การเปลี่ยนแปลงของความเชื่อและพิธีกรรมในโลกออนไลน์
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้นำเสนอองค์ความรู้ใหม่ผ่านโมเดล Digital Faith Transformation Model (DFTM) ซึ่งอธิบายกระบวนการเปลี่ยนผ่านของความเชื่อและพิธีกรรมจากบริบททางกายภาพสู่บริบทดิจิทัลในสังคมยุคใหม่ โดยมองว่า “ศรัทธา” เป็นพลวัตทางวัฒนธรรมที่มีความยืดหยุ่น ปรับตัว และแปรเปลี่ยนได้ตามช่องทางของเทคโนโลยีโดยไม่ลดทอนคุณค่าทางจิตวิญญาณ โมเดล DFTM ประกอบด้วย 5 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ (1) พื้นที่ศรัทธาเสมือน ที่สะท้อนการดำรงอยู่ของพิธีกรรมออนไลน์ (2) ตัวตนผู้ศรัทธาแบบดิจิทัล ซึ่งผู้ศรัทธาสามารถเลือกสร้างอัตลักษณ์ตนเองได้ตามบริบท (3) พิธีกรรมแบบปรับเปลี่ยนได้ ที่ไม่ยึดติดกับรูปแบบเดิม (4) คำถามเชิงจริยธรรม ซึ่งท้าทายความแท้จริงของพิธีกรรมในโลกเสมือน และ (5) ความเคลื่อนไหวของศาสนาในโลกดิจิทัล ที่สะท้อนการปรับตัวทางวาทกรรม ความรู้ และเทคโนโลยีอย่างต่อเนื่อง โมเดลนี้มีคุณค่าเชิงแนวคิดในฐานะกรอบวิเคราะห์ที่ช่วยขยายขอบเขตการศึกษาเรื่องศรัทธาให้สอดคล้องกับโลกยุคใหม่ ไม่จำกัดอยู่เพียงกรอบสถาบันศาสนาแบบดั้งเดิม อีกทั้งเปิดมุมมองในการวิจัยที่เชื่อมโยงจิตวิญญาณ เทคโนโลยี และวัฒนธรรมดิจิทัลอย่างเป็นระบบ บทความนี้เสนอให้มองความเชื่อเป็น พื้นที่วัฒนธรรม ที่สามารถเคลื่อนไหว เปลี่ยนแปลง และสร้างความหมายใหม่ได้ในยุคเทคโนโลยี โดยสรุป ศรัทธาในยุคดิจิทัล จึงมิใช่เพียงการปรับตัวของศาสนา หากแต่เป็นการเปลี่ยนรูปของศรัทธาที่สะท้อนอำนาจของผู้ศรัทธาในการเลือก แสดงออก และมีบทบาทต่อการดำรงอยู่ของศาสนาในโลกออนไลน์อย่างมีนัยยะสำคัญ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กันต์ญวิช บุญเดช. (2568). กลยุทธ์การบริหารเพื่อพัฒนาคุณภาพการจัดการเรียนรู้ภาษาไทย โรงเรียนฉวางรัชดาภิเษก สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานครศรีธรรมราช. วารสารชัยภูมิปริทรรศน์, 2568(2), 176–190.
ขวัญสุธา โสฬส, และวราภรณ์ ฉัตราติชาต. (2568). อัตลักษณ์และการประกอบสร้างอัตลักษณ์ของทรงซ้อบนแพลตฟอร์มติ๊กต็อก. วารสารสถาบันวิจัยและพัฒนามหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา, 10(2), 95–110.
ฆนรส อภิญญาลังกร, และคณะ. (2563). การเรียนรู้สู่การเปลี่ยนแปลง: แนวทางสำหรับการพัฒนาการให้เหตุผลทางคลินิกสำหรับนักศึกษาพยาบาล. Journalkorat, 6(1), 16–28.
เจษฎา สรณวิช, เฉลิมเกียรติ วงศ์วณิชทวี, และรัฐวุฒิ รู้แทนคุณ. (2564). การศึกษาการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีบล็อกเชนในศาลยุติธรรมต่างประเทศ. วารสารชุมชนวิจัยมหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา, 15(1), 15–28.
ณัชชา ปาพรม, และกนกรส ทิมา. (2567). การใช้สื่อดิจิทัลเพื่อการพัฒนาและบริหารจัดการอีเว้นท์. วารสารพุทธศาสตร์ มจร. อุบลราชธานี, 6(1), 1318–1326.
ทัชชกร แสงทองดี. (2561). คุณลักษณะภาวะผู้นำเชิงพุทธ. วารสารวิจยวิชาการ, 1(3), 137–149.
นริศ วศินานนท์, และ Akapol Varchirawatt. (2567). Beliefs and rituals of paying Tai Suai Aye god according to Chinese astrology. Chinese Language and Culture Journal, 11(1), 397–410.
บัญชา เตส่วน. (2565). ความเชื่อและพิธีกรรมแห่เกี้ยวพระหมอ ศาลเจ้าเล่งจูเกียง เมืองปัตตานี. วารสารอินทนิลทักษิณสาร มหาวิทยาลัยทักษิณ, 17(2), 35–58.
