การสื่อสารสู่ความยั่งยืน: ภูมิทัศน์การสื่อสารของวิสาหกิจชุมชนเกษตรอินทรีย์ในเพชรบุรี

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจและวิเคราะห์ภูมิทัศน์การสื่อสารของวิสาหกิจชุมชนเกษตรอินทรีย์ในจังหวัดเพชรบุรี เพื่อประเมินผลกระทบต่อความยั่งยืนทางเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะอย่างยิ่งในบริบทของการเปลี่ยนผ่านสู่ระบบเกษตรอินทรีย์ ซึ่งเป็นวาระสำคัญในระดับนโยบาย การศึกษาประกอบด้วย 2 ส่วนหลัก: 1) การวิเคราะห์เปรียบเทียบช่องทางการสื่อสารและมุมมองเชิงลึก (n=34 และ in-depth interview 6 คน) และ 2) การวิเคราะห์เชิงคุณภาพกลยุทธ์การสื่อสารเชิงนวัตกรรมจากผู้นำกลุ่ม (n=3) ทั้งนี้ข้อค้นพบจากการศึกษาก่อนหน้าของผู้นิพนธ์ (สุรวัฒน์ ชลอสันติสกุล, 2569)

ซึ่งพบว่า ร้อยละ 82.22 ของสมาชิกมีความสนใจปรับเปลี่ยนมาทำเกษตรอินทรีย์ ซึ่งเป็นบริบทสำคัญสำหรับการวิเคราะห์ในบทความนี้ ในส่วนที่ 1 ของการศึกษานี้ สื่อสังคมออนไลน์และกิจกรรมพิเศษได้รับการประเมินว่า
มีประสิทธิภาพในการกระตุ้นความสนใจสูงสุด (ค่าเฉลี่ย 4.53) อย่างไรก็ตาม การสัมภาษณ์เชิงลึกเน้นย้ำว่าเพื่อนเกษตรกรที่ประสบความสำเร็จ เป็นผู้ทรงอิทธิพลสูงสุดต่อการตัดสินใจจริง เนื่องจากมีความน่าเชื่อถือและสามารถพิสูจน์ผลลัพธ์ได้ นอกจากนี้เกษตรกรยังเรียกร้องให้รัฐสนับสนุนด้านราคา การแก้ปัญหาหนี้สินและการตลาด สำหรับส่วนที่ 2 ของการศึกษานี้ ชี้ให้เห็นว่าผู้นำกลุ่มใช้กลยุทธ์การสื่อสารแบบมีส่วนร่วมที่เน้น "คน" เป็นกลไกสำคัญ โดยมุ่งเน้นการสร้างความไว้วางใจผ่านการปฏิบัติให้เห็นเป็นแบบอย่าง (Lead by Example) และการพัฒนาวิสาหกิจชุมชนให้เป็นศูนย์เรียนรู้เพื่อขยายเครือข่าย กลยุทธ์ที่ยั่งยืนที่สุดจึงมาจากการผสมผสานช่องทางดิจิทัลและความสัมพันธ์ระหว่างบุคคล โดยมีความน่าเชื่อถือและการมีส่วนร่วมเป็นหัวใจสำคัญ ข้อเสนอแนะเชิงปฏิบัติการจึงมุ่งเน้นการสร้างเครือข่ายผู้นำและการจัดกิจกรรมแลกเปลี่ยนเรียนรู้แบบ Peer-to-Peer โดยใช้เกษตรกรต้นแบบเป็นพี่เลี้ยง เพื่อสร้างกลไกการสื่อสารเพื่อเชื่อมโยงตลาดโดยตรงและสร้างระบบตรวจสอบข้อมูล