การพัฒนาผ้าพิมพ์ลายใบไม้สีธรรมชาติด้วยองค์ความรู้และนวัตกรรม เพื่อสร้างความเป็นอัตลักษณ์ของผ้าจังหวัดกำแพงเพชร

บทคัดย่อ

การวิจัยเรื่อง การพัฒนาผ้าพิมพ์ลายใบไม้สีธรรมชาติด้วยองค์ความรู้และนวัตกรรมเพื่อสร้างความเป็นอัตลักษณ์ของผ้าจังหวัดกำแพงเพชร มีวัตถุประสงค์ดังนี้ คือ 1. เพื่อพัฒนากระบวนการทำผ้าพิมพ์ลายใบไม้สีธรรมชาติเพื่อสร้างความเป็นอัตลักษณ์ของผ้าจังหวัดกำแพงเพชร 2. เพื่อพัฒนานวัตกรรมถังอบไอน้ำสำหรับการผลิตผ้าพิมพ์ลายใบไม้สีธรรมชาติ 3. เพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้กระบวนการทำผ้าพิมพ์ลายใบไม้สีธรรมชาติเพื่อสร้างความเป็นอัตลักษณ์ของผ้าจังหวัดกำแพงเพชร และ 4. เพื่อพัฒนาและออกแบบผลิตภัณฑ์ผ้าพิมพ์ลายใบไม้สีธรรมชาติให้มีความหลากหลายและสวยงาม เป็นการวิจัยแบบผสมระหว่างการวิจัยเชิงคุณภาพและการวิจัยเชิงปฏิบัติการ ประชากรและกลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ กลุ่มทอผ้าพื้นเมืองย้อมสีธรรมชาติ บ้านชัยมงคล ตำบลคลองน้ำไหล อำเภอคลองลาน จังหวัดกำแพงเพชร จำนวน 15 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบสำรวจและแบบสัมภาษณ์ ซึ่งจะนำข้อมูลที่รวบรวมได้มาวิเคราะห์เนื้อหาเชิงพรรณนา

ผลการวิจัย พบว่า ผลจากการพัฒนากระบวนการทำผ้าพิมพ์ลายใบไม้สีธรรมชาติเพื่อสร้างความเป็น อัตลักษณ์ของผ้าจังหวัดกำแพงเพชร พบว่า ผู้วิจัยได้ดำเนินการพัฒนากระบวนการทำผ้าพิมพ์ลายผ้าด้วยใบไม้สีธรรมชาติ แบบวิธี Basic และแบบวิธีการห่มผ้า (Blanket) และการพัฒนาสารช่วยติด มอร์แดนท์ (Mordant)                 เพื่อทำให้การถ่ายโอนสีและลวดลายของใบไม้ลงผืนผ้ามีความคมชัดและสีสวยงามมากขึ้น และการพัฒนาน้ำย้อมผ้าจากผงศิลาแลงเพื่อให้เกิดความเป็นอัตลักษณ์ของผ้าจังหวัดกำแพงเพชร และได้จัดทำเป็นสรุปองค์ความรู้กระบวนการทำผ้าพิมพ์ลายใบไม้สีธรรมชาติเพื่อสร้างความเป็นอัตลักษณ์ของผ้าจังหวัดกำแพงเพชร
เพื่อนำไปถ่ายทอดให้กับชุมชนเป้าหมายต่อไป

และผลจากการพัฒนานวัตกรรมถังอบไอน้ำในการผลิตผ้าพิมพ์ลายใบไม้สีธรรมชาติ พบว่า ผู้วิจัยได้ดำเนินการออกแบบถังอบไอน้ำในการผลิตผ้าพิมพ์ลายใบไม้สีธรรมชาติให้ได้รูปแบบที่สวยงามและเหมาะสมกับการผลิตผ้าพิมพ์ลายใบไม้ สามารถควบคุมอุณหภูมิที่เหมาะสมต่อการทำผ้าพิมพ์ลายใบไม้ เพื่อส่งผลให้เกิด

