พุทธศาสนากับการสร้างสันติภาพในสังคมไทยร่วมสมัย

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้นำเสนอองค์ความรู้ใหม่ในรูปแบบโมเดลทางวิชาการ ภายใต้หัวข้อ พุทธศาสนากับการสร้างสันติภาพในสังคมไทยร่วมสมัย โดยเสนอ โมเดลสันติภาพบนฐานเมตตาธรรมซึ่งพัฒนาขึ้นจากการบูรณาการหลักธรรมสำคัญในพระพุทธศาสนา ได้แก่ เมตตา กรุณา อภัยทาน และธรรมทาน เข้ากับบริบทของสังคมไทยที่กำลังเผชิญความหลากหลายและความเปลี่ยนแปลงทั้งทางวัฒนธรรม เศรษฐกิจ และการเมือง เพื่อใช้เป็นกลไกสร้างสันติภาพอย่างยั่งยืนในระดับบุคคล ครอบครัว ชุมชน และสังคมโดยรวม โมเดลดังกล่าวประกอบด้วย 3 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ (1) ฐานแนวคิดหลักธรรมเชิงพุทธที่เน้นการพัฒนาจิตใจจากภายใน (2) ระดับการประยุกต์ใช้ ซึ่งครอบคลุมระดับบุคคล ครอบครัว และสังคม โดยเน้นกระบวนการฝึกสติ การให้อภัย และการเรียนรู้ร่วมกัน และ (3) กลไกสังคมพุทธเชิงรุก อาทิ การให้ทานใน 3 มิติ บทบาทของวัดและพระสงฆ์ในการเป็นศูนย์กลางสันติธรรม ตลอดจนการบูรณาการคุณธรรมเข้าสู่ระบบนโยบายสาธารณะ ความแปลกใหม่ของโมเดลนี้อยู่ที่การเปลี่ยนบทบาทของพุทธศาสนาจากพิธีกรรมเชิงศรัทธา ไปสู่กลไกเชิงปฏิบัติที่สามารถประยุกต์ใช้ได้จริงในการส่งเสริมวัฒนธรรมสันติภาพในยุคสมัยใหม่ ทั้งยังสอดคล้องกับแนวโน้มโลกที่มุ่งเน้นการพัฒนาอย่างยั่งยืน โดยเฉพาะในด้านการเสริมสร้างสันติสุข ความเท่าเทียม และความสมานฉันท์ในสังคม