อิทธิบาท 4 ฐานรากแห่งการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ในสถานศึกษา

IDDHIPADA 4 FOUNDATIONS OF HUMAN RESOURCE DEVELOPMENT IN EDUCATIONAL INSTITUTIONS

ผู้แต่ง

  • สาคร ไปด้วย หลักสูตรครุศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาพุทธบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

คำสำคัญ:

การพัฒนา, ทรัพยากรมนุษย์, สถานศึกษา, อิทธิบาท 4

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิเคราะห์การนำหลักอิทธิบาท 4 ซึ่งเป็นหลักธรรมสำคัญในพระพุทธศาสนามาประยุกต์ใช้ในการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ในสถานศึกษา โดยเฉพาะในยุคดิจิทัลที่เต็มไปด้วยความเปลี่ยนแปลงและความท้าทายหลากหลาย การบริหารจัดการทรัพยากรมนุษย์ในสถานศึกษาเป็นภารกิจสำคัญที่ไม่อาจละเลยได้ เนื่องจากสถานศึกษาเป็นแหล่งบ่มเพาะเยาวชนและสร้างทรัพยากรมนุษย์ที่มีคุณภาพสำหรับอนาคตของประเทศชาติ การนำหลักธรรมของพระพุทธเจ้า โดยเฉพาะหลักอิทธิบาท 4 ซึ่งประกอบด้วย ฉันทะ (ความพอใจในการทำงาน), วิริยะ (ความเพียรพยายาม), จิตตะ (ความตั้งใจใส่ใจในงาน), และ วิมังสา (การพิจารณาและวิเคราะห์) จะช่วยส่งเสริมให้บุคลากรในสถานศึกษาเกิดการพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่องทั้งในด้านความรู้ ทักษะ และคุณธรรม การนำหลักธรรมเหล่านี้มาปรับใช้จะทำให้บุคลากรสามารถรับมือกับการเปลี่ยนแปลงในยุคปัจจุบันได้อย่างมีประสิทธิภาพ บทความนี้ยังเสนอแนวทางการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์โดยใช้หลักธรรมอิทธิบาท 4 ซึ่งจะนำไปสู่การพัฒนาองค์กรที่ยั่งยืนในระยะยาว

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงศึกษาธิการ. (2563). แผนยุทธศาสตร์การศึกษาแห่งชาติ. กรุงเทพฯ: สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ.

กาญจนา แก้วเทพ. (2554). วัฒนธรรมไทย. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ชาลี เจริญสุข. (2562). การพัฒนาตนเองด้วยหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา. นครปฐม: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

ธนกฤต ธำรงสุข. (2564). การจัดการการศึกษาและการพัฒนาบุคลากร. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งธรรมศาสตร์.

บุญรัตน์ ศิริวงศ์. (2560). จิตตะและการพัฒนาทรัพยากรบุคคลในยุคดิจิทัล. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยกรุงเทพ.

ภัทราวุธ มีทรัพย์มั่น. (2563). คุณธรรมและจริยธรรมในการทำงาน. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตโต). (2556). การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ตามแนวพุทธศาสนา. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต). (2558). พจนานุกรมพุทธศาสตร์. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต). (2559). พุทธธรรม ฉบับปรับปรุงและขยายความ. กรุงเทพฯ: มูลนิธิธรรมทาน.

วิสุทธิ์ เมธีพานิชย์. (2562). การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์และองค์ความรู้ในสถานศึกษา. นครปฐม:

สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยศิลปากร.สุจิตรา ธนานันท์. (2561). การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

สุวิทย์ เมษินทรีย์. (2563). การพัฒนาศักยภาพบุคลากรในยุคดิจิทัล. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งชาติ.

สุวิทย์ เมษินทรีย์. (2563). การบริหารการศึกษาภายใต้ความเปลี่ยนแปลงของโลก. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สมชาย รัตนทองคำ. (2560). ทักษะและความสามารถในการพัฒนาองค์กร. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ศักดิ์ดา โอภาโส. (2561). วิมังสากับการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์. นครศรีธรรมราช: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์

Brown, L. Brooks & Associates (Eds.), Career choice and development (2nd ed., pp. 197-261). San Francisco, CA: Jossey-Bass.

Maslow, A. H. (1943). A theory of human motivation. Psychological Review, 50(4), 370-396.

Piaget, J. (1973). The child and reality: Problems of genetic psychology. New York: Viking Press.

Senge, P. M. (1990). The fifth discipline: The art and practice of the learning organization. New York: Doubleday.

Super, D. E. (1990). A life-span, life-space approach to career development. In D.

Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Cambridge, MA: Harvard University Press.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-06-30

รูปแบบการอ้างอิง

ไปด้วย ส. (2026). อิทธิบาท 4 ฐานรากแห่งการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ในสถานศึกษา: IDDHIPADA 4 FOUNDATIONS OF HUMAN RESOURCE DEVELOPMENT IN EDUCATIONAL INSTITUTIONS. วารสารปริยัติธรรมศึกษา, 1(1), 31–40. สืบค้น จาก https://so19.tci-thaijo.org/index.php/bes/article/view/3935

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิชาการ