ศาสนากับสิทธิสตรี การต่อรองอำนาจในพื้นที่ทางวัฒนธรรมและความเชื่อ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างศาสนากับสิทธิสตรีในฐานะพื้นที่ของการต่อรองอำนาจทางวัฒนธรรมและความเชื่อในสังคมไทย โดยตั้งข้อเสนอสำคัญว่า ศาสนาไม่ได้ดำรงอยู่เพียงในฐานะระบบคำสอนหรือหลักศีลธรรม หากยังเป็นโครงสร้างทางสัญลักษณ์ที่มีอิทธิพลต่อการกำหนดความหมายของเพศภาวะ บทบาทสตรี และความชอบธรรมของอำนาจในสังคม บทความนี้ใช้การวิจัยเอกสาร โดยทบทวนและสังเคราะห์วรรณกรรมจากบทความวิชาการไทยในวารสารฐานข้อมูล TCI ที่เกี่ยวข้องกับเพศภาวะ บทบาทสตรี ความยุติธรรมทางสังคม สิทธิสตรีทางพระพุทธศาสนา สถานะภิกษุณี และประสบการณ์ทางศาสนาของผู้หญิงในบริบทไทย ผลการศึกษาพบว่า ความไม่เสมอภาคระหว่างเพศในพื้นที่ศาสนาไม่ได้เกิดจากคำสอนเพียงลำพัง หากเกิดจากการตีความเชิงสถาบัน การผลิตซ้ำจารีตทางวัฒนธรรม และโครงสร้างชายเป็นใหญ่ที่ทำให้ผู้หญิงถูกประเมินผ่านมาตรฐานทางศีลธรรมที่เข้มงวดกว่าผู้ชาย อย่างไรก็ตาม ผู้หญิงมิได้เป็นเพียงผู้ถูกกำกับ หากยังใช้ศาสนาและความเชื่อเป็นทรัพยากรในการสร้างความหมายให้แก่ชีวิต ยืนยันศักดิ์ศรี สะสมทุนทางศีลธรรม และต่อรองสถานะของตนเองในสังคมได้ด้วย บทความจึงเสนอว่า การทำความเข้าใจศาสนากับสิทธิสตรีจำเป็นต้องก้าวพ้นกรอบคิดแบบสองขั้วระหว่าง “การกดทับ” กับ “การปลดปล่อย” ไปสู่การมองเห็นพลวัตเชิงอำนาจที่ซับซ้อน เลื่อนไหล และดำรงอยู่พร้อมกันในระดับคำสอน สถาบัน และประสบการณ์ชีวิตของผู้หญิง
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
ดำรง ศิรโกวิท และกฤติยา ถ้ำทอง. (2566). สถานะและบทบาทของภิกษุณีในพระพุทธศาสนาเถรวาทของสถาบันสงฆ์ไทย.วารสารวิชาการสถาบันพัฒนาพระวิทยากร, 6(2), 167-178.
สุชาดา ทวีสิทธิ์. (2550). ผู้หญิง ผู้ชาย และเพศวิถี: เพศภาวะศึกษาในงานมานุษยวิทยา.วารสารสังคมศาสตร์, 19(1), 312–357.
ทัศนีวัลย์ ศรีมันตะ. (2556). อาเซียนและเพศภาวะ: การช่วงชิงพื้นที่การแสดงออกของผู้หญิงในประเทศไทย.วารสารวิจัยเพื่อพัฒนาสังคมและชุมชน มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, 1(1), 47–57.
บุญวดี มนตรีกุล ณ อยุธยา. (2559). บทบาทสตรี: ในมุมมองความยุติธรรมในสังคมไทย.วารสารการบริหารปกครอง, 5(2), 23–37.
อริญชัยธัช เสนารัตน์บำรุง และสายน้ำผึ้ง รัตนงาม (2566). สิทธิสตรีทางพระพุทธศาสนาในสังคมไทย.วารสารวิชาการสถาบันพัฒนาพระวิทยากร, 6(3), 203–213.
อำนวยพร กิจพรมมา และระพี แสงสาคร. (2566). ศาสนศรัทธาและศาสนปฏิบัติของหญิงบริการ จังหวัดเชียงใหม่.มนุษยศาสตร์สาร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 24(3), 217–241.
