การศึกษาวิเคราะห์และสันนิษฐานรูปแบบที่มาของลวดลายพรรณพฤกษา เจดีย์วัดช้างรอบ จ.กำแพงเพชร

บทคัดย่อ

ลวดลายพรรณพฤกษาที่พบในกำแพงเพชรมักประกอบอยู่กับลายทั่วไป ซึ่งสันนิษฐานว่าเป็นที่นิยม โดยเฉพาะลายดอกไม้กลมกลีบซ้อน 2 ชั้น มีใบไม้ปลายแหลมขนาดเล็ก ซึ่งได้พบประกอบอยู่กับลายกลีบบัว และลายหน้ากระดาน เป็นต้น เช่นที่พบลายพรรณพฤกษาประดับอยู่ภายในลายเครื่องประดับของช้างทรงเครื่อง วัดช้างรอบ จากการศึกษา พบความสัมพันธ์ที่โยงไปถึงคติความเชื่อในการสร้างเจดีย์วัดช้างรอบ ที่ได้รับอิทธิพลความเชื่อปรัชญาทางพุทธศาสนาจากอินเดียที่เข้ามาสู่ศิลปกรรมของดินแดนล้านนา ซึ่งลายพรรณพฤกษาในลักษณะเช่นนี้เป็นที่นิยมอย่างมากในศิลปะล้านนา เชื่อมโยงสัมพันธ์ไปกับรูปแบบไปถึงอุดมคติของลังกา และแนวคิดที่กล่าวว่า ลวดลายที่ประดับเจดีย์ประธานวัดช้างรอบนี้ นอกจากประโยชน์ในด้านความงาม หรือสุนทรียภาพแล้ว เมื่อพิจารณาอย่างละเอียดพบว่า บรรดาลวดลายประดับเหล่านี้มีคติความเชื่อสัมพันธ์กับพระพุทธศาสนาอีกด้วย

          ทั้งนี้ จากการวิจัยเรื่อง “การศึกษาวิเคราะห์และสันนิษฐานรูปแบบที่มาของลวดลายพรรณพฤกษา           เจดีย์วัดช้างรอบ จ.กำแพงเพชร” ด้วยวัตถุประสงค์ 1. ศึกษาที่มาของรูปแบบลวดลายพรรณพฤกษา เจดีย์วัดช้างรอบ จ.กำแพงเพชร และ 2. วิเคราะห์และสันนิษฐานรูปแบบของลวดลายพรรณพฤกษา เจดีย์วัดช้างรอบ จ.กำแพงเพชร พบว่าลวดลายพรรณพฤกษาที่อยู่ระหว่างปูนปั้นช้างทรงเครื่องดังกล่าว ไม่จัดว่าเป็นลวดลายพรรณพฤกษา ด้วยลักษณะรูปแบบขององค์ประกอบทางศิลปกรรมขาดอัตลักษณ์ที่สำคัญอันแสดงถึงความเป็นลวดลายพรรณพฤกษา แต่แสดงถึงลวดลายที่สร้างสรรค์ขึ้นให้เป็นรูปแบบของพรรณไม้ที่มีความเฉพาะ ซึ่งลวดลายบนเจดีย์วัดช้างรอบนั้น มีความเป็นไปได้ที่จะเป็นลวดลายสร้างสรรค์ออกแบบเฉพาะจากแรงบันดาลใจ
ของต้นไม้ที่มีความสำคัญตามความเชื่อของพุทธศาสนา 2 ชนิด คือ 1. ต้นไทรนิโครธ และ 2. ต้นสาละลังกา