แนวทางการพัฒนาบุคลากรทางการศึกษา เพื่อเสริมสร้างความฉลาดรู้ทางปัญญาประดิษฐ์ กลุ่มโรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย

คณพศ ชัยวรรณะ; น้ำฝน บุญนิยม

ผู้แต่ง

คณพศ ชัยวรรณะ วิทยาลัยการศึกษา มหาวิทยาลัยพะเยา
น้ำฝน บุญนิยม วิทยาลัยการศึกษา มหาวิทยาลัยพะเยา

คำสำคัญ:

แนวทางการพัฒนาบุคลากรทางการศึกษา, ความฉลาดรู้ทางปัญญาประดิษฐ์, โรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ และความต้องการจำเป็น และ 2) ศึกษาแนวทางการพัฒนาบุคลากรทางการศึกษา เพื่อเสริมสร้างความฉลาดรู้ทางปัญญาประดิษฐ์ (AI Literacy) กลุ่มโรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย ใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสาน กลุ่มตัวอย่างคือ ผู้บริหารและครู จำนวน 280 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า และแบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง ผู้ทรงคุณวุฒิ 7 คน สถิติที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ ค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าดัชนีความต้องการจำเป็น (PNI_Modified) และการวิเคราะห์เนื้อหาจากการสัมภาษณ์

ผลการวิจัยพบว่า 1) สภาพปัจจุบันโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง เมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน ด้านการพัฒนาบุคลากรทางการศึกษาค่าเฉลี่ยสูงสุด คือ ด้านการพัฒนาสมรรถนะและทักษะ รองลงมาคือด้านการเรียนรู้และการฝึกอบรม, ด้านการให้คำปรึกษาและการสนับสนุน, ด้านแรงจูงใจและสิ่งจูงใจและด้านการประเมินผลและข้อมูลป้อนกลับ ตามลำดับ สภาพที่พึงประสงค์โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด เมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน ด้านการพัฒนาบุคลากรทางการศึกษาค่าเฉลี่ยสูงสุดคือด้านการพัฒนาสมรรถนะและทักษะ รองลงมาคือ ด้านการเรียนรู้และการฝึกอบรม ด้านการให้คำปรึกษาและการสนับสนุน ด้านการประเมินผลและข้อมูลป้อนกลับและด้านแรงจูงใจและสิ่งจูงใจ ตามลำดับ และความต้องการจำเป็นสูงสุดคือด้านการประเมินผลและข้อมูลป้อนกลับ รองลงมาคือด้านการให้คำปรึกษาและการสนับสนุน, ด้านแรงจูงใจและสิ่งจูงใจ, ด้านการเรียนรู้และการฝึกอบรมและด้านการพัฒนาสมรรถนะและทักษะ ตามลำดับ และ 2) แนวทางการพัฒนาประกอบด้วย 5 ด้าน คือ 1) ด้านสมรรถนะและทักษะ เน้นอบรมการใช้เครื่องมือ AI และความเข้าใจด้านจริยธรรม 2) ด้านการเรียนรู้และการฝึกอบรม จัดหลักสูตรต่อเนื่องและส่งเสริมการเรียนรู้แบบ Microlearning 3) ด้านการให้คำปรึกษาและการสนับสนุน สร้างระบบพี่เลี้ยง (Peer Support) ชุมชนการเรียนรู้ (PLC) และคู่มือปฏิบัติ (Best Practice) 4) ด้านการประเมินผลและข้อมูลป้อนกลับ มีระบบประเมินการปฏิบัติงานและสะท้อนผลการใช้ AI อย่างสม่ำเสมอ และ 5) ด้านแรงจูงใจและสิ่งจูงใจ ยกย่องเชิดชูเกียรติ สนับสนุนทุนนวัตกรรม และสร้างบรรยากาศที่เอื้อต่อการเรียนรู้เทคโนโลยี

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. (2563). แผนพัฒนาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. กรุงเทพฯ : กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม.

