มูลเหตุที่ไม่ย้ายทะเบียนราษฎรเข้าสู่เทศบาลตำบลเมืองศรีไค: กรณีศึกษานักศึกษาระดับปริญญาตรี มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี

ผู้แต่ง

  • ปิติพล บุ้งทอง คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี ประเทศไทย
  • อรปรียา สุขาเวช คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี ประเทศไทย
  • สุกัญญา ซึ่งพรม คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี ประเทศไทย
  • อิสระพงษ์ กาญจนดา คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี ประเทศไทย

คำสำคัญ:

ประชากรแฝง, การย้ายถิ่นฐาน, องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น, เมืองมหาวิทยาลัย

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษามูลเหตุที่นักศึกษาไม่ย้ายทะเบียนราษฎรเข้าเทศบาลตำบลเมืองศรีไค 2) ศึกษาสถานการณ์และผลกระทบของประชากรแฝงต่อความไม่สมดุลทรัพยากร และ 3) เสนอแนวทางบริหารจัดการและนโยบายรองรับ ใช้วิจัยเชิงคุณภาพโดยสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 28 คน แบ่งเป็นบุคลากรเทศบาล 4 คน และนักศึกษามหาวิทยาลัยอุบลราชธานี 24 คนผลการวิจัยพบว่า มูลเหตุที่ไม่ย้ายทะเบียนราษฎรมี 4 ด้านหลัก คือ 1) ด้านเศรษฐกิจและที่อยู่อาศัย มองว่าเป็นการพักชั่วคราว การย้ายเป็นภาระและไม่คุ้มค่า 2) ด้านสังคมและครอบครัว มีความผูกพัน การย้ายออกเสมือนลดทอนความสำคัญครอบครัว 3) ด้านสวัสดิการ สามารถย้ายสิทธิบัตรทองได้โดยไม่ต้องย้ายทะเบียนบ้าน 4) ด้านสิทธิพลเมือง ต้องการคงสิทธิเลือกตั้งในบ้านเกิด รวมถึงขั้นตอนราชการยุ่งยากมีต้นทุนสูงด้านผลกระทบพบว่า เทศบาลเผชิญภาวะเมืองโตเดี่ยวทรัพยากรลีบ ต้องแบกรับภาระประชากรแฝงกว่า 30,000 คน ภายใต้งบประมาณที่จัดสรรตามประชากรในทะเบียนราษฎรเพียง 12,885 คน เกิดการขาดดุลต่อเนื่อง นำสู่วิกฤตขยะมูลฝอยสูงถึง 20-30 ตันต่อวัน โครงสร้างพื้นฐานชำรุด และสาธารณูปโภคไม่เพียงพอข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย เทศบาลควรสร้างแรงจูงใจที่เป็นรูปธรรมด้านสิทธิประโยชน์ สื่อสารเชิงรุกเพื่อสร้างความตระหนักรู้เรื่องงบประมาณพัฒนาพื้นที่ พร้อมจัดตั้งศูนย์บริการเบ็ดเสร็จภายในมหาวิทยาลัย และพัฒนาระบบออนไลน์อำนวยความสะดวก

เอกสารอ้างอิง

กรมการปกครอง. (2563). คู่มือการปฏิบัติงานทะเบียนราษฎรสำหรับประชาชน. สืบค้นเมื่อ 12 มกราคม 2569. จาก https://www.bora.dopa.go.th/wp-content/uploads/2022/03/GuideBook2563.pdf

กรมควบคุมมลพิษ. (2566). รายงานสถานการณ์มลพิษของประเทศไทย ปี 2565. สืบค้นเมื่อ 10 กุมภาพันธ์ 2569. จาก https://www.pcd.go.th/publication/30311

ชฎิล โรจนานนท์ และสัณฑวุฒิ ตุลารักษ์. (2567). การศึกษาประชากรแฝงเพื่อการจัดสรรเงินอุดหนุนที่เหมาะสมให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น. วารสารการวิจัยการบริหารการพัฒนา, 14(1), 85-98.

