ความสอดคล้องและความขัดแย้งระหว่างกฎหมายทางโลกกับพระธรรมวินัยผลกระทบต่อการปกครองคณะสงฆ์ไทย
คำสำคัญ:
การปกครองคณะสงฆ์, ความสอดคล้อง, ความขัดแย้งบทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้วิเคราะห์ความสัมพันธ์ที่ซับซ้อนระหว่างกฎหมายทางโลกของรัฐไทยกับ พระธรรมวินัยในการปกครองคณะสงฆ์ไทย โดยเน้นไปที่จุดร่วม ความขัดแย้ง และผลกระทบที่เกิดขึ้น ในอดีต ความสัมพันธ์ระหว่างรัฐกับคณะสงฆ์มีความสมดุลจากการควบคุมทางสังคมโดยชุมชน อย่างไร ก็ตาม การประกาศใช้พระราชบัญญัติคณะสงฆ์โดยรัฐบาลได้เปลี่ยนรูปแบบการปกครองไปสู่ระบบราชการที่รวมศูนย์ ซึ่งมีทั้งข้อดีในการสร้างความมั่นคงและแบบแผน แต่ก็ก่อให้เกิดความตึงเครียดและช่องว่างที่สำคัญ การวิเคราะห์จะเจาะลึกถึงประเด็นที่กฎหมายทางโลกพยายามเติมเต็มช่องว่างที่พระธรรมวินัยไม่ได้กล่าวถึง เช่น โครงสร้างการบริหารแบบรวมศูนย์ แต่ในขณะเดียวกันก็สร้างความขัดแย้งเมื่อหลักการทางโลกขัดแย้งกับหลักพระธรรมวินัย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในคดีอาญาของพระภิกษุ การขาดการบัญญัติโทษทางโลกที่ชัดเจนสำหรับความผิดทางวินัยบางประการ ยังส่งผลต่อความศรัทธาและการบริหารงานของคณะสงฆ์ ชี้ให้เห็นว่าสภาวะพหุกฎหมายที่พระภิกษุอยู่ภายใต้ทั้งกฎทางศาสนา กฎหมายรัฐ และกฎหมายคณะสงฆ์ ได้นำไปสู่ปัญหาการทับซ้อนและประสิทธิภาพของการบริหาร จึงเสนอแนวทางเพื่อพิจารณาการปฏิรูปโครงสร้างและแนวคิดในการปกครองคณะสงฆ์ให้เกิดความสมดุลและสอดคล้องกับยุคสมัย เพื่อความยั่งยืนของพระพุทธศาสนาในประเทศไทย
เอกสารอ้างอิง
กิตติศักดิ์ หนูชัยแก้ว. (2566). การศึกษาทัศนะว่าด้วยพระพุทธศาสนากับหลักประโยชน์สาธารณะในกฎหมายมหาชนไทย. The Journal of Institute of Trainer Monk Development, 6(3), 284-297.
ชนนสรณ์พงศ์ จรูญชาต. (2566). รูปแบบการลงนิคหกรรมตามพระธรรมวินัยและความรับผิดตามกฎหมายไทย. วารสารพุทธนวัตกรรมวิจารณ์, 4(3), 119-133.
ทวีศักดิ์ ใครบุตรและคณะ. (2567). ความขัดแย้งทางการเมืองที่ปรากฏในคัมภีร์พระพุทธศาสนา. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม, 8(11), 1-12.
พระกฤษดา ธมฺมสาโร (สาระวิต) และ สุรศักดิ์ พุทธา. (2567). จริยธรรมทางการเมืองในศตวรรษที่ 21 : โอกาสและความท้าทาย. วารสารปราชญ์ประชาคม. 2(5), 57-72.
พระครูธรรมคุต. เกษฎา ผาทอง. และ สุกิจ ชัยมุสิก. (2567). รัฐกับพระพุทธศาสนา:ความสัมพันธ์เชิงอำนาจระหว่างรัฐกับคณะสงฆ์ไทย. วารสารสหสาขาวิชามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์. 7(2), 630-643.
