การตีความพุทธธรรมในสังคมไทยหลากหลายวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตนครพนม
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้นำเสนอผลการศึกษาเกี่ยวกับการตีความพุทธธรรมในสังคมไทยที่มีความหลากหลายทางวัฒนธรรม โดยมุ่งสังเคราะห์แนวคิดจากบทความวิชาการที่เกี่ยวข้อง เพื่อเสนอเป็นองค์ความรู้ใหม่ในรูปแบบ “โมเดลการตีความพุทธธรรมเชิงพลวัตในบริบทพหุวัฒนธรรม” ซึ่งแสดงให้เห็นว่าพุทธธรรมมิได้ดำรงอยู่อย่างคงที่หรือเป็นหลักการสากลที่ไม่เปลี่ยนแปลง แต่เป็นชุดแนวคิดทางศาสนาที่เปิดให้มีการตีความใหม่และการปรับใช้ตามพลวัตของสังคม วัฒนธรรม และประวัติศาสตร์ในแต่ละพื้นที่ โมเดลที่เสนอประกอบด้วย 3 มิติหลัก ได้แก่ (1) มิติพลวัตของพุทธธรรม ซึ่งสะท้อนถึงการตีความธรรมะที่สามารถปรับเปลี่ยนได้ตามบริบท เช่น การใช้หลักเมตตาธรรมและปัญญาในการแก้ปัญหาสังคมร่วมสมัย (2) มิติของตัวกลางผู้แปลความ อันได้แก่พระสงฆ์ ผู้นำท้องถิ่น และองค์กรศาสนา ซึ่งทำหน้าที่เชื่อมโยงระหว่างหลักธรรมกับชีวิตจริงของผู้คน โดยอาศัยความเข้าใจบริบทวัฒนธรรมเฉพาะถิ่น และ (3) มิติเชิงพื้นที่และวัฒนธรรม ซึ่งแสดงให้เห็นถึงลักษณะเฉพาะของการตีความในแต่ละภูมิภาค เช่น พื้นที่พหุศาสนาในภาคใต้ หรือพื้นที่เมืองใหญ่ที่ต้องเผชิญกับความท้าทายด้านจริยธรรมในยุคโลกาภิวัตน์ จากการสังเคราะห์ดังกล่าว บทความเสนอว่าการตีความพุทธธรรมในสังคมไทยควรถูกเข้าใจในฐานะ “กระบวนการแปลความเชิงพลวัต” ที่มีความยืดหยุ่นและสัมพันธ์กับบริบททางวัฒนธรรม สังคม และพื้นที่อย่างแนบแน่น ซึ่งจะช่วยส่งเสริมความเข้าใจข้ามวัฒนธรรม ความกลมกลืนระหว่างศาสนา และการอยู่ร่วมกันอย่างมีสันติในสังคมพหุวัฒนธรรม
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
เกียรติศักดิ์ พานิชพัฒธนกุล, เมธา หริมเทพาธิป, และ ชิสา กันยาวิริยะ. (2568). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลง: การศึกษาเชิงวิเคราะห์.วารสารสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม, 6(1), 118–124.
จักรพันธ์ ชัยยะ และ นรเศรษฐ์ อุดาการ. (2566). ดูเอ็ทฟอร์ทูแคทส์: บทวิเคราะห์ การตีความ และแนวทางการบรรเลง.วารสารดนตรีบ้านสมเด็จฯ, 5(1), 143–158.
ดิเรก ด้วงลอย, พระปลัดระพิน พุทฺธิสาโร, และ มัลลิกา ภูมะธน. (2568). กฎต้องเป็นกฎ: พระพุทธเจ้าสอนภาวะผู้นำเชิงพุทธ พันท้ายนรสิงห์ปฏิบัติ.วารสารมนุษยวิชาการ, 2(2), 25–39.
พระครูปลัดสัมพิพัฒนธรรมาจารย์, พระภาวนาพิศาลเมธี, และ พระครูพิบูลกิจจารักษ์. (2568). การพัฒนาวิธีปฏิบัติวิปัสสนาภาวนาในสังคมไทย เพื่อนำสู่ผลสัมฤทธิ์แบบซอฟพาวเวอร์.วารสาร มจร พุทธปัญญาปริทรรศน์, 10(2), 1–14.
พระครูสุทธิเมธาวัฒน์ (สุทธิพจน์ สุทฺธิวจโน). (2567). การจัดการศึกษาที่มุ่งเน้นความหลากหลายทางวัฒนธรรมในชุมชนโรงเรียน.วารสารกว๊านพะเยา, 1(4), 43–52.
พระณัฐพน ศุทธภาพิสุทธิคุณ. (2568). อัตลักษณ์และการสร้างความหมายใหม่ของผ้าไตรจีวรในสังคมไทยร่วมสมัย.วารสารภาษาและวัฒนธรรมศึกษา, 1(1), 1–8.
พระภิญโญ เอี่ยมสุวรรณ (ปญฺญาทีโป). (2567). LGBTQ: บทบาททางศาสนาพุทธในสังคมไทย.วารสารปัญญาลิขิต, 3(2), 41–53.
