บทบาทของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรในการลงพื้นที่กับข้อจำกัดเชิงกฎหมายตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 มาตรา 144
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาพัฒนาการของบทบัญญัติมาตรา 144 ในรัฐธรรมนูญไทย (2) วิเคราะห์โครงสร้างอำนาจในการจัดสรรงบประมาณของรัฐภายใต้บทบัญญัติมาตรา 144 และ (3) ศึกษาผลกระทบของบทบัญญัติมาตรา 144 ต่อบทบาทของฝ่ายนิติบัญญัติในฐานะผู้แทนของประชาชน โดยใช้การวิจัยเชิงคุณภาพในลักษณะการวิจัยเชิงหลักกฎหมาย ประกอบกับการวิเคราะห์แนวคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญ และการศึกษาเปรียบเทียบเชิงกฎหมาย ผลการวิจัย พบว่า มาตรา 144 มีลักษณะเป็นกลไกกำกับการเมืองการคลังที่ผสมผสานข้อจำกัดเชิงโครงสร้างและการควบคุมเชิงพฤติกรรม โดยยังคงยึดหลักการริเริ่มงบประมาณโดยฝ่ายบริหาร และจำกัดบทบาทของฝ่ายนิติบัญญัติให้อยู่ในลักษณะอำนาจเชิงลบ อย่างไรก็ตาม ปัญหาสำคัญอยู่ที่การกำหนดข้อห้ามที่มีลักษณะกว้าง โดยเฉพาะถ้อยคำว่า “มีส่วนเกี่ยวข้อง ไม่ว่าทางตรงหรือทางอ้อม” ประกอบกับการใช้บทลงโทษทางรัฐธรรมนูญที่มีความรุนแรง ซึ่งแนวคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญได้ตีความในลักษณะเชิงสาระ ขยายขอบเขตการควบคุมพฤติกรรมของผู้แทนในระดับสูง อันอาจก่อให้เกิดผลกระทบในลักษณะ “ผลยับยั้งเชิงนิติบัญญัติ” ต่อการปฏิบัติหน้าที่ของฝ่ายนิติบัญญัติ ข้อเสนอแนะจากการวิจัยเห็นควรให้มีการปรับปรุงบทบัญญัติ มาตรา 144 เพื่อสร้างดุลยภาพระหว่างการควบคุมการทุจริตเชิงนโยบายกับการคุ้มครองบทบาทของผู้แทนในระบอบประชาธิปไตย โดยควรกำหนดขอบเขตของข้อห้ามให้มีความชัดเจนยิ่งขึ้น ปรับระดับบทลงโทษให้สอดคล้องกับหลักความได้สัดส่วน และพัฒนากลไกคุ้มครองเชิงกระบวนการ เพื่อให้ระบบการกำกับการเมืองการคลังของประเทศไทยมีความสมดุลและยั่งยืน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ตีพิมพ์เผยแพร่ในวารสารเป็นความคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้นิพนธ์ ไม่เกี่ยวข้องกับสำนักงานกฎหมายกัญจนรัตน
เอกสารอ้างอิง
ชาญชัย แสวงศักดิ์. (2563). กฎหมายเกี่ยวกับวินัยการเงินการคลังของรัฐ วิธีการงบประมาณและการตรวจเงินแผ่นดิน (พิมพ์ครั้งที่ 2). วิญญูชน.
ฐากูร ศิริยุทธ์วัฒนา. (2568). กฎหมายรัฐธรรมนูญ: หลักพื้นฐานแห่งกฎหมายรัฐธรรมนูญและระบอบประชาธิปไตย (พิมพ์ครั้งที่ 9). วิญญูชน.
มานิตย์ จุมปา. (2551). คำอธิบายกฎหมายปกครองว่าด้วยการจัดระเบียบราชการบริหาร (พิมพ์ครั้งที่ 2). สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สมคิด เลิศไพฑูรย์. (2541). คำอธิบายกฎหมายการคลัง (พิมพ์ครั้งที่ 3). นิติธรรม.
สุปรียา แก้วละเอียด. (2565). กฎหมายการคลัง: ภาคงบประมาณแผ่นดิน (พิมพ์ครั้งที่ 2). วิญญูชน.
เอื้ออารีย์ อิ้งจะนิล. (2565). หลักกฎหมายการคลัง (พิมพ์ครั้งที่ 2). วิญญูชน.
Allen, R., Hemming, R., & Potter, B. H. (Eds.). (2013). The international handbook of public financial management. Palgrave Macmillan.
Carolan, E. (2009). The new separation of powers: A theory for the modern state. Oxford University Press.
Fung, A., & Thompson, D. (2025). Conflict of interest in government: Avoiding ethical and conceptual mistakes. Governance, 38(1), e12870.
McCoy, M. S., & Emanuel, E. J. (2017). Why there are no “potential” conflicts of interest. Journal of the American Medical Association, 317(17), 1721-1722.
Mikesell, J. (2017). Fiscal administration (10th ed.). Cengage Learning.
Santiso, C. (2009). The political economy of government auditing: Financial governance and the rule of law in Latin America and beyond. Routledge.
Schick, A. (2007). The federal budget: Politics, policy, process (3rd ed.). Brookings Institution Press.
Thompson, D. F. (1993). Understanding financial conflicts of interest. New England Journal of Medicine, 329(8), 573-576.
Vile, M. J. C. (1998). Constitutionalism and the separation of powers (2nd ed.). Liberty Fund.
White, M. C. (1993). Battle escalates against pork-barrel politics. Eos, Transactions American Geophysical Union, 74(42), 481-483.
Wildavsky, A. (1986). Budgeting: A comparative theory of the budgeting process. Transaction Publishers.
