศึกษาตลอดชีวิตและการทำงานที่มีคุณค่า
บทคัดย่อ
บทความนี้มุ่งถอดรหัสสถาปัตยกรรมและศักยภาพของ NiNA1479 ในฐานะนวัตกรรมระบบนิเวศดิจิทัลต้นแบบ ที่มุ่งเปลี่ยนสิทธินามธรรมให้เป็น "การทำให้สิทธิเป็นจริง" (MRR) ตามกฎหมายโลก (CRPD) และเป้าหมายความยั่งยืน (SDGs) โดยเน้นแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำในมิติการศึกษาตลอดชีวิต (LE) และการทำงานที่มีคุณค่า (DW) การศึกษานี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเอกสารเชิงคุณภาพที่เข้มข้นสูงสุด สังเคราะห์ข้อมูลช่วงปี พ.ศ. 2562–2568 เทียบเคียงกับโมเดลระบบดิจิทัลใน 15 ประเทศชั้นนำ และสร้างความเชื่อมั่นทางวิชาการด้วยการตรวจสอบสามเส้า (Triangulation) ร่วมกับข้อมูลเชิงลึกจากผู้ใช้งานจริงและผู้เชี่ยวชาญจำนวน 18 คน 9 กลุ่ม ผลการวิจัย: ข้อค้นพบยืนยันว่า NiNA1479 ทำหน้าที่เป็น "แกนกลางเปลี่ยนข้อมูลสู่การปฏิบัติ" ที่เปลี่ยน "สิทธิบนกระดาษ" ให้เป็น "สิทธิที่กดได้จริง" (Clickable Rights) บน 3 เสาหลัก คือ (1) การเข้าถึง (2) เศรษฐกิจ และ (3) คุณภาพชีวิต ภายใต้โมเดลลูกผสมที่วางตำแหน่งให้แพลตฟอร์มดิจิทัล NiNA1479 เป็น "พระเอก" หรือกลไกขับเคลื่อนหลัก (High-Tech) ผ่าน 5 กลไกบูรณาการ คือ (1) การยืนยันตัวตนผ่าน ThaiD (2) ฐานข้อมูลสวัสดิการ (3) ระบบจับคู่ทักษะกับงาน (4) ชุมชนเพื่อนช่วยเพื่อน และ (5) การจัดการรายกรณีโดยสายด่วนคนพิการ 1479 ซึ่งทำหน้าที่เป็น "กองหนุน" หรือกลไกสนับสนุนทางมนุษย์ (High-Touch) คอยช่วยเหลือจุดที่เทคโนโลยีเข้าไม่ถึง การผสานพลังนี้ช่วยทลายอุปสรรคเชิงโครงสร้างได้จริง แต่ยังติดขัดที่เพดานการบังคับใช้กฎหมายที่อ่อนแอ ข้อสรุป: NiNA1479 มีความพร้อมสูงในการเป็นโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลสาธารณะแห่งชาติ แต่ความยั่งยืนต้องอาศัยการปฏิรูปนโยบายเร่งด่วน โดยเฉพาะการเปลี่ยนระบบโควตาจ้างงานสู่ระบบเงินสมทบ (Levy-Grant) เพื่อระดมทุนพัฒนาระบบเทคโนโลยี และการสร้างธรรมาภิบาลข้อมูลแบบร่วมมือ (Co-Governance) เพื่อยกระดับสิทธิคนพิการจากความฝันให้เป็นสิ่งที่จับต้องได้จริงอย่างยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
มูลนิธิพระมหาไถ่เพื่อการพัฒนาคนพิการ และบริษัท บีทามส์ โซลูชั่น จำกัด. (2568). เอกสารภาพรวมของ NiNA1479 [เอกสารภาพรวมโครงการ]. มูลนิธิพระมหาไถ่เพื่อการพัฒนาคนพิการ.
สายด่วนคนพิการ 1479. (n.d.). สายด่วนคนพิการ 1479. http://www.1479hotline.org/
Benedict, G., & Sebastian, I. (2024). Designing ecosystem governance to grow value (Research Briefing). MIT Center for Information Systems Research (CISR). https://cisr.mit.edu/publication/2024_0201_EcosystemGovernance_BenedictSebastian
Blanck, P. (2020). Disability inclusive employment and the Americans with Disabilities Act. Cambridge University Press.