ธรรมศักดิ์ ไชยเม็ง และเสาวลักษณ์ นิกรพิทยา. (2564). ปัจจัยที่มีผลต่อประสิทธิภาพการให้บริการงานทะเบียน

ราษฎร. วารสารการบริหารการปกครองและนวัตกรรมท้องถิ่น, 5(2), 110-125.

ปรียกาญจน์ ศรีแก่นจันทร์ และศิวัช ศรีโภคางกุล. (2562). ผลกระทบของการกลายเป็นเมืองต่อชุมชนบริเวณรอบข้างมหาวิทยาลัย: กรณีศึกษาชุมชนบ้านโนนม่วง หมู่ 12 เทศบาลตำบลศิลา จังหวัดขอนแก่น. วารสารสถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, 6(2), 279-291.

ปัทมา ว่าพัฒนวงศ์. (2564). คนไทยที่ชื่อไม่อยู่ในทะเบียนบ้านหลังที่ตนอาศัยอยู่ประจำ. สถาบันวิจัยประชากร

และสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล. สืบค้นเมื่อ 4 มกราคม 2569. จาก https://www.theprachakorn.com/newsDetail.php?id=415

รศรินทร์ เกรย์, อภิชาติ จำรัสฤทธิรงค์ และกัญญา อภิพรชัยสกุล. (2562). รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ ชุดโครงการ

“นโยบายเพื่อสร้างเสริมความมั่นคงทางประชากรของประเทศไทย”. สืบค้นเมื่อ 10 กุมภาพันธ์ 2569. จาก https://ipsr.mahidol.ac.th

วสันต์ เหลืองประภัสร์. (2559). การรวมศูนย์อำนาจและการกระจายอำนาจกับการบริหารราชการแผ่นดินไทย:

การทบทวนแนวคิด ข้อถกเถียง และข้อพิจารณาเพื่อการปฏิรูป. สืบค้นเมื่อ 25

มกราคม 2569. จาก https://drive.google.com/file/d/1L-evFbeOezWDat-Fm1eMsr8fzPDZpo/view?usp=drivesdk

วีรภัทร ณะเสน และชาญชัย จิวจินดา. (2568). ผลกระทบประชากรแฝงที่มีต่อการจัดการสาธารณูปโภค กรณีศึกษานักศึกษามหาวิทยาลัยรังสิต หมู่บ้านเมืองเอก จังหวัดปทุมธานี. วารสารธรรมเพื่อชีวิต, 31(4), 889-905.

วีระศักดิ์ เครือเทพ. (2561). สัมภาษณ์ รองศาสตราจารย์ ดร. วีระศักดิ์ เครือเทพ ความพร้อมขององค์กรปกครอง

ส่วนท้องถิ่นของไทยสู่การเป็นเมืองแห่งอนาคต : Smart City. UNISEARCH (Unisearch Journal),

(1), 38-42.

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2566). การสำรวจพฤติกรรมการย้ายถิ่นของประชากร พ.ศ. 2565. สืบค้นเมื่อ 18 มกราคม 2569. จาก https://www.nso.go.th/nsoweb/storage/survey_detail/2023/20230501002127_65929.pdf

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2567). สรุปผลที่สำคัญ การสำรวจประชากรแฝงในประเทศไทย พ.ศ. 2567. สืบค้นเมื่อ 30 มกราคม 2569. จาก

https://www.nso.go.th/nsoweb/storage/survey_detail/2025/20250307115511_20860.pdf

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

06/26/2026

รูปแบบการอ้างอิง

บุ้งทอง ป., สุขาเวช อ., ซึ่งพรม ส., & กาญจนดา อ. (2026). มูลเหตุที่ไม่ย้ายทะเบียนราษฎรเข้าสู่เทศบาลตำบลเมืองศรีไค: กรณีศึกษานักศึกษาระดับปริญญาตรี มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี. วารสารรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี, 3(1), 1–19. สืบค้น จาก https://so19.tci-thaijo.org/index.php/polsci_ubu/article/view/3391