แนวทางการพัฒนาการมีส่วนร่วมในการบริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษามหาสารคาม เขต 1

สุพรรณิภา ร่มเย็น; ชยากานต์ เรืองสุวรรณ; พัชราภรณ์ พิมพ์จันทร์

ผู้แต่ง

สุพรรณิภา ร่มเย็น มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม
ชยากานต์ เรืองสุวรรณ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม
พัชราภรณ์ พิมพ์จันทร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม

คำสำคัญ:

การบริหารแบบมีส่วนร่วม, การบริหารสถานศึกษา, การพัฒนาแนวทาง

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ และความต้องการจำเป็นของการมีส่วนร่วมในการบริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษามหาสารคาม เขต 1 และ 2) พัฒนาแนวทางการมีส่วนร่วมในการบริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษามหาสารคาม เขต 1 การวิจัยเป็นแบบผสมผสาน ประกอบด้วย 2 ระยะ คือ ระยะที่ 1 การวิจัยเชิงปริมาณ เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบันและสภาพที่พึงประสงค์ของการมีส่วนร่วม กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยผู้บริหารสถานศึกษา จำนวน 31 คน และครูจำนวน 270 คน รวมทั้งสิ้น 301 คน ได้มาจากการสุ่มแบบแบ่งชั้น เครื่องมือที่ใช้คือแบบสอบถามจำนวน 35 ข้อ ครอบคลุมองค์ประกอบการมีส่วนร่วม 5 ด้าน ได้แก่ การวางแผน การตัดสินใจ การดำเนินงาน การได้รับผลประโยชน์ และการติดตามประเมินผล มีค่าดัชนีความสอดคล้องของเนื้อหา เท่ากับ 0.80 และค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับ เท่ากับ 0.94 การวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการแจกแจงความถี่ รวมทั้งดัชนีความต้องการจำเป็นแบบปรับแก้ (PNI_Modified) ส่วนระยะที่ 2 เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ใช้วิธีการวิเคราะห์เนื้อหา โดยสังเคราะห์ข้อมูลจากการสัมภาษณ์เชิงลึกจากผู้บริหารและครูจากโรงเรียนที่มีแนวปฏิบัติที่เป็นเลิศ จำนวน 3 แห่ง และใช้ผู้ทรงคุณวุฒิ 9 ท่าน ประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้ของแนวทางที่พัฒนา

ผลการวิจัยพบว่า 1. ระดับการมีส่วนร่วมในการบริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษามหาสารคาม เขต 1 โดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง โดยด้านการติดตามและประเมินผลมีค่าเฉลี่ยสูงสุด ส่วนสภาพที่พึงประสงค์อยู่ในระดับมากที่สุด โดยด้านการตัดสินใจมีค่าเฉลี่ยสูงสุด ความต้องการจำเป็นรวมอยู่ในระดับสูงที่สุดในด้านการดำเนินงาน (PNI_Modified = 0.42) 2. แนวทางการมีส่วนร่วมที่มีประสิทธิภาพ จากการสังเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ ควรดำเนินการบนพื้นฐาน ของการมีส่วนร่วมทุกขั้นตอน การสื่อสารสองทาง และการสร้างความไว้วางใจระหว่างผู้บริหาร ครู ผู้ปกครอง และชุมชน ผลการประเมินจากผู้ทรงคุณวุฒิ แนวทางที่พัฒนาขึ้นมีความเหมาะสมในระดับมากที่สุด และมีความเป็นไปได้ในระดับมากที่สุด

เอกสารอ้างอิง

กมลชนก ชูเนียม และชวน ภารังกูล. (2567). แนวทางการบริหารการมีส่วนร่วมของครูในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบุรี เขต 2. วารสารสหวิทยาการและการจัดการร่วมสมัย. 3(3). 1-17.

กิจจ์พิภัช เกตุแก้ว. (2568). การบริหารแบบมีส่วนร่วมเพื่อขยายโอกาสทางการศึกษาของสำนักงานส่งเสริมการเรียนรู้ประจำจังหวัดกระบี่. วารสารนวัตกรรมการวิจัย. 1(1). 29-43.

กิจจ์พิภัช เกตุแก้ว. (2568). รูปแบบการบริหารแบบมีส่วนร่วมตามหลักมัชฌิมาปฏิปทา. วารสารพุทธสังคมวิทยาปริทรรศน์. 10(2). 27-42.

