รูปแบบและประสิทธิผลของโครงสร้างเครือข่ายในการจัดการการใช้ประโยชน์ที่ดินทางการเกษตรเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน: บทความวิชาการ

สำเริง แหยงกระโทก

ผู้แต่ง

สำเริง แหยงกระโทก คณะรัฐประศาสนศาสตร์ วิทยาลัยนครราชสีมา

คำสำคัญ:

ธรรมาภิบาลที่ดิน, การบริหารปกครองแบบเครือข่าย, IAD, การใช้ที่ดินเกษตร, การพัฒนาที่ยั่งยืน

บทคัดย่อ

การจัดการการใช้ประโยชน์ที่ดินทางการเกษตรเป็นประเด็นเชิงนโยบายสาธารณะที่มีความซับซ้อน เนื่องจากเกี่ยวข้องกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียหลายฝ่ายและกฎหมายหลายชุด บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) จำแนกรูปแบบโครงสร้างเครือข่ายในการจัดการที่ดินเกษตร (2) วิเคราะห์ประสิทธิผลของโครงสร้างเครือข่ายต่อการประสานงานและการจัดการข้อพิพาท และ (3) อธิบายบทบาทของกติกาที่ใช้จริง (rules-in-use) ต่อผลลัพธ์ของธรรมาภิบาลที่ดิน โดยใช้กรอบแนวคิดบูรณาการระหว่างการกำกับดูแลแบบเครือข่าย (Network Governance) กรอบ IAD และแนวคิดธรรมาภิบาลที่ดิน (Land Governance) ผลการศึกษาพบว่าโครงสร้างเครือข่ายมีลักษณะผสมระหว่างแบบหน่วยงานหลัก (lead organization) และแบบมีส่วนร่วม (participant-governed) โดยรัฐมีบทบาทเป็นศูนย์กลางการประสานงาน ขณะที่ภาคชุมชนมีบทบาทในการมีส่วนร่วมบางระดับ ประสิทธิผลของเครือข่ายขึ้นอยู่กับกติกาที่ใช้จริง โดยเฉพาะด้านข้อมูล การตัดสินใจ และการกำกับติดตาม บทความเสนอว่าการออกแบบโครงสร้างเครือข่ายควบคู่กับการปรับกติกาเชิงสถาบันจะช่วยเพิ่มประสิทธิผลของการจัดการที่ดินและนำไปสู่ความยั่งยืนในระดับพื้นที่

เอกสารอ้างอิง

กรมพัฒนาที่ดิน. (2565). รายงานสภาพการใช้ที่ดิน ปี 2565. กระทรวงเกษตรและสหกรณ์

ณัฐกานต์ อัครพงศ์พิศักดิ์. (2565). การพัฒนาสิทธิการครอบครองที่ดินให้เป็นแบบทางการ และผลสะเทือนต่อการกำกับดูแลที่ดิน ส.ป.ก.: กรณีการอนุญาตให้กิจการเหมืองแร่และปิโตรเลียมใช้ที่ดิน ส.ป.ก. วารสารพัฒนศาสตร์ วิทยาลัยพัฒนศาสตร์ ป๋วย อึ๊งภากรณ์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 5(1), 1–49.

ธานี สุโชดายน. (2565). การจัดการที่ดินในพื้นที่ชุมชนและพื้นที่ภาคเกษตรกรรมในเขตป่าสงวนแห่งชาติ กรณีศึกษาพื้นที่เขตอำเภอคลองลาน จังหวัดกำแพงเพชร อำเภอวังนํ้าเขียว จังหวัดนครราชสีมา. ดุษฎีนิพนธ์ (ปร.ด. (ผู้นำทางสังคม ธุรกิจ และการเมือง)) มหาวิทยาลัยรังสิต.

FAO. (2012). Voluntary Guidelines on the Responsible Governance of Tenure. First revision. Rome.

Imperatives, S. (1987). Report of the World Commission on Environment and Development: Our common future. Accessed Feb 10(42,427), 1-223.

Ostrom, E. (2010). Beyond markets and states: polycentric governance of complex economic systems. American Economic Review, 100(3), 641-672.

Ostrom, E. (2011). Background on the institutional analysis and development framework. Policy studies journal, 39(1), 7-27.

Provan, K. G., & Kenis, P. (2008). Modes of network governance: Structure, management, and effectiveness. Journal of public administration research and theory, 18(2), 229-252.

United Nations. (2015). Transforming our world: The 2030 Agenda for Sustainable Development. UN.

World Bank. (2013). Land Governance Assessment Framework Implementation Manual. Version October 2013.