นภาเดช บุญเชิดชู, ธัญญรัตน์ น้อมพลกรัง และพรศักดิ์ สุจริตรักษ์. (2566). การพัฒนาบุคลากรทางการศึกษาในยุคไทยแลนด์ 4.0: กรณีศึกษาโรงเรียนมัธยมศึกษาในภาคกลาง. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร. 25(1). 286-298.

นฤภัค สันป่าแก้ว. (2566). แนวทางการส่งเสริมครูในการจัดการเรียนรู้ในยุค AI. วารสารวิจัยนวัตกรรมการศึกษาและเทคโนโลยี. 1(2). 44-50.

ภัททิยา โสมภีร์. (2561). การพัฒนาบุคลากรกับการเป็นองค์การแห่งการเรียนรู้ของโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 9. วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยศิลปากร.

รัตนาภรณ์ สอนศรี และสุกัญญา แช่มช้อย. (2567). ความต้องการจำเป็นของการพัฒนาการบริหารวิชาการโรงเรียนมัธยมศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 1 กลุ่ม 2 ตามแนวคิดความฉลาดรู้ปัญญาประดิษฐ์. วารสารศาสตร์การศึกษาและการพัฒนามนุษย์. 8(2). 29-45.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560-2579. กรุงเทพฯ : พริกหวานกราฟฟิค.

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2561). ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2561-2580. กรุงเทพฯ : สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.

สำนักบริหารงานความเป็นเลิศด้านวิทยาศาสตร์ศึกษา. (2566). แผนพัฒนาการจัดการศึกษากลุ่มโรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย พ.ศ. 2566-2570. กรุงเทพฯ : สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.

สิริน ฉกามานนท์ และพัชราภรณ์ ทัพมาลี. (2568). แนวทางการยกระดับความฉลาดรู้ทางปัญญาประดิษฐ์ของครูไทยในยุคดิจิทัล. วารสารการศึกษาและนวัตกรรม. 27(1).

-199.

สุธาสินี สว่างศรี และมัณฑนา เสนาธรรม. (2565). แนวทางการพัฒนาสมรรถนะครูด้านเทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อการจัดการเรียนรู้ในยุค New Normal. วารสารวิชาการและวิจัยสังคมศาสตร์. 17(1). 119-134.

สุพัตรา ปากดี. (2566). แนวทางการประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในการจัดการศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 2. วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.

สุมาลี ศรีจันทร์. (2566). การศึกษาองค์ประกอบของผู้บริหารสถานศึกษาเพื่อพัฒนาบุคลากรด้านเทคโนโลยี. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา. 6(2). 1-15.

Armstrong, M. (2020). Armstrong's handbook of human resource management practice. 15th ed. London : Kogan Page.

Asia Law Portal. (2024). Artificial Intelligence in Thailand, Machine Learning (ML) Thailand. Retrieved 5 January 2024. from https://asialawportal.com/thailand regulatory-goals-for-artificial-intelligence-big-data-machine-learning/

Darling-Hammond, L., Hyler, M. E., & Gardner, M. (2017). Effective teacher professional development. Learning Policy Institute. Palo Alto, CA: Learning Policy Institute.

Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement. 30(3). 607-610.

Long, D., & Magerko, B. (2020). What is AI literacy? Competencies and design considerations. New York, NY : ACM.

Noe, R. A., Hollenbeck, J. R., Gerhart, B., & Wright, P. M. (2019). Human resource management: Gaining a competitive advantage. 11th ed. McGraw-Hill Education.

OECD. (2021). Teachers' professional learning study: Diagnostic report for teachers. Paris : OECD Publishing.

Sims et al. (2025). Effective teacher professional development: New theory and a meta-analytic test. Review of Educational Research. 95(2). 213–254.

UNESCO. (2018). Global education monitoring report 2019: Migration, displacement and education - building bridges, not walls. Paris : UNESCO Publishing.

UNESCO. (2020). UNESCO ICT competency framework for teachers. Paris : UNESCO Publishing.

UNESCO. (2022). AI and education: Guidance for policy-makers. Paris : United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization.