มารยาทไทยในยุคโลกาภิวัตน์สถานะของความสุภาพในสังคมที่เปลี่ยนไป
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้เสนอองค์ความรู้ใหม่ ว่า มารยาทไทย ควรถูกทำความเข้าใจในฐานะ ทุนทางวัฒนธรรมเชิงปฏิสัมพันธ์ มากกว่าการมองเป็นเพียงกรอบพิธีรีตองหรือแบบแผนเชิงรูปแบบ กล่าวคือ มารยาทไทยทำหน้าที่เป็นทรัพยากรทางสังคมที่ช่วยกำกับความสัมพันธ์ ลดแรงปะทะ และประคับประคองการอยู่ร่วมกัน ผ่าน “ความสุภาพ” ซึ่งทำงานเป็นบรรทัดฐานของการให้เกียรติ ความเหมาะสมตามกาลเทศะ และการคำนึงถึงผู้อื่น ภายใต้บริบทโลกาภิวัตน์ที่การสื่อสารรวดเร็ว ไร้พรมแดน และการปฏิสัมพันธ์ย้ายไปสู่พื้นที่ออนไลน์มากขึ้น ความสุภาพมิได้เสื่อมสลาย หากปรากฏในรูปของ ความสุภาพแบบแปรรูป ที่เปลี่ยนจากความสุภาพเชิงรูปแบบคงที่ ไปสู่ความสุภาพที่ต้องอาศัยการอ่านบริบท การประเมินความสัมพันธ์ และการเลือกกลวิธีให้สอดคล้องกับสภาพแวดล้อมการสื่อสารที่ข้อความสั้น กระชับ และเปิดให้ตีความหลากหลายนอกจากนี้ บทความเสนอกรอบวิเคราะห์สถานะของความสุภาพ ในฐานะ กลไกคู่ ได้แก่ (1) เกณฑ์ประเมินทางสังคมที่กำหนดความเหมาะสม/ไม่เหมาะสม และ (2) กลไกจัดวางความสัมพันธ์ที่รองรับการรักษาหน้าและการอยู่ร่วมกัน เมื่อสังคมเปลี่ยนไป โดยเฉพาะพื้นที่สาธารณะดิจิทัลที่มีความต่างระหว่างรุ่น ความหลากหลายของวัฒนธรรมย่อย และอำนาจเชิงสัญลักษณ์ที่ผันผวน ความสุภาพจึงมีลักษณะเป็น ระบบแบบต่อรอง มากขึ้น ผ่านการเลือกถ้อยคำ น้ำเสียงเชิงสัญลักษณ์ เช่น คำลงท้าย อีโมจิ รูปแบบการตอบกลับ และยุทธศาสตร์การโต้ตอบที่ลดการเผชิญหน้า เพื่อลดความเสี่ยงของความเข้าใจผิดที่เกิดจากการสื่อสารซึ่งขาดบริบท ท้ายที่สุด บทความพัฒนาแนวคิดเชิงปฏิบัติว่า การธำรงมารยาทไทยในยุคโลกาภิวัตน์ควรยึดแก่นคุณค่า มากกว่ารูปแบบ โดยยกระดับความสุภาพสู่สมรรถนะร่วมสมัย ได้แก่ การสื่อสารเชิงสัมพันธ์ การรู้เท่าทันสื่อ และทักษะการประเมินกาลเทศะข้ามบริบท (ออนไลน์–ออฟไลน์) เพื่อให้มารยาทไทยยังทำหน้าที่เป็นฐานคุณค่าร่วมของสังคม และสนับสนุนวัฒนธรรมการอยู่ร่วมกันอย่างเป็นอารยะในโลกที่เชื่อมโยงและเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
ฉัชศุภางค์ สารมาศ. (2559). มารยาท. วารสารสิรินธรปริทรรศน์, 17(1), 54–58.
เชษฐา พวงหัตถ์. (2559). โลกศึกษา โลกาภิวัตน์ และความเป็นพลเมือง. Journal of Social Sciences and Humanities Research in Asia, 22(1), 1–60.