ลวดลายที่คมชัดและสีที่สวยงามและถังอบไอน้ำที่พัฒนาขึ้นมาสามารถอบผ้าได้ครั้งละ 15 - 20 ผืน ทำให้ลดต้นทุนการผลิตและเพิ่มจำนวนการผลิตผ้าได้มากขึ้น

และผลจากการถ่ายทอดองค์ความรู้กระบวนการทำผ้าพิมพ์ลายใบไม้สีธรรมชาติเพื่อสร้างความเป็น
อัตลักษณ์ของผ้าจังหวัดกำแพงเพชร สู่ชุมชนเป้าหมาย พบว่า ผู้วิจัยได้ดำเนินการถ่ายทอดองค์ความรู้ให้กับสมาชิกกลุ่มทอผ้าพื้นเมืองย้อมสีธรรมชาติบ้านชัยมงคล ตำบลคลองน้ำไหล อำเภอคลองลาน จังหวัดกำแพงเพชร จำนวน 15 คน โดยผลการประเมินความรู้ความเข้าใจและความพึงพอใจ พบว่า ผู้เข้ารับการอบรมมีระดับความรู้ความเข้าใจในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (ค่าเฉลี่ย = 4.75) และเมื่อพิจารณาเป็นรายข้อ พบว่า ทุกข้ออยู่ในระดับมากที่สุด โดยข้อที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด ได้แก่ ท่านมีความรู้ความเข้าใจในการจัดเตรียมวัสดุอุปกรณ์การทำผ้าพิมพ์ลายใบไม้สีธรรมชาติ (ค่าเฉลี่ย = 4.82) รองลงมา คือ ท่านมีความรู้ความเข้าในวิธีการทำสารช่วยติด มอร์แดนท์ (Mordant) (ค่าเฉลี่ย = 4.80) และท่านมีความรู้ความเข้าในขั้นตอนและวิธีการทำผ้าพิมพ์ลายใบไม้สีธรรมชาติ แบบวิธี Basic ค่าเฉลี่ย = 4.78) และท่านมีความรู้ความเข้าในขั้นตอนและวิธีการทำผ้าพิมพ์ลายใบไม้สีธรรมชาติ แบบวิธีการห่มผ้า (Blanket) (ค่าเฉลี่ย = 4.76) และท่านมีความรู้ความเข้าในขั้นตอนและวิธีการทำความสะอาดผ้าและกราฟิกสี (ค่าเฉลี่ย = 4.75) และผู้เข้ารับการอบรมมีระดับความพึงพอใจในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (ค่าเฉลี่ย = 4.80) และเมื่อพิจารณาเป็นรายข้อ พบว่า ทุกข้อมีค่าเฉลี่ยอยู่ในระดับมากที่สุด โดยข้อที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด คือ วิทยากรที่ให้ความรู้ (ค่าเฉลี่ย = 4.94) รองลงมา คือ ความเหมาะสมของสถานที่ อยู่ในระดับมากที่สุด (ค่าเฉลี่ย = 4.90) และรูปแบบและขั้นตอนของการจัดการอบรม อยู่ในระดับมากที่สุด (ค่าเฉลี่ย = 4.85)

และผลจากการพัฒนาและออกแบบผลิตภัณฑ์ผ้าพิมพ์ลายใบไม้สีธรรมชาติให้มีความหลากหลายและสวยงาม พบว่า  ผู้วิจัยได้ดำเนินการพัฒนาและออกแบบผลิตภัณฑ์ผ้าพิมพ์ลายใบไม้สีธรรมชาติ ได้แก่ กระเป๋าผ้า สมุดโน๊ต โคมไฟ ตุ๊กตาหมี ปลอกหมอน ชุดเดรส และเสื้อสำหรับสุภาพบุรุษและสุภาพสตรี ผ้าคลุมไหล่ และนำผลิตภัณฑ์ผ้าพิมพ์ลายใบไม้สีธรรมชาติไปจำหน่ายที่พิพิธภัณฑ์ผ้า มหาวิทยาลัยนเรศวร จังหวัดพิษณุโลก และได้ดำเนินการขึ้นทะเบียนเป็นผลิตภัณฑ์ OTOP ของจังหวัดกำแพงเพชร เรียบร้อยแล้ว