Bonaccio, S., Connelly, C. E., Gellatly, I. R., Jetha, A., & Martin Ginis, K. A. (2020). The participation of people with disabilities in the workplace across the employment cycle: Employer concerns and research evidence. Journal of Business and Psychology, 35(2), 135-158. https://doi.org/10.1007/s10869-018-9602-5
Cavanagh, J., Meacham, H., Bartram, T., & Guzman, A. M. (2017). A new employment relationship? Exploring the relationship between water utility organisations and people with disability through social procurement. Personnel Review, 46(8), 1660-1679. https://doi.org/10.1108/PR-08-2016-0212
Chapirom, S., Rachatanantikul, V., & Noree, N. (2022). 1479 Helpline: Enhancement mechanism protect rights to the employment of people with disabilities. https://www.mahatai.org/wp-content/uploads/2024/04/2022-E-book-Jobs-and-Employment-for-People-with-Disabilities-in-a-Disruptive-World.pdf
Chapirom, S., Suttawet, C., Boonyarattanasoontorn, J., & Engstrom, D. (2025). Realizing Accessibility in Thailand: Make the Right Real, Lifelong Education, and Decent Work for Persons with Mobility Disabilities. Journal of Social Work Professions Council of Thailand, 1(1), 7-37. https://so19.tci-thaijo.org/index.php/SWPCTH/article/view/1323/1211
Deleuse, L., Derous, E., & Buijs, V. (2019). Quota versus levy systems: A comparative analysis across eight European countries. Rehabilitation Counseling Bulletin, 62(4), 221-231.
Hedman, J., & Henningsson, S. (2016). Developing ecological sustainability: A green IS response model. Information Systems Journal, 26(3), 259-287. https://doi.org/10.1111/isj.12095
Lawson, A., & Beckett, A. E. (2021). The social and human rights models of disability: Towards a complementarity thesis. International Journal of Human Rights, 25(2), 348-379. https://doi.org/10.1080/13642987.2020.1783533
Lindsay, S., Cagliostro, E., Albarico, M., Mortaji, N., & Karon, L. (2018). A systematic review of the benefits of hiring people with disabilities. Journal of Occupational Rehabilitation, 28(4), 634-655. https://doi.org/10.1007/s10926-018-9756-z
Ong, B. K., & Chua, A. (2021). SingPass: The national digital identity system of Singapore. Government Information Quarterly, 38(4), 101614. https://doi.org/10.1016/j.giq.2021.101614
Oyedokun, T. T. (2025). Assistive technology and accessibility tools in enhancing adaptive education. In Enhancing education: Technological innovations for disability and inclusion. IGI Global.
Silva-Flores, D., de Souza Junior, S. J., & Paula, F. (2024). The role of digital technology in scaling social innovations. Brazilian Administration Review, 21(4), e2300129. https://doi.org/10.1590/1807-7692bar2024230129
Sittig, D. F., & Singh, H. (2010). A new socio-technical model for studying health information technology in complex adaptive healthcare systems. Quality and Safety in Health Care, 19(Suppl 3), i68-i74. https://doi.org/10.1136/qshc.2010.042085
Stough, L. M., & Maddalena, K. (2021). Disability and digital equity. In S. Yu, H. Ally, & A. Tsinakos (Eds.), Emerging technologies and pedagogies in the curriculum, 227-242. Springer. https://doi.org/10.1007/978-981-15-0618-5_14
UNESCO. (2023). Disability inclusion and gender equality in education (IDPD 2023). UNESCO.
UNICEF, UNPRPD, WHO, World Bank, & IDA. (2025). Global Disability Inclusion Report: Accelerating disability inclusion in a changing and diverse world. Global Disability Summit 2025. https://www.globaldisabilitysummit.org/wp-content/uploads/2025/03/GIP03351-UNICEF-GDIR-Full-report_Proof-4.pdf
United Nations Development Programme. (2023). From vision to action: Explaining UNDP's digital transformation framework. https://www.undp.org/sites/g/files/zskgke326/files/2023-11/%5Bconcept%20note%5D%20digital%20transformation%20framework.pdf
Wahl, M., Waldner, C., Kolleck, N., & Lütje-Klose, B. (2024). An ecosystem for the provision of digital accessibility for people with special needs. Information, 15(6), 315. https://doi.org/10.3390/info15060315
Whalley, J., Medina, M., & Ojuroye, O. (2023). Design for inclusive digital co-production. Public Management Review, 25(12), 2346-2368. https://doi.org/10.1080/14719037.2023.2224819
World Health Organization. (2024). Towards an inclusive digital health ecosystem. Bulletin of the World Health Organization. 102(12), 849-850. https://doi.org/10.2471/BLT.24.292551
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารสภาวิชาชีพสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Journal of JSWPCT is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) licence, unless otherwise stated. Please read our Policies page for more information
