การประยุกต์ใช้มาตรการสมคบและมาตรการยึดทรัพย์ในการปราบปรามการค้ายาเสพติด

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์ ปัญหาอุปสรรคการปราบปรามยาเสพติด และปัจจัยที่มีผลต่อการปฏิบัติตามนโยบายการปราบปรามยาเสพติดในการดำเนินคดีความผิดฐานสมคบ การยึดทรัพย์ และการตรวจสอบทรัพย์สินตามมูลค่า โดยกำหนดแนวทางที่เหมาะสมในการนำนโยบายการปราบปรามยาเสพติดไปใช้ปฏิบัติ โดยใช้วิธีวิจัยแบบผสมวิธี ระหว่างการวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 27 คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้เทคนิคการวิเคราะห์เนื้อหา และการวิจัยเชิงปริมาณ เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามกับตัวอย่างจำนวน 400 คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนาและการถดถอยพหุคูณแบบเป็นขั้นตอน ผลการวิจัย พบว่า (1) รัฐบาลให้ความสำคัญกำหนดเป็นวาระแห่งชาติ มีแผนปฏิบัติการป้องกัน ปราบปราม และแก้ไขปัญหายาเสพติด พ.ศ.2566-2570 เป็นกรอบในการขับเคลื่อนนโยบาย โดยนำ “มาตรการสมคบ” และ “มาตรการยึดทรัพย์และการตรวจสอบทรัพย์สินตามมูลค่า” มาเป็นเครื่องมือหลักในการปราบปรามยาเสพติด แม้จะมีรูปแบบนโยบายการปราบปรามยาเสพติดที่ชัดเจนได้รับการสนับสนุนจากหน่วยงานภาครัฐและเอกชน แต่มีข้อจำกัดด้านโครงสร้างกระบวนการยุติธรรม ความซับซ้อนของกลไกการบริหารงาน องค์ความรู้และแนวทางปฏิบัติที่ชัดเจน เทคโนโลยี งบประมาณ การบูรณาการข้อมูลข่าวสาร และความร่วมมือระหว่างหน่วยงานที่เป็นระบบ รวมถึงการประเมินผลนโยบายที่เน้นผลลัพธ์เชิงปริมาณมากกว่าการพิจารณาผลกระทบเชิงโครงสร้างต่อเครือข่ายยาเสพติดในระยะยาว และสิ่งจูงใจผู้ปฏิบัติที่ไม่สามารถกระตุ้นการทำงานเจ้าหน้าที่ได้เท่าที่ควร (2) ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการปฏิบัติตามนโยบายอย่างมีนัยสำคัญ ได้แก่ การจัดสรรทรัพยากร ความซับซ้อนในการบริหารงาน แหล่งที่มาของนโยบาย และการสนับสนุนนโยบาย ส่วนปัจจัยที่ควรจะมีอิทธิพล แต่พบว่า “ไม่มีนัยสำคัญ” (ล้มเหลว) ได้แก่ สิ่งจูงใจสำหรับผู้ปฏิบัติ และความชัดเจนของนโยบายที่ขาดความชัดเจนในระดับปฏิบัติการ (3) แนวทางควรมุ่งเน้นพัฒนาศักยภาพของบุคลากร พัฒนาเทคโนโลยีและระบบฐานข้อมูลเชื่อมโยงที่ใช้ในการสืบสวน ปรับปรุงกฎหมายและระเบียบปฏิบัติที่เกี่ยวข้องให้ทันต่ออาชญากรรมสมัยใหม่