ความสอดคล้องและความขัดแย้งระหว่างกฎหมายทางโลกกับพระธรรมวินัยผลกระทบต่อการปกครองคณะสงฆ์ไทย

ผู้แต่ง

  • อภิสิทธิ์ กาฬภักดี มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตอีสาน
  • อภิชิต เหมือยไธสง มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตอีสาน
  • พระวิชรญาณ วิสุทฺธิญาโณ (โม้แหยม) มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตอีสาน

คำสำคัญ:

การปกครองคณะสงฆ์, ความสอดคล้อง, ความขัดแย้ง

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้วิเคราะห์ความสัมพันธ์ที่ซับซ้อนระหว่างกฎหมายทางโลกของรัฐไทยกับ    พระธรรมวินัยในการปกครองคณะสงฆ์ไทย โดยเน้นไปที่จุดร่วม ความขัดแย้ง และผลกระทบที่เกิดขึ้น   ในอดีต ความสัมพันธ์ระหว่างรัฐกับคณะสงฆ์มีความสมดุลจากการควบคุมทางสังคมโดยชุมชน อย่างไร   ก็ตาม การประกาศใช้พระราชบัญญัติคณะสงฆ์โดยรัฐบาลได้เปลี่ยนรูปแบบการปกครองไปสู่ระบบราชการที่รวมศูนย์ ซึ่งมีทั้งข้อดีในการสร้างความมั่นคงและแบบแผน แต่ก็ก่อให้เกิดความตึงเครียดและช่องว่างที่สำคัญ การวิเคราะห์จะเจาะลึกถึงประเด็นที่กฎหมายทางโลกพยายามเติมเต็มช่องว่างที่พระธรรมวินัยไม่ได้กล่าวถึง เช่น โครงสร้างการบริหารแบบรวมศูนย์ แต่ในขณะเดียวกันก็สร้างความขัดแย้งเมื่อหลักการทางโลกขัดแย้งกับหลักพระธรรมวินัย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในคดีอาญาของพระภิกษุ การขาดการบัญญัติโทษทางโลกที่ชัดเจนสำหรับความผิดทางวินัยบางประการ ยังส่งผลต่อความศรัทธาและการบริหารงานของคณะสงฆ์ ชี้ให้เห็นว่าสภาวะพหุกฎหมายที่พระภิกษุอยู่ภายใต้ทั้งกฎทางศาสนา กฎหมายรัฐ และกฎหมายคณะสงฆ์ ได้นำไปสู่ปัญหาการทับซ้อนและประสิทธิภาพของการบริหาร จึงเสนอแนวทางเพื่อพิจารณาการปฏิรูปโครงสร้างและแนวคิดในการปกครองคณะสงฆ์ให้เกิดความสมดุลและสอดคล้องกับยุคสมัย เพื่อความยั่งยืนของพระพุทธศาสนาในประเทศไทย

เอกสารอ้างอิง

กิตติศักดิ์ หนูชัยแก้ว. (2566). การศึกษาทัศนะว่าด้วยพระพุทธศาสนากับหลักประโยชน์สาธารณะในกฎหมายมหาชนไทย. The Journal of Institute of Trainer Monk Development, 6(3), 284-297.

ชนนสรณ์พงศ์ จรูญชาต. (2566). รูปแบบการลงนิคหกรรมตามพระธรรมวินัยและความรับผิดตามกฎหมายไทย. วารสารพุทธนวัตกรรมวิจารณ์, 4(3), 119-133.

ทวีศักดิ์ ใครบุตรและคณะ. (2567). ความขัดแย้งทางการเมืองที่ปรากฏในคัมภีร์พระพุทธศาสนา. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม, 8(11), 1-12.

พระกฤษดา ธมฺมสาโร (สาระวิต) และ สุรศักดิ์ พุทธา. (2567). จริยธรรมทางการเมืองในศตวรรษที่ 21 : โอกาสและความท้าทาย. วารสารปราชญ์ประชาคม. 2(5), 57-72.