ฐิตินันทน์ ผิวนิล. (2563). มารยาททางสังคมในการปฏิสัมพันธ์แบบออนไลน์ของนิสิตนักศึกษาในเขตกรุงเทพมหานคร. วารสารรามคำแหง ฉบับมนุษยศาสตร์, 39(1), 169–192.
ทรงธรรม อินทจักร. (2566). ระบบความสุภาพแบบต่อรองในถ้อยคำให้เกียรติในภาษาไทย. วารสารรามคำแหง ฉบับมนุษยศาสตร์, 41(2), 1–24.
ทัศนีย์ เมฆถาวรวัฒนา. (2554). ปัจจัยที่ใช้ในการตัดสิน “ความสุภาพ” ในการสนทนาของเพศชายและเพศหญิงในกลุ่มตัวอย่างระดับอุดมศึกษาของไทย [The factors used for identifying “politeness” in male and female conversations among Thai undergraduate students]. NIDA Development Journal, 51(3), 141–166.
ธัญญลักษณ์ รุ้งแสงจันทร์. (2562). Approach of the Thai labour movement towards 21st century globalization. Journal of Social Work and Social Administration, 24(2), 102–120.
นริศ สังข์ไพโรจน์. (2559). เบร็กซิท: ผลกระทบของโลกาภิวัตน์ (Brexit: Impacts of globalization). วารสารยุโรปศึกษา, 24(2), 107–153.
ปัญญา งามสง่า, และวีรชาติ นิ่มอนงค์. (2561). การศึกษาวิเคราะห์พระธรรมวินัยในฐานะเป็นฐานของมารยาทไทย [An analytical study of Dhammavinaya bases on Thai manners]. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 6(sp1), 443–452.
พระครูสุนทรธรรมโสภณ. (2560). การอุดมศึกษายุคหลังสังคมโลกาภิวัตน์ (Post globalization higher education). วารสารสิรินธรปริทรรศน์, 18(1), 146–150.
พรรณพิลาศ กุลดิลก. (2560). การขับเคลื่อนสังคมผ่านสื่อใหม่ในยุคโลกาภิวัตน์. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 25(49), 59–77.
วงศกร เหียนเจริญ, และคณะ. (2567). ด้านเศรษฐกิจ สังคม การศึกษา การบริหารจัดการภาครัฐสมัยใหม่หลังการระบาดของโรคโควิด-19. วารสารพิกุล คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร, 22(2), 117–134.
ศิวดล วราเอกศิริ. (2556). วัจนกรรมเกี่ยวกับความสุภาพและแนวคิดเรื่องหน้ากับการคุกคามหน้าของตัวละครในรามเกียรติ์. วารสารมหาวิทยาลัยศิลปากร ฉบับภาษาไทย, 33(1), 175–213.
สิทธิธรรม อ่องวุฒิวัฒน์. (2560). กลวิธีทางภาษาที่ใช้ในการตอบรับการแสดงความไม่พอใจในภาษาไทย [Linguistic strategies for responding to complaint in Thai]. วารสารรามคำแหง ฉบับมนุษยศาสตร์, 36(2), 63–82.
สุทธินันท์ สุวรรณวิจิตร. (2567). การเปลี่ยนแปลงทางสังคมและผลกระทบต่อความสัมพันธ์ในครอบครัวในสังคมไทย. วารสารกว๊านพะเยา, 1(3), 51–59.
สุริยา ช่างทองคำ. (2568). การศึกษาประเพณีการแห่นางแมวในภาคอีสาน: การปรับตัวในบริบทการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ. วารสารภาษาและวัฒนธรรมศึกษา, 2(2), 23–28.
อัควิทย์ เรืองรอง. (2560). แนวคิด ทฤษฎี เทคนิคและการประยุกต์เพื่อการพัฒนาสังคม: เมื่อกระบวนทัศน์การพัฒนาเปลี่ยนสู่องค์ความรู้การพัฒนาที่หลากหลาย. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา, 11(1), 131–137.