กุลธิดา ศรัทธาครั้ง, ศรุตานนท์ บุญเรือง, ศิริวรรณ คนหมั่น และอัครพงษ์ บุญศิริชัยธนาโชติ. (2567). การบริหารจัดการแบบประสานความร่วมมือ. วารสารการบริหารการจัดการและการพัฒนาที่ยั่งยืน. 2(4). 831-840.

จักรี ไชยะเวช และวานิช ประเสริฐพร. (2567). การมีส่วนร่วมในการบริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 4. สิกขาวารสารศึกษาศาสตร์. 11(2). 16-23.

นงนุช ศรีชัยตุง และกฤตยากร ลดาวัลย์. (2567). การบริหารแบบมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาในการจัดการศึกษาศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก สังกัดองค์การบริหารส่วนตำบลในเขตอำเภอเมืองร้อยเอ็ด จังหวัดร้อยเอ็ด. วารสารวิชาการ มจร บุรีรัมย์. 9(3). 193-204.

ปรียสรณ์ อาศรัยราษฎร์ และชนิดา มิตรานันท์. (2568). การมีส่วนร่วมของผู้ปกครอง: แรงกดดันหรือพลังอันยิ่งใหญ่. วารสารการวิจัยประยุกต์ มหาวิทยาลัยนอร์ทกรุงเทพ. 4(1). 1-12.

พระใบฎีกาสรชัย ชินวโร, พระมหาทวีศักดิ์ คุณธมฺโม และกิตติพงษ์ ขวัญเมือง. (2568). แนวทางการบริหารสถานศึกษาแบบมีส่วนร่วมเพื่อสร้างชุมชนการเรียนรู้. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์. 8(2). 167-177.

ไพศาล พินิจธรรม, ศุภวิชญ์ ดิษเจริญ, กัลญาภรณ์ เจริญพร และกัณฑิมา เผือกใต้. (2567). WATNONGGO Model : รูปแบบการพัฒนาการบริหารสถานศึกษาโดยยึดหลักการบริหารแบบมีส่วนร่วม. วารสารการบริหารการศึกษาและนวัตกรรมการศึกษา. 4(3). 110-119.

ไพศาล วรคำ. (2566). การวิจัยทางการศึกษา. มหาสารคาม : ตักสิลาการพิมพ์.

มานะ สินธุวงษานนท์, ณัฐยา บุญกองแสน และกชกร หวังเติมกลาง. (2566). การศึกษากับเป้าหมายการพัฒนาที่ ยั่งยืน (SDGs). วารสารมณีเชษฐารามวัดจอมมณี. 6(5). 527-544.

วัลลี ธนะขว้าง และพัชรา เดชโฮม. (2566). การบริหารแบบมีส่วนร่วมของโรงเรียนขนาดเล็กในเครือข่ายที่ 53 สำนักงานเขตภาษีเจริญสังกัดกรุงเทพมหานคร. วารสารวิจัยรำไพพรรณี. 17(3). 118-128.

ศศิธร นมัสไธสง, สุพจน์ แสงเงิน และนนทภูมิ แสนสุข. (2568). การมีส่วนร่วมในการบริหารสถานศึกษาของ คณะกรรมการสถานศึกษา ขั้นพื้นฐานตามความคิดเห็น สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุรินทร์ เขต 1. วารสารรัชต์ภาคย์. 19(65). 120-132.

สุทธิพงศ์ เสมสูงเนิน และพระมหาเอกพันธ์ วรธมฺมญฺญู (มะเดื่อ). (2568). ทิศทางการศึกษาไทยเพื่อตอบโจทย์ตลาดแรงงานในยุคดิจิทัล. วารสารวนัมฎองแหรกพุทธศาสตรปริทรรศน์. 12(1). 425–440.

สุนันทา ซื่อสัตย์. (2568). การสร้างโอกาสความเสมอภาคและความเท่าเทียมทางการศึกษาทุกช่วงวัยยุคดิจิทัลในเขตพื้นที่การศึกษาเขต 3 จังหวัดบุรีรัมย์. วารสารสิทธิ์ทรรศน์. 3(1). 34-48.

สุวนันท์ ริ้งแจ้ง และดวงพร อุ่นจิตต์. (2568). แนวทางการบริหารแบบมีส่วนร่วมของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัด สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาลำปาง เขต 1. วารสาร มจร.อุบลปริทรรศน์. 10(1). 465-478.

