การวิเคราะห์วาทกรรมเชิงวิพากษ์ในประกาศของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ระหว่างปี พ.ศ. 2557-2562
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาบริบททางการเมืองและสังคมไทยในช่วงยุครัฐบาลคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ระหว่างปี พ.ศ. 2557-2562 (2) ศึกษาปฏิบัติการทางวาทกรรมในประกาศของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ระหว่างปี พ.ศ. 2557-2562 และ (3) ศึกษาวาทกรรมในประกาศของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ระหว่างปี พ.ศ. 2557-2562 โดยใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บรวบรวมข้อมูลจากประกาศของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ และการสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้ให้ข้อมูลสำคัญจากตัวแทนคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ประชาชนรุ่นเบบี้บูมและเจนซี จำนวน 17 คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้หลักวาทกรรมเชิงวิพากษ์ของ Norman Fairclough กับแนวคิดการสื่อสาร SMCR Model ของ David K. Berlo ผลการวิจัย พบว่า (1) ปฏิบัติการทางสังคม โดยบริบททางการเมืองและสังคมไทยในช่วงรัฐบาลคณะรักษาความสงบแห่งชาติ มีลักษณะของความขัดแย้งทางอุดมการณ์และความไม่มั่นคงทางการเมืองอย่างรุนแรง มีการใช้อำนาจกดทับและปิดกั้นสื่อ โดยรัฐบาลใช้ประกาศเป็นเครื่องมือสำคัญในการสร้างความชอบธรรมและควบคุมสังคม (2) ปฏิบัติการทางวาทกรรม 3 ขั้นตอน คือ (2.1) กระบวนการผลิต เป็นรูปแบบดั้งเดิม รวดเร็ว ตอบสนองต่อสถานการณ์เฉพาะหน้า ตัดสินใจจากส่วนบน ประกาศส่วนใหญ่มีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างความชอบธรรมในการใช้อำนาจ ตอกย้ำความมั่นคงของชาติ และลดความขัดแย้งในสังคม (2.2) กระบวนการถ่ายทอด มีการใช้ช่องทางการสื่อสารที่ผสมผสานระหว่างรูปแบบดั้งเดิมและแบบไม่ดั้งเดิมโดยอาศัยอำนาจแฝงผ่านสัญลักษณ์ทางทหารและพิธีกรรมทางการเมือง มีช่องทางหลัก อันได้แก่ โทรทัศน์รวมการเฉพาะกิจและวิทยุ ขยายไปยังสื่อออนไลน์ของหน่วยงานรัฐ และแพลตฟอร์มออนไลน์อื่น ๆ เพื่อเข้าถึงกลุ่มคนรุ่นใหม่ (2.3) กระบวนการรับรู้ของประชาชนกลุ่มรุ่นเบบี้บูมมีแนวโน้มยอมรับและปฏิบัติตามประกาศ เนื่องจากให้ความสำคัญกับความมั่นคงและเสถียรภาพ และเชื่อถือสื่อหลัก ขณะที่กลุ่มรุ่นเจนซีมองว่าการออกประกาศเป็นการจำกัดเสรีภาพ ควบคุมความคิด และบิดเบือนการรับรู้ทางการเมือง (3) การวิเคราะห์ตัวบท ประกาศของคณะรักษาความสงบแห่งชาติใช้ภาษาและสัญลักษณ์เพื่อสร้างความชอบธรรม สร้างอำนาจนำ และควบคุมการรับรู้ของประชาชน มีการใช้สถาบันพระมหากษัตริย์เป็นแหล่งความชอบธรรม และการใช้มาตรการทางกฎหมายควบคู่กับการโน้มน้าวจิตใจ ซึ่งมีผลต่อการยอมรับและการปฏิบัติตามของประชาชน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ตีพิมพ์เผยแพร่ในวารสารเป็นความคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้นิพนธ์ ไม่เกี่ยวข้องกับสำนักงานกฎหมายกัญจนรัตน
เอกสารอ้างอิง
ไชยรัตน์ เจริญสินโอฬาร. (2560). วาทกรรมการพัฒนา: อำนาจ ความรู้ ความจริง เอกลักษณ์ และความเป็นอื่น (พิมพ์ครั้งที่ 6). วิภาษา.
นันทนา นันทวโรภาส. (2558). สื่อสารการเมือง: ทฤษฎีและการประยุกต์ใช้ (พิมพ์ครั้งที่ 2). แมสมีเดีย.
ประกาศคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ฉบับที่ 1/2557 เรื่อง การควบคุมอำนาจการปกครองประเทศ. (2557). ราชกิจจานุเบกษา, 131(พิเศษ 83 ง), 1-2.
พงศธร สุรินทร์ และสุนทรี โชติดิลก. (2566). ชุดความคิดที่ปรากฏในบทเพลงที่ผลิตโดยคณะรักษาความสงบแห่งชาติ: การศึกษาตามแนววาทกรรมวิเคราะห์เชิงวิพากษ์. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี, 6(1), A38-A52.
พัด ลวางกูร. (2563). ความคิดทางการเมืองไทยในนโยบายการพัฒนา. มหาวิทยาลัยรามคำแหง, คณะรัฐศาสตร์.
มัลลิกา บุญมีตระกูล มหาสุข. (2565). การสื่อสารทางการเมืองไทยผ่านสื่อสังคมออนไลน์. ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (ผู้นําทางสังคม ธุรกิจ และการเมือง), มหาวิทยาลัยรังสิต.
วัชรพล พุทธรักษา. (2563). บทสำรวจความคิดทางการเมืองของ อันโตนิโอ กรัมชี่ (พิมพ์ครั้งที่ 2). สมมติ.
สามชาย ศรีสันต์. (2561). ว่าด้วยการวิเคราะห์วาทกรรมแนววิพากษ์: บทศึกษาวิเคราะห์วาทกรรมการพัฒนา/หลังการพัฒนา. สมมติ.
Berlo, D. K. (1960). The process of communication: An introduction to theory and practice. Holt, Rinehart & Winston.
Fairclough, N. (2010). Critical discourse analysis: The critical study of language (2nd ed.). Routledge.
Foster, S. (2010). Political communication. Edinburgh University Press.
Foucault, M. (1995). Discipline and Punish: the birth of the prison (A. Sheridan, Trans., 2nd ed.). Vintage Books.
Freelon, D., & Wells, C. (2020). Disinformation as political communication. Political Communication, 37(2), 145-156.
Hoare, Q., & Smith, G. N. (Eds.). (1971). Selections from the prison notebooks of Antonio Gramsci. Lawrence & Wishart.
Lilleker, D. G. (2006). Key concepts in political communication. SAGE Publications.
McNair, B. (2018). An introduction to political communication (6th ed.). Routledge.
Miller, J. L., & McKerrow, R. E. (2010). History of political communication. Review of Communication, 10(1), 61-74.