พระรบชนะชน อติพโล (คำอ่อนศรี), พระคำแหง อุตฺตโร (สีหาจักร์), และ สนุก สิงห์มาตร. (2568). การใช้ปัญญาประดิษฐ์สู่การวิจัยเพื่อการเรียนรู้ตลอดชีวิต: AI For All. เสฏฐวิทย์ปริทัศน์, 5(2), 595–609.
พระวิเทศวิสุทธิคุณ (สมัคร สมคฺโค), และ พระปราโมทย์ วาทโกวิโท. (2568). กระบวนการเผยแผ่พระพุทธศาสนาของสมัชชาสงฆ์ไทยในสหรัฐอเมริกา โดยพุทธสันติวิธี.วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 13(2), 666–679.
ภาวนา เพ็ชรพราย. (2568). การศึกษาการตีความอวัจนภาษาเกาหลีของนักศึกษาไทย: กรณีศึกษานักศึกษาสาขาภาษาเกาหลี มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่.มนุษยศาสตร์สาร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 26(1), 42–61.
มนัส พัฒนผล. (2567). ชาติพันธุ์ชาวชอง: กลไกทางวัฒนธรรมและมิติของความหลากหลายทางชีวภาพ.มจร การพัฒนาสังคม, 9(2), 14–24.
มัฆวาน ภูมิเจริญ. (2565). การศึกษาภาษาในคาถาอาคมไทย: มิติทางความเชื่อและการสื่อความหมาย.วารสารภาษาและวัฒนธรรมศึกษา, 1(2), 8–15.
ยศธร ทวีพล. (2565). วาทกรรมนโยบาย: เทคนิคการตีความและวิพากษ์สู่การสร้างข้อโต้แย้งทางทฤษฎี.วารสารสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, 48(2), 31–42.
วชิระ นันผาด. (2568). การประยุกต์หลักพุทธธรรมเพื่อส่งเสริมสิทธิมนุษยชนในสังคมไทย.วารสารบัณฑิตศึกษาปริทรรศน์, 21(1), 40–53.
วัชรวร วงศ์กันหา. (2557). จารึกสมัยไท-ลาว: ภูมิทัศน์วัฒนธรรม และความหลากหลายทางวัฒนธรรมในจารึกอีสาน.วารสารวิถีสังคมมนุษย์, 2(1), 28–48.
วันชัย ชูศรีสุข และ ธนรัฐ สะอาดเอี่ยม. (2568). พุทธกสิกรรมธรรมชาติกับการแก้ปัญหาความยากจนอย่างยั่งยืน: กรณีศึกษาศูนย์กสิกรรมธรรมชาติ ตำบลหนองบัวบาน อำเภอรัตนบุรี จังหวัดสุรินทร์.วารสารพัฒนศึกษาศาสตร์, 1(1), 14–25.
วิชญะ ยศกาศ และ พระครูโกวิทอรรถวาที. (2568). ความยากลำบากของพระสงฆ์ในการใช้ชีวิตในสังคมไทย.วารสาร มจร โกศัยปริทรรศน์, 3(1), 85–94.
ศุภวัจน์ แต่รุ่งเรือง. (2567). ส่วนเติมเต็มเชิงอนุพากย์แบบเปิดในภาษาไทย: การตีความแนวการวิเคราะห์ Universal Dependencies. ภาษาและภาษาศาสตร์, 42(2), 28–55.
สมสัก เพ็ดสะไหม. (2565). การสื่อความหมายของพุทธศิลป์ร่วมสมัย: การตีความพุทธธรรมผ่านงานศิลปะดิจิทัล.วารสารภาษาและวัฒนธรรมศึกษา, 1(1), 17–22.
สมุทร ชำนาญ. (2555). การบริหารสถานศึกษาท่ามกลางความหลากหลายทางวัฒนธรรม.วารสารการบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยบูรพา, 6(1), 1–14.
สิรินทร์ กันยาวิริยะ และ ชิสา กันยาวิริยะ. (2568). เมตตาบารมีในพุทธปรัชญาเถรวาท.วารสารสถาบันพอดี, 2(4), 45–56.
สุรชัย พุดชู, แม่ชีเนตรนภา สุทธิรัตน์, และ อริสา สายศรีโกศล. (2567). รูปแบบศาสตร์แห่งการตีความเชิงปรัชญาในคัมภีร์ธัมมปทัฏฐกถา.วารสารพุทธศาสตร์ศึกษา, 15(2), 39–58.
อรุณี วสันตยานันท์. (2566). การตีความเอกสาร.วารสารนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง, 6(1), 61–109.
อานง ใจแน่น, จาตุรงค์ แก้วสามดวง, และ ฐิติวรฎา ใยสำลี. (2564). Chinese Food in Thai: Food Cultural Diversity. Journal of Thai Food Culture, 3(2), 47–57.
เอกฉัท จารุเมธีชน. (2567). การตีความภาษาตามหลักพุทธธรรมเพื่อประสิทธิภาพการสื่อสาร.วารสารวิชาการธรรมทรรศน์, 24(2), 363–374.