หัทยาพร แสงดี, ลินดา นาคโปย และสายฝน เสกขุนทด. (2565). การบริหารแบบมีส่วนร่วมของผู้บริหาร สถานศึกษาที่ส่งผลต่อการดำเนินงานตามมาตรฐานการศึกษา ระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชลบุรี เขต 3. วารสารบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร. 19(87). 120–135.

อมรวรรณ สุวรรณโฉม, พิมผกา ธรรมสิทธิ์ และชัชภูมิ สีชมภู. (2565). แนวทางการบริหารแบบมีส่วนร่วมของศูนย์พัฒนาเด็กเล็กอำเภอศรีสัชนาลัยจังหวัดสุโขทัย. Journal of Roi Kaensarn Academi. 7(10). 441- 457.

อรอนงค์ แจ่มจำรัส และชัยอนันต์ มั่นคง. (2565). แนวทางการบริหารแบบมีส่วนร่วมในสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 10. วารสารวิจยวิชาการ. 5(3). 205-214.

อรุณรัศมี พิฆาตไพรี และนิยดา เปี่ยมพืชนะ. (2565). แนวทางการมีส่วนร่วมในการบริหารงานวิชาการของ คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 4. วารสารบริหารการศึกษาบัวบัณฑิต. 22(1). 13-26.

Al-Thani, G. (2024). Comparative analysis of stakeholder integration in education policy making: case studies of Singapore and Finland. Societies. 14(7). 104.

Azorín, C., & Fullan, M. (2022). Leading new, deeper forms of collaborative cultures: Questions and pathways. Journal of Educational Change. 23(1). 131-143.

Crippen, C. (2006). Servant-leadership: Sustaining democratic schools. International Journal of Servant-Leadership. 2(1). 319–333.

Cronbach, L. J. (1951). Coefficient alpha and the internal structure of tests. Psychometrika. 16(3). 297-334.

Eden, C. A., Chisom, O. N., & Adeniyi, I. S. (2024). Parent and community involvement in education: strengthening partnerships for social improvement. International Journal of Applied Research in Social Sciences. 6(3). 372-382.

Fullan, M. (2007). Change theory as a force for school improvement. In Intelligent leadership: Constructs for thinking education leaders. Dordrecht : Springer Netherlands.

Ham, S. H., & Lee, S. (2024). Participative Decision-Making and School Innovativeness: An Uncertainty Management Perspective. The Asia-Pacific Education Researcher. 33(3). 717-726.

Hoy, W. K., & Miskel, C. G. (2013). Educational administration: Theory, research and practice. 9th ed. New York : McGraw-Hill.

Kyriopoulos, D. (2025). A Framework for Collaborating for Educational Change. European Journal of Innovative Studies and Sustainability. 1(2). 53-60.

Leithwood, K., & Jantzi, D. (2006). Transformational school leadership for large-scale reform: Effects on students, teachers, and their classroom practices. School Effectiveness and School Improvement. 17(2). 201–227.

Reinius, H., Hakkarainen, K., Juuti, K., & Korhonen, T. (2024). Teachers’ perceived opportunity to contribute to school culture transformation. Journal of Educational Change. 25(2). 369-391.

Samancioglu, M., Baglibel, M., & Erwin, B. J. (2020). Effects of Distributed Leadership on Teachers' Job Satisfaction, Organizational Commitment and Organizational Citizenship. Pedagogical research. 5(2). 1-9.

Sasaki, O., Yonehara, A., & Kitamura, Y. (2024). The influence of the whole school approach on implementing education for sustainable development in Japan. Prospects. 54(1). 203-220.

Sergiovanni, T. J. (1995). Small Schools, Great Expectations. Educational Leadership. 53(3). 48-52.

Traver-Marti, J. A., Ballesteros-Velazquez, B., Beldarrain, N. O., & Maiquez, M. D. C. C. (2023). Leading the curriculum towards social change: Distributed leadership and the inclusive school. Educational Management Administration & Leadership. 51(3). 554-574.

Wojtaszek, H., Świecarz, G. P., Micuła, I., & Wójcik-Czerniawska, A. (2023). Integrated approach to education management: Innovative strategies and methods in combining pedagogy and management in a modern school. Journal of Modern Science. 53(4). 592-621.