การทดสอบประสิทธิภาพสารเคมีทางเลือกสำหรับการย้อมแถบดีเอ็นเอทดแทนเอธิเดียมโบรไมด์ เพื่อยกระดับความปลอดภัยในห้องปฏิบัติการชีววิทยา - สงวนศิลป์ วาสนา; เผือกหอม ตวงพร (วารสารวิชาการ ปขมท., 2025)
เอธิเดียมโบรไมด์เป็นสารเคมีที่นิยมนำมาใช้อย่างกว้างขวางทั้งในด้านการเรียนการสอนและงานวิจัยทางด้านชีวโมเลกุล เพื่อย้อมแถบชิ้นส่วนของดีเอ็นเอในแผ่นอะกาโรสเจล เนื่องจากสารนี้สามารถเข้าจับกับกรดนิวคลีอิกสายคู่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ แต่เอธิเดียมโบรไมด์เป็นสารก่อมะเร็ง และมีอันตรายต่อสุขภาพของผู้ปฏิบัติงาน ปัจจุบันจึงได้มีการพัฒนาสารเคมีทางเลือกเพื่อใช้ทดแทนเอธิเดียมโบรไมด์จำนวนมาก ดังนั้นวัตถุประสงค์ของงานวิจัยนื้คือการทดสอบประสิทธิภาพของสารเคมีทางเลือกเปรียบเทียบกับเอธิเดียมโบรไมด์ ในการศึกษานี้ใช้สารเคมีทางเลือก 2 ชนิด คือ GelRed® และ SYBR® Safe เปรียบเทียบกับเอธิเดียมโบรไมด์ โดยย้อมแถบดีเอ็นเอที่ได้จากการเพิ่มปริมาณด้วยเทคนิคปฏิกิริยาลูกโซ่โพลิเมอเรส และแยกขนาดดีเอ็นเอด้วยอะกาโรสเจลอิเลกโตรโฟรีซิส จำนวน 3 ชุดการทดลอง ชุดการทดลองละ 15 หลุม แล้วเปรียบเทียบความสว่างของแถบดีเอ็นเอในภาพถ่ายที่ได้จากสารย้อมทั้งสามชนิดโดยการเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยเฉดสีเทาซึ่งวิเคราะห์ได้โดยใช้โปรแกรมโฟโต้ช็อป ผลการศึกษาพบว่าเอธิเดียมโบรไมด์ GelRed® และ SYBR® Safe ทำให้เกิดแถบดีเอ็นเอที่มีความสว่างแตกต่างกัน (p<0.0001) โดยแถบดีเอ็นเอที่ใช้สารย้อม GelRed® และ SYBR® Safe มีความสว่างมากกว่าแถบที่ดีเอ็นเอที่ใช้สารย้อม เอธิเดียมโบรไมด์ (p<0.0001 ทั้งสองคู่) แต่สารย้อม GelRed® และ SYBR® Safe ให้ผลความสว่างของแถบดีเอ็นเอไม่แตกต่างกัน (p=0.5570) ดังนั้นสารย้อมทั้งสองนี้สามารถใช้ทดแทนเอธิเดียมโบรไมด์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งการใช้สารทดแทนนี้จะเป็นการลดขยะอันตรายและทำให้ห้องปฏิบัติการมีความปลอดภัยต่อผู้ปฏิบัติงานตามมาตรฐานของโครงการยกระดับมาตรฐานความปลอดภัยห้องปฏิบัติการวิจัยในประเทศไทย (Enhancement of safety Practice of Research Laboratory in Thailand: ESPReL)