พระครูปริยัติธำรงคุณ, และคณะ. (2568). การส่งเสริมนวัตกรรมการอนุรักษ์และสืบสานภูมิปัญญาในการทำเรือพนมพระ บนฐานข้อมูลดิจิทัลออนไลน์ในจังหวัดสุราษฎร์ธานี. วารสารสังคมพัฒนศาสตร์, 8(1), 1–15.
พระครูสังฆรักษ์ยศวีร์ ปมุตฺโต. (2568). บทบาทของเครือข่ายสังคมออนไลน์ต่อการขับเคลื่อนประชาธิปไตยยุคดิจิทัล. วารสารกว๊านพะเยา, 2(4), 17–28.
พระบุรเขตธรรมคณี (บังคม รกฺขิตธมฺโม). (2566). แนวโน้มการเผยแผ่พระพุทธศาสนาของพระสงฆ์ในยุคหลังสถานการณ์โควิด 2019. วารสารพุทธนวัตกรรมและการจัดการ, 6(2), 154–168.
พระมหาพิพัฒพงศ์ วงษ์ชาลี. (2565). การเคลื่อนไหวทางการเมืองบนฐานของการเคลื่อนไหวทางสังคมแนวใหม่: สื่อ สังคม และการเปลี่ยนแปลง. วารสารสังคมศาสตร์ปัญญาพัฒน์, 4(3), 275–282.
พัชรพร เปียงาม, และธีระวัฒน์ มอนไธสง. (2567). แนวทางการเสริมสร้างบรรยากาศองค์การที่เอื้อต่อการปฏิบัติงานตามข้อตกลงการพัฒนางานของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาลพบุรี เขต 2. วารสารมณีเชษฐาราม วัดจอมมณี, 7(4), 52444–539.
วรกร ตรีเดช, ศิวกร อินภูษา, และยิ่งสรรค์ หาพา. (2568). ภาวะผู้นำแบบปรับตัวได้: แนวทางและบทบาทในการบริหารการเปลี่ยนแปลงในยุคแห่งความไม่แน่นอน. Journal of Buddhist Education and Research (JBER), 11(4), 523–535.
วศิน ปัญญาวุธตระกูล, และรุจีรา พานโคกสูง. (2568). การดำรงอยู่ของพิธีกรรมชาติพันธุ์ไททรงดำในบริบทการเปลี่ยนแปลงทางสังคม: กรณีศึกษาหมู่บ้านเนินหว้า อำเภอกงไกรลาศ จังหวัดสุโขทัย ระหว่างปี พ.ศ. 2540–2560. วารสารสังคมศึกษาปริทรรศน์, 2(1), 1–15.
วิมลรัตน์ ศาสตร์สุภาพ, ฝายวารี ประภาสะวัต, และประพิมพ์ใจ เปี่ยมคุ้ม. (2568). การบูรณาการกิจกรรมด้านการทำนุบำรุงศิลปะและวัฒนธรรมกับการเรียนการสอนนักศึกษา สาขาวิชาการศึกษาปฐมวัย. วารสารวไลยอลงกรณ์ปริทัศน์, 15(2), 219–231.
วิลาวัณย์ วิษณุเวคิน. (2569). ข้อบกพร่องทางวัจนปฏิบัติศาสตร์ของนักศึกษาจีนที่ศึกษาภาษาไทยเป็นภาษาที่สอง: กรณีการศึกษากลวิธีการบอกเลิกสัญญาของผู้พูดและผู้ฟังที่มีสถานภาพแตกต่างกัน. วารสารวิชาการหลักสูตรและการสอน มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร, 17(50), 157–170.
ศุภจิรา ศรีเมธธรรม, และรัตนวดี เศรษฐจิตร. (2566). กลยุทธ์การสื่อสารการตลาดด้วยความเชื่อมูเตลูในยุคดิจิทัล. วารสารนวัตกรรมสื่อและการสื่อสาร, 2(1), 41–59.
ศิรินทร์พร คุปตพงศ์, และสายสุดา เตียเจริญ. (2566). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารกับการเป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 1. วารสารวิชาการสถาบันพัฒนาพระวิทยากร, 6(4), 292–303.
สิริญญา สุขสวัสดิ์. (2566). กลวิธีทางภาษากับการนำเสนอเนื้อหาผ่านสื่อสังคมออนไลน์ในเฟซบุ๊กแฟนเพจแม่ประนอม. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ปริทัศน์, 11(1), 62–78.
อภิวัฒน์ สุธรรมดี. (2559). การศึกษาวิเคราะห์ความเชื่อและพิธีกรรมบูชาเจ้าแม่งูจงอาง เขตบางขุนเทียน กรุงเทพมหานคร. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา, 10(2), 1–20.
อุทิศ บำรุงชีพ, พักตร์วิภา โพธิ์ศรี, และมงคล ยังทนุรัตน์. (2566). กระบวนการสื่อสารดิจิทัลเพื่อการเรียนรู้และสืบสานภูมิปัญญาอาหารสุขภาพของผู้สูงอายุ. วารสารสหวิทยาการเพื่อการพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏอุตรดิตถ์, 13(2), 1–16.