พระครูธรรมคุต. เกษฎา ผาทอง. และ สุกิจ ชัยมุสิก. (2567). รัฐกับพระพุทธศาสนา:ความสัมพันธ์เชิงอำนาจระหว่างรัฐกับคณะสงฆ์ไทย. วารสารสหสาขาวิชามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์. 7(2), 630-643.

พระครูวินัยธรกมลเมธ กตปุญฺโญ (โค้วตระกูล) และ พิชิต ปุริมาตร. (2567). การบริหารกิจการคณะสงฆ์เพื่อความมั่นคงในพระพุทธศาสนาในอำเภอเมืองนครนายกจังหวัดนครนายก. วารสารส่งเสริมและพัฒนาวิชาการสมัยใหม่. 2(3), 17-31.

พระครูอุทุมพรกิตติคุณ (เลื่อน ภมโร), โกเมศ ขวัญเมือง, และ พระสิทธินิติธาดา (ชลัช โชติทตฺโต). (2567). การศึกษาเปรียบเทียบความรับผิดตามพระธรรมวินัยของพระภิกษุกรณีตติยปาราชิกตามหลักพุทธศาสนาเถรวาทและความรับผิดอาญาของบุคคลในความผิดต่อชีวิตตามประมวลกฎหมายอาญา. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์. 7(4), 418-426.

พระจอม มหาปญฺโญและคณะ. (2568). วิกฤตของพระสงฆ์ : ศึกษาผู้ใช้อํานาจทางการเมืองครอบงําปิดกั้นกิจของสงฆ์. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์. 8(1), 163-173.

พระปลัดธณัฐพล ธมฺมสโร. (2567). การพัฒนาประสิทธิภาพการปฏิบัติงานของพระสังฆาธิการเพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งในการปกครองของคณะสงฆ์จังหวัดราชบุรี. วารสารพุทธนวัตกรรมและการจัดการ. 7(6), 171-183.

พระปลัดศานิตย์ นิจฺจงฺคุโณ (พงษ์จตุรา). (2567). การบังคับใช้มาตรการทางกฎหมายกับการวินิจฉัยกรณีพระภิกษุต้องหาว่ากระทําความผิดอาญาบนฐานพระวินัยบัญญัติ. Journal of Roi Kaensarn Academi. 9(12), 1601-1624.

พระมหากฤษฎา กิตฺติโสภโณและคณะ. (2565). การพัฒนาระบบปฏิบัติการเชิงกฎหมายและพระธรรมวินัยเพื่อการปกครองคณะสงฆ์ที่เข้มแข็งในสังคมไทย. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์. 12(1), 296-306.

พระอุดมสิทธินายก (กำพล คุณงฺกโร). (2568). การศึกษาพระธรรมวินัยพระราชบัญญัติคณะสงฆ์และกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการการดำเนินคดีพระภิกษุที่กระทำความผิดในปัจจุบัน. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์. 8(2), 317-331.

ยอดชาย ชุติกาโม. (2567). ความสัมพันธ์ระหว่างพุทธศาสนาและกฎหมายในสังคมไทยตั้งแต่ก่อนสมัยอยุธยา–พ. ศ. 2475. วารสารบัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยสวนดุสิต. 20(3), 151-165.

วิญญู เถาถาวงษ์ และ พระณัฐวุฒิ พันทะลี. (2568). ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับกฎหมายในประเทศไทย. วารสารเมธีวิจัย Savant Journal of Social Sciences. 2(4), 58-71.

สุวิทย์ อุ่นขาว และ วีรนุช พรมจักร. (2562). พลวัตของความขัดแย้งและระงับความขัดแย้งทางการเมืองสังคมไทยช่วงปี พ.ศ. 2540-2562. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม. 9(5), 200-213.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2025-09-29