พระครูวินัยธรกมลเมธ กตปุญฺโญ (โค้วตระกูล) และ พิชิต ปุริมาตร. (2567). การบริหารกิจการคณะสงฆ์เพื่อความมั่นคงในพระพุทธศาสนาในอำเภอเมืองนครนายกจังหวัดนครนายก. วารสารส่งเสริมและพัฒนาวิชาการสมัยใหม่. 2(3), 17-31.
พระครูอุทุมพรกิตติคุณ (เลื่อน ภมโร), โกเมศ ขวัญเมือง, และ พระสิทธินิติธาดา (ชลัช โชติทตฺโต). (2567). การศึกษาเปรียบเทียบความรับผิดตามพระธรรมวินัยของพระภิกษุกรณีตติยปาราชิกตามหลักพุทธศาสนาเถรวาทและความรับผิดอาญาของบุคคลในความผิดต่อชีวิตตามประมวลกฎหมายอาญา. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์. 7(4), 418-426.
พระจอม มหาปญฺโญและคณะ. (2568). วิกฤตของพระสงฆ์ : ศึกษาผู้ใช้อํานาจทางการเมืองครอบงําปิดกั้นกิจของสงฆ์. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์. 8(1), 163-173.
พระปลัดธณัฐพล ธมฺมสโร. (2567). การพัฒนาประสิทธิภาพการปฏิบัติงานของพระสังฆาธิการเพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งในการปกครองของคณะสงฆ์จังหวัดราชบุรี. วารสารพุทธนวัตกรรมและการจัดการ. 7(6), 171-183.
พระปลัดศานิตย์ นิจฺจงฺคุโณ (พงษ์จตุรา). (2567). การบังคับใช้มาตรการทางกฎหมายกับการวินิจฉัยกรณีพระภิกษุต้องหาว่ากระทําความผิดอาญาบนฐานพระวินัยบัญญัติ. Journal of Roi Kaensarn Academi. 9(12), 1601-1624.
พระมหากฤษฎา กิตฺติโสภโณและคณะ. (2565). การพัฒนาระบบปฏิบัติการเชิงกฎหมายและพระธรรมวินัยเพื่อการปกครองคณะสงฆ์ที่เข้มแข็งในสังคมไทย. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์. 12(1), 296-306.
พระอุดมสิทธินายก (กำพล คุณงฺกโร). (2568). การศึกษาพระธรรมวินัยพระราชบัญญัติคณะสงฆ์และกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการการดำเนินคดีพระภิกษุที่กระทำความผิดในปัจจุบัน. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์. 8(2), 317-331.
ยอดชาย ชุติกาโม. (2567). ความสัมพันธ์ระหว่างพุทธศาสนาและกฎหมายในสังคมไทยตั้งแต่ก่อนสมัยอยุธยา–พ. ศ. 2475. วารสารบัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยสวนดุสิต. 20(3), 151-165.
วิญญู เถาถาวงษ์ และ พระณัฐวุฒิ พันทะลี. (2568). ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับกฎหมายในประเทศไทย. วารสารเมธีวิจัย Savant Journal of Social Sciences. 2(4), 58-71.
สุวิทย์ อุ่นขาว และ วีรนุช พรมจักร. (2562). พลวัตของความขัดแย้งและระงับความขัดแย้งทางการเมืองสังคมไทยช่วงปี พ.ศ. 2540-2562. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม. 9(5), 200-213.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารสินธุ์โสธร

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Authors who publish with Journal of TCI agree to the following terms:
- Authors retain copyright and grant the journal right of first publication with the work simultaneously licensed under a Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) that allows others to share the work with an acknowledgment of the work's authorship and initial publication in this journal.
- Authors are able to enter into separate, additional contractual arrangements for the non-exclusive distribution of the journal's published version of the work (e.g., post it to an institutional repository or publish it in a book), with an acknowledgment of its initial publication in this journal.
- Authors are permitted and encouraged to post their work online (e.g., in institutional repositories or on their website) prior to and during the submission process, as it can lead to productive exchanges, as well as earlier and greater citation